Η ΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝΊΔΕΩΝ ΠΑΥΛΟΥ͂ 4. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗ: Αἴτια τῆς ἐπιτυχίας καὶ ἀποτυχίας τῶν ἀτόμων ποὺ μετακινοῦνται ἀπὸ τὰ χωριὰ στὶς πόλεις, (ἔρευνα), Θεσσαλονίκη, 1982. Σκοπὸς τῆς ἔρευνας αὐτῆς τοῦ Π. Κυριακίδη εἶναι ἡ διευκρίνηση τῶν ἐξωτερικῶν (κοινωνιολογικῶν) καὶ τῶν ἐσωτερικῶν (κοινωνικοψυχολογικῶν) προὐποθέσεων ἐπιτυχίας καὶ σωστῆς προσαρμογῆς τῶν ἀτόμων ποὺ μετακινοῦνται ἀπὸ τὰ χωριὰ στὶς πόλεις. Στοιχεῖα τῆς κοινωνικῆς ψυχολογίας διευρύνουν τὶς κοινωνιολογικὲς κατηγορίες τοῦ ἐρευνητῆ στὴν προσπάθειά του (ἐννοιολογικὴ καὶ ἐμπειρικὴ) νὰ καθορίσει τοὺς πρακτικοὺς ἐκείνους κανόνες ποὺ συμβάλλουν στὴν ἐπιτυχία ἤ τὴν ἀποτυχία. Τὸ βιβλιογραφικὸ ὑλικὸ τοῦ ἐρευνητὴ εἶναι πλούσιο καὶ ἡ προσπάθειά του ἐπιμελὴς καὶ φιλόδοξη. Γιὰ τὴν μέτρηση τοῦ βαθμοῦ ἐπιτυχίας τῶν μετακινουμένων ἀπὸ τὰ χωριὰ στὶς πόλεις ἐξετάζει τὴν ἐργασία, τὴν ἱκανοποίηση ποὺ προσφέρει ἡ πόλη στὸν μετακινούμενο, τὴν κατοικία (ὅροι στέγασης καὶ περιοχή), τὰ εἰδικὰ καὶ τὰ γενικὰ ἔξοδα ποὺ ἀντιμετωπίζουν οἱ μετακινούμενοι, καθὼς καὶ τὸ σύνδεσμό τους μὲ τὸ χωριὸ ἀπ ̓ ὅπου ἔεκίνησαν. Χρησιμοποιοῦνται ἐπίσης καὶ τὰ ἀκόλουθα κοινωνικοψυχολογικὰ χαρακτηριστικά: γραμματικὲς γνώσεις, ἐπικοινωνία καὶ ἐνημέρωση, φιλοδοξία, ὀρθολογισμὸς στὴν ὀργάνωση ζωῆς καὶ ἐργασίας, ἐπιμονὴ στοὺς στόχους, προσαρμογή, αὐτοεκτίμηση, διάθεση τοῦ χρόνου ἀναψυχῆς κτλ. Τὸν βαθμὸ ἐπιτυχίας προσπαθεῖ νὰ συσχετίσει ὁ ἐρευνητὴς μὲ τρία σύνολα αἰτιῶν μετακίνησης, δηλαδὴ τὰ οἰκονομικὰ αἴτια, τὰ κοινωνικὰ αἴτια κἀὶ τὰ ψυχολογικὰ αἴτια. ̓Ακολουθεῖ μιὰ ἀναλυτικὴ παρουσίαση σὲ 56 πίνακες καὶ σὲ 16 σχεδιαγράμματα τῶν στοιχείων ποὺ ὑποστασιώνουν τὶς ἐπὶ μέρους σχέσεις τῶν παραγόντων αὐτῶν. Τὸ ἐρωτηματολόγιο (123 ἐρωτήσεις) εἶναι περιεκτικό, καὶ ἄν εἶχαν χρησιμοποιηθεῖ στὴν δομὴ του κλίμακες τύπου Λίκερτ καὶ Γκάτμαν, θὰ ἐπέτρεπαν τὴν ἀποδεικτικὴ ᾱξιοποίηση τοῦ τόσο πλούσιου καὶ ἐπίμοχθα συγκεντρωμένου ἐμπειρικοῦ ὑλικοῦ. ̓Ακόμη κι ἄν ἀπουσιάζει μιὰ θεωρία γιὰ τὸ πρόβλημα ποὺ ἐρευνᾶται ἤ ἕνα μοντέλλο ἀναφορᾶς (διατύπώση ὑποθέσεων, σχέσεις μεταβλητῶν, μέτρηση τῶν ἐμπειρικῶν δεικτῶν κτλ.), προσφέρονται σημαντικὰ στοιχεῖα γιὰ μιὰ περιγραφικὴ προσέγγιση τοῦ θέματος. Μιὰ θεωρία θὰ δικαιολογοῦσε π.χ. γιατὶ ἐπελέγησαν ὁρισμένοι χαρακτῆρες καὶ ἀποκλείσθηκαν ἄλλοι, ποιὲς εἶναι οἱ μεταξὺ τους συσχετίσεις (μιὰ μάτριξ διασυσχέτισης 7χ7 στὴν περίπτωση τῶν ἐξωτερικῶν χαρακτηριστικῶν ἐπιτυχίας πχ.). Μιὰ θεωρία ἀκόμη θὰ ἐπέτρεπε τὴν συσχέτιση τῶν ἀνεξάρτητων μεταβλητῶν καὶ τῆς ἐξαρτημένης μεταβλητῆς: τῆς ἐπιτυχίας. Δὲν διευκρινίζεται, ἄν ἡ ἐπιτυχία καθορίζεται μὲ ὑποκειμενικά κριτήρια μὲ ἀντικειμενικὰ κριτήρια, ἤ μὲ βάση τὴν ἀντίληψη τῶν ἄλλων ἀτόμων. Σχέσεις αἰτιότητας φιλοδοξεῖ νὰ ἀποκαταστήσει ὁ Π. Κυριακίδης στὸ πρόβλημα τῆς ἔρευνάς του. Στὴν σύγχρονη ἐξέλιξη τῆς κοινωνιολογικῆς ἐπιστήμης εἶναι δυνατὴ ἡ διατύπωση συμπερασματισμῶν αἰτιότητας σὲ συνδυασμὸ μὲ ὁρισμένες θεωρητικὲς παραδοχές. Πρὸς τὴν κατεύθυνση αὐτὴ ἀπαιτεῖται ἀρχικὰ ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ πιρσονιανοῦ Κ. ἐφ ̓ ὅσον τὰ στοιχεῖα δίνονται μὲ «διαστηματικές» κλίμακες ἤ μὲ κλίμακες