ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΑΛΤΑΙΟΣ Νόηση καὶ Παρανόηση Μάταια ἀναζητοῦμε τὴν αἰτία τῆς γενι- κῆς ἐκτροπῆς καὶ κακοδαιμονίας ἔξω µας. Στοὺς «ἐξουσιαστές», στοὺς «ισμούς», στὴν «παράνοια». Γιατὶ τὸ λέμε αὐτό; Γιὰ δύο πολὺ σοβαροὺς λόγους. Ὁ ἕνας εἶναι, ὅτι, μεμφόμενοι ἔτσι τοὺς ἄλλους, τοὺς γύ- ρω καὶ ἔξω ἀπὸ μᾶς, κρίνουμε ἀφ᾽ ὑψηλοῦ. ὋὉ ἄλλος εἶναι, ὅτι ἔτσι ἀποφεύγουμε νὰ δοῦμε τὴν αἰτία τοῦ κακοῦ μέσα σ᾽ ἐμᾶς τοὺς ἴδιους, τοὺς κριτὲς καὶ ἐπικριτές. Εἰ- ναι σὰν νὰ λέμε, ἔμμεσα: « Ἐγὼ εἶμαι ἀθῶ- ος ἀπὸ τὰ ἐγκλήματα, ποὺ διαπράττονται γύρω µου. Απόδειξη, ὅτι τὰ καταγγέλλω. Ἐγὼ δὲν γεννήθηκα ἐξουσιαστής, ὅπως ἐ- κεῖνοι, οἱ ἄλλοι, οἱ ἔξω μου». ᾿Αλλὰ νά, ἀμέσως-ἀμέσως τὸ πρῶτο, τὸ μέγιστο ὀλίσθημα. Ὀλίσθημα ἀπὸ τί καὶ πρὸς τὰ ποῦ; θὰ ρωτήσετε. Ὀλίσθημα ἀπὸ τὴν ἀλήθεια στὸ ψεῦδος ἤ στὴν ἐθελοτυ- φλία. Τί θέλουμε νὰ ποῦμε μὲ τὰ παραπάνω; Θέλουμε νὰ ποῦμε, ὅτι τὸ πρῶτο βῆμα στὸ «γνῶθι σαυτόν» εἶναι ἡ στροφὴ τοῦ προβο- λέα ἐπάνω σ᾽ ἐμᾶς τοὺς ἴδιους. "Ας ποῦμε, λοιπόν, πὼς ἐμεῖς, ποὺ ἐντοπίζουμε τὸ σφάλμα ἔξω μας, στρέφουμε τὸν προβολέα στὸ δικό μὰς πρόσωπο, λέγοντας: «Γιὰ νὰ δῶ. Μήπως ὑπάρχουν μέσα μου ἴχνη τῆς ἐ- ἔουσιαστικῆς τάσης ποὺ κατακρίνω στοὺς ἄλλους,» Κι ἄν μὲν ὁ προβολέας δὲν ἀνα- καλύψει κανένα τέτοιο ἴχνος, ἔχει καλῶς. Αν, ὅμως, ἀνακαλύψει, τί γίνεται; Θὰ ἔ- χουμε τὸ θάρρος νὰ ὁμολογήσουμε τὴν ἐ- νοχή µας, τὴ σύμπραξή µας, στὴ γενικὴ κακοδαιµονία; "Αν διαθέτουµε κάποιο στοιχεῖο εἰλικρί- νειας, ἴσως δεχτοῦμε μὲ «ἐπιστημονικὸ» ἐνδιαφέρον τὴν ἀνακάλυψη τῆς «ἐξουσια- στικότητας» μέσα μας. Ἴσως ποῦμε: «Τώ- ρα μοῦ δίνεται ἡ εὐκαιρία νὰ μελετήσω ἐκ τοῦ συστάδην αὐτὸ τὸ τέρας, ποὺ κοντεύει νὰ τινάξει στὸν ἀέρα τὸν πλανήτη µας. Ἂς μακαρίσω, λοιπόν, τὴν στιγμὴ αὐτῆς μου τῆς ἀνακάλυψης». ”Ας δοῦμε, τώρα, πῶς ἐμφανίζεται ἡ τά- ση τῆς ἐξουσίας σὲ μικρογραφία, στὸν ἑαυ- τό μας. Παρατηρῶ γύρω μου, κάνω συγκρίσεις μὲ ἄλλους καὶ καταλήγω στὸ συμπέρα- σμα, ὀρθὸ ἤ ὄχι, ὅτι ἐγὼ εἶμαι πιὸ σωστός, πιὸ εὐφυής, πιὸ δυνατός, πιὸ ὀργανωμένος, πιὸ εὐρύς, ὅτι βλέπω καθαρὰ τὰ σφάλματα τῶν ἄλλων καὶ ὅτι μπορῶ νὰ τὰ διορθώσω. Τὸ ἐρώτημα, ὅμως, εἶναι πῶς, ἄν οἱ ἄλλοι ἀντιδράσουν; Μὰ εἶναι ἁπλό. Μὲ τὴ βία, μὲ τὴν ἐξουσία, μὲ τὴν πειθώ, μὲ κάποιο σύ- στηµα, μὲ κάποια πολιτικο-οἰκονομικὴ θε- ὠρία. Καταστρώνω, λοιπόν, ἕνα σχέδιο δράσης, σκορπίζω τοὺς σπόρους µου καὶ περιμένω νὰ φυτρώσουν. Κι ἐπειδὴ πάντα ὑπάρχουν ἄνθρωποι ποὺ ἀσκοῦν ἔμμεσα τὴν ἐξουσιαστική τοὺς τάση διαλέγοντας τὸν ἡγέτη ποὺ θὰ τὴν ἱκανοποιήσει, ὁ φέ- ρων ἔντονα τὸν σπόρο τῆς ἐξουσίας κατα- λαμβάνει συνήθως κάποιο ὑψηλὸ ἀξίωμα, ἀπὸ τὸ ὁποῖο κατευθύνει τὶς «συνειδήσεις». (Ποιὲς συνειδήσεις, ἀλήθεια; "Αν ὑπῆρχαν συνειδήσεις, θὰ ὑπήρχαν ἐξουσιαστές; ᾽Αλ- λὰ αὐτὸ εἶναι ἄλλο κεφάλαιο). “Ὅποιος διαβάζει αὐτὲς τὶς γραµµές, ἄς «κάνει τὸν κόπο νὰ δεῖ μήπως φέρεται κά- πως ἐξουσιαστικὰ στὸ ἄμεσο περιβάλλον του, οἰκογενειακό, ἐπαγγελματικό, φιλικό. "Αν εἶναι εἰλικρινής, θὰ πρέπει νὰ ὅμολο- γήσει, ὅτι δὲν εἶναι ἀπαλλαγμένος ἀπ᾽ αὐτὴ τὴν τάση. ᾿Εδῶ δὲν ἔχουμε νὰ κάνουμε μὲ μιὰ τάση ἐμβόλιμη, υἱοθετημένη, ἐξωγενῆ. "Αν εἶναι παρατηρητικός, δὲν θὰ ἀργήσει νὰ διαπιστώσει, ὅτι βρίσκεται ἀντιμέτωπος μὲ μιὰ τάση συμφυῆ. Μὲ μιὰ τάση ποὺ ἀνα- πτύσσεται καὶ ξεδιπλώνει τοὺς πλοκάμους της σὲ κάθε στάδιο τῆς ἀνάπτυξής µας.