10 ΧΡΟΝΟΙΡΑΦΗΛΜΑ "Ελληνική βιομηχανία Ἕνα βράδυ, στὶς ἀρχὲς τοῦ καλοκαιριοῦ ποὺ πέρασε, καθὼς πηγαίναμε πρὸς τὸ Καβούρι, μιλήσαμε μὲ τὸν παλιὸ συμμαθητὴ καὶ φίλο μου Πιέρ, μέσα στὸ αὐτοκίνητό του, γιὰ τὴν ἑλληνικὴ βιομηχανία. Η συζήτηση ξεκίνησε ὡς ἑξῆς: Καθὼς κατεβαίναμε τὴ Συγγροῦ, μοῦ εἶπε ξαφνικὰ ὁ Πιέρ: «Πένομαι μπροστὰ στὸν πατέρα μου, ὁ ὁποῖος πατέρας μου ἐπένετο μπροστά στὸν παπποῦ μου». «Τί δουλειὰ ἔκανε ὁ πατέρας σου;» ρώτησα ἐγώ. «Βιομήχανος». «Καὶ ἐσὺ εἶσαι βιοτέχνης». «Ναί». «Πῶς βλέπεις τὸ μέλλον τῆς ἑλληνικῆς βιομηχανίας;» ζήτησα μὲ περιέργεια νὰ μάθω ἀπὸ ἕναν εἰδικὸ οἰκονομολόγο σὰν τὸν Πιέρ. «Πολὺ ἀργά», μοῦ ἀπάντησε αὐτός. «Δὲν ὑπάρχει κανένα μέλλον». «Τί ἐννοεῖς;» τρόμαξα. ̓Εκεῖνος πῆρε ἀμπάριζα καὶ ἄρχισε νὰ μοῦ λέει: « ̓Η οἰκονομικὴ κατἄσταση θὰ ἐπιδεινώνεται, καὶ ὅλο καὶ περισσότερες ἑλληνικὲς βιομηχανίες θὰ κλείνουν ὥς τὸ 2000. Ο λόγος εἶναι ἁπλούστατος: Γιὰ νὰ ἐπιτύχει σήμερα μιὰ βιομηχανικὴ μονάδα, πρέπει ἢ νὰ εἶναι ἀνταγωνιστικὴ ἢ νὰ φτιάχνει πράματα, ποὺ δὲν μποροῦν νὰ φτιάξουν οἱ ἄλλοι. ἪἫ ἑλληνικὴ βιομηχανία δὲν εἶναι τίποτα ἀπὸ τὰ δύο. Οἱ ̓Αφρικανοὶ καὶ οἱ ̓Ασιάτες ἔχουν φτηνὰ ἐργατικά, ἐνῶ οἱ Εὐρωπαῖοι προηγμένη τεχνογνωσία. Γιὰ νὰ σοῦ φέρω ἕνα παράδειγμα ἀπὸ τὴ χαλυβουργία: τὸ “5ετβρ ΜειαΙ]’’ ἔχει φύγει ἀπὸ τὴν Εὐρώπη καὶ ἔχει πάει στὴν ̓Ανατολή. Οἱ Εὐρωπαῖοι ὅμως φτιάχνουν ὑψηλῆς ποιότητος σίδηρο 0718, ποὺ δὲν μποροῦν νᾶ φτιάξουν οἱ ἄλλοι». «Τί εἶναι αὐτός;». « ̓Ανοξείδωτος χάλυβας, ποὺ χρησιμοποιεῖται π.χ. στὰ ἐπαγγελματικα ψυγεῖα». «Καὶ ἡ ἑλληνικὴ Χαλυβουργική, ρώτησα μὲ ἀγωνία ἐγώ. «Ἔκλεισε, καὶ τὴ βάψαν σὰν παιδικὴ χαρὰ (μία ὑψικάμινος ἕνα χρῶμα, ἡ ἄλλη ἕνα ἄλλο), γιᾶ νὰ κάνουν ἐκδρομὲς τὰ σχολεῖα. Καὶ ἡ γαλλικὴ χαλυβουργία δὲν πήγαινε καλά. ̓Αλλὰ ἡ σοσιαλιστική κυβέρνηση τὴν ἔσωσε ἀπολύοντας τὰ 2/. τῶν ὑπαλλήλων. Εἴχαμε ὅλη τὴν εὐκαιρία ἀπὸ τὸ 96], ποὺ ἤμαστε συνδεδεμένο μέλος μὲ τὴν Κοινότητα, μέχρι τὸ Ι9δ1, νὰ φτιάξουμε τὴν ἑλληνικὴ βιομηχανία. Δὲν τὰ καταφέραμε. Οἱ ̓Ιάπωνες καθήλωσαν τὴν ἀμερικανικὴ αὐτοκινητοβιομηχανία. . ̓Εμεῖς δὲν καταφέραμε νὰ ἐξάγουμε ἕνα ποδήλατο στὴ Γερμανία». «Ποιό ἦταν τὸ λάθος μας,» ρώτησα τὸν Πιέρ. «Οἱ ἐργάτες μας ἦταν καλοί», μοῦ ἀποκρίθηκε αὐτός. «Ἵ νας Εὐρωπαῖος ἀγρότης, ἔστω καὶ Βαλκάνιος, μπορεῖ νὰ χειριστεῖ μία ὑψικάμινο. Τὸ κακὸ ἦταν μὲ τοὺς ἰδιοκτῆτες καὶ τὰ διοικητικὰ στελέχη καὶ τοὺς ἀρχιέργατες, ποὺ στεροῦντο ἐπαρκοῦς παιδείας. ̓Αφοῦ ὅλα τὰ μηχανή-ν