ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΕΩΡΓΑΝΑΣ ΔΕΛΦΟΙ: Παγκόσμια ἐπίδραση ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα μέχρι τώρα Ὃ Πλούταρχος εἰς τὸ βιβλίον του τῶν ᾿Ἠθικῶν «Περὶ τοῦ μὴ χρᾶν νῦν ἔμμε- τρα τὴν Πυθίαν» 408, 29 σ. 338 τ. Ν, Ι.οεῦ, διασώζει μίαν καταπληκτικὴν µαρτυ- ρίαν, ποὺ ἀτυχῶς ἐπὶ δύο χιλιετίες δὲν ἀξιοποίησαν οἱ ἱστορικοὶ καὶ ἐπὶ ἕναν καὶ ἥμισυ αἰῶνα ἀπέκρυψαν οἱ ἐντεταλμένοι τὴν παιδείαν τῶν ᾿ Ελλήνων --ἀποροῦ- μεν διατί. Τὸ παρατιθέμενον ἀπόσπασμα --μαρτυρία γραπτὴ ἀναμφισβήτητη--- ᾱ- νατρέπει τὰ δεδοµένα, ἀποκαλύπτον τὴν ἡλικίαν τοῦ χρηστηρίου: «Νῦν δ᾽ ὦ- σπερ ἀγωνιῶντες καὶ δεδιότες μὴ τρισχιλίων ἐτῶν ἀποβάλῃ δόξαν ὁ τόπος καὶ τοῦ χρηστηρίου καθάπερ σοφιστοῦ διατριβῆς ἀποφοιτήσωσιν ἔνιοι καταφρονή- σαντες». [Δηλ.: τώρα δὲ ὡς ἀκριβῶς ν᾿ ἀγωνιούσαμε καὶ ἐφοβούμεθα, μὴν ἀποβά- λῃ ὁ τόπος δόξαν τριῶν χιλιάδων ἐτῶν καὶ μερικοὶ ἀψηφοῦντες ἀποχωρήσουν καθὼς ἐκ σοφιστικῆς διαλέξεως]. Διέδραμον 3.000 ἔτη λειτουργίας μέχρι τοῦ Πλουτάρχου, πλέον τῶν 2.000 ἐτῶν ἀπ᾿ αὐτοῦ, μᾶς δίδουν ἡλικίαν 5.000 ἐτῶν τοῦ χρηστηρίου. ᾿Ετυμολογεῖ ὁ Πλούταρχος: ᾿Απόλλων σημαίνει τὸν ἕνα καὶ μοναδικόν, προ- ἐρχόμενον ἐκ τοῦ α στερητικοῦ καὶ πολλῶν, ἤτοι ὁ στερούμενος τῶν πολλῶν, ὁ ἕνας καὶ μοναδικός, ἀψευδὴς ἀπόδειξις τῆς μονοθεῖας τῶν "Ἑλλήνων, κατὰ γρα- πτὴν ἤδη μαρτυρίαν ἡλικίας 5.000 ἐτῶν, δεδομένου ὅτι τὸ χρηστήριον προὐπάρ- ξαν τοῦ Πλουτάρχου 3.000 ἔτη, προστεθέντων 2.000 ἐτῶν ἀπ᾿ αὐτοῦ, δίδει τὴν ἡ- λικίαν του. Η ὕπαρξις μονοθεῖας βεβαιοῦται εἰς τὸ βιβλίον του «Περὶ τῶν ἐκλε- λοιπότων μυστηρίων» (σ. 474): «Οἱ μέντοι δοξάζοντες ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν θεὸν εἷ- ναι, εἰκότως ᾿Απόλλωνι καὶ Γῇ κοινῶς ἀνέθεσαν τὸ χρηστήριον, οἰόμενοι τὴν διάθεσιν καὶ κρᾶσιν ἐμποιεῖν τῇ γῇ τὸν ἥλιον, ἀφ” ἧς ἐκφέρεσθαι τὰς μαντικὰς ἀναθυμιάσεις». [Δηλ.: αὐτοὶ μὲν ποὺ πιστεύουν, ὅτι ἕνας καὶ ὁ αὐτὸς εἶναι ὁ θεός, εὐλόγως εἰς τὸν ᾿Απόλλωνα καὶ τὴν Γῆν ἀνέθεσαν τὸ χρηστήριον, θεωροῦντες ὅτι ὁ ἥλιος ἐμποιεῖ τὴν διάθεσιν καὶ κρᾶσιν στὴν Γῆ, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἐκφέρο- νται οἱ μαντικὲς ἀναθυμιάσεις]. ὋὋ ὀμφαλὸς αὐτὸς τῆς Γῆς, τῶν Δελφῶν, δὲν εἶναι ὁ μόνος, ἤδη εἰς τοὺς Δελ- φοὺς διασώζονται δύο, ὁ εἷς εἰς τὸ ὕπαιθρον τοῦ ἱεροῦ χώρου ἀδέσποτος, ὁ ἕτε- ρος ἐντὸς τοῦ Μουσείου, ὁ γνωστός. Περὶ τοῦ πρώτου προφανῶς περιγράφει ὁ Παυσανίας εἰς τὰ Φωκικά: «Τὸν δὲ ὑπὸ Δελφῶν καλούμενον ᾿Ομφαλὸν λίθου πε- ποιημένον λευκοῦ, τοῦτο εἶναι τὸ ἐν μέσῳ γῆς πάσης αὐτοί τε λέγουσιν οἱ Δελ- φοὶ καὶ ἐν ὠδῇ τινι Πίνδαρος ὁμολογοῦντά σφισιν ἐποίησεν». [Δηλ.: ᾿Ο ὑπὸ τῶν Δελφῶν ὀνομαζόμενος ᾿Ομφαλὸς εἶναι κατασκευασμένος ἐκ λευκοῦ λίθου (μαρ- μάρου) καὶ εὑρίσκεται εἰς τὸ μέσον τῆς ὅλης γῆς, ὡς λέγουν οἱ ἴδιοι Δελφοὶ καὶ ὁ Πίνδαρος συμφωνεῖ μ᾽ αὐτοὺς εἰς κάποιαν ὠδήν του]. ἽὝἝτερος ὀμφαλὸς Ἑλληνικῆς προελεύσεως, ὡς μαρτυροῦν αἱ ἐπ᾽ αὐτοῦ παρα- στάσεις μαιάνδρων καὶ διπλῶν σπειρῶν, φωτογραφίαν τοῦ ὁποίου ἐδημοσιεύσα- μεν εἰς τὸ 83 τεῦχος Νοεμβρίου 1988 τοῦ ἐρευνητικοῦ περιοδικοῦ «Δαυλὸς» εἰς ἄρθρον μας μὲ τίτλον «,Η Κρήτη πανάρχαιο ὁρμητήριο ἐξερευνήσεως ὅλης τῆς γῆς», εἶναι ὁ τῶν Κελτῶν λίθος Τωγοε εἰς Οονεπίτγ Οαϊνναν τῆς ᾿Αγγλίας. (Ἢ