Η ΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝΊΔΕΩΝ ΠΑΥΛΟΥ͂ 4. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗ: Αἴτια τῆς ἐπιτυχίας καὶ ἀποτυχίας τῶν ἀτόμων ποὺ μετακινοῦνται ἀπὸ τὰ χωριὰ στὶς πόλεις, (ἔρευνα), Θεσσαλονίκη, 1982. Σκοπὸς τῆς ἔρευνας αὐτῆς τοῦ Π. Κυριακίδη εἶναι ἡ διευκρίνηση τῶν ἐξωτερικῶν (κοινωνιολογικῶν) καὶ τῶν ἐσωτερικῶν (κοινωνικοψυχολογικῶν) προὐποθέσεων ἐπι- τυχίας καὶ σωστῆς προσαρμογῆς τῶν ἀτόμων ποὺ μετακινοῦνται ἀπὸ τὰ χωριὰ στὶς πόλεις. Στοιχεῖα τῆς κοινωνικῆς ψυχολογίας διευρύνουν τὶς κοινωνιολογικὲς κατηγο- ρίες τοῦ ἐρευνητῆ στὴν προσπάθειά του (ἐννοιολογικὴ καὶ ἐμπειρικὴ) νὰ καθορίσει τοὺς πρακτικοὺς ἐκείνους κανόνες ποὺ συμβάλλουν στὴν ἐπιτυχία ἤ τὴν ἀποτυχία. Τὸ βιβλιογραφικὸ ὑλικὸ τοῦ ἐρευνητὴ εἶναι πλούσιο καὶ ἡ προσπάθειά του ἐπιμελὴς καὶ φιλόδοξη. Γιὰ τὴν μέτρηση τοῦ βαθμοῦ ἐπιτυχίας τῶν μετακινουµένων ἀπὸ τὰ χωριὰ στὶς πό- λεις ἐξετάζει τὴν ἐργασία, τὴν ἱκανοποίηση ποὺ προσφέρει ἡ πόλη στὸν μετακινούμε- νο, τὴν κατοικία (ὅροι στέγασης καὶ περιοχή), τὰ εἰδικὰ καὶ τὰ γενικὰ ἔξοδα ποὺ ἀντι- µετωπίζουν οἱ μετακινούμενοι, καθὼς καὶ τὸ σύνδεσμό τους μὲ τὸ χωριὸ ἀπ᾽ ὅπου ἔε- κίνησαν. Χρησιμοποιοῦνται ἐπίσης καὶ τὰ ἀκόλουθα κοινωνικοψυχολογικὰ χαρακτη- ριστικά: γραμματικὲς γνώσεις, ἐπικοινωνία καὶ ἐνημέρωση, φιλοδοξία, ὀρθολογισμὸς στὴν ὀργάνωση ζωῆς καὶ ἐργασίας, ἐπιμονὴ στοὺς στόχους, προσαρμογή, αὐτοεκτί- µηση, διάθεση τοῦ χρόνου ἀναψυχῆς κτλ. Τὸν βαθμὸ ἐπιτυχίας προσπαθεῖ νὰ συσχετί- σει ὁ ἐρευνητὴς μὲ τρία σύνολα αἰτιῶν μετακίνησης, δηλαδὴ τὰ οἰκονομικὰ αἴτια, τὰ κοινωνικὰ αἴτια κἀὶ τὰ ψυχολογικὰ αἴτια. ᾽Ακολουθεῖ μιὰ ἀναλυτικὴ παρουσίαση σὲ 56 πίνακες καὶ σὲ 16 σχεδιαγράµµατα τῶν στοιχείων ποὺ ὑποστασιώνουν τὶς ἐπὶ µέ- ρους σχέσεις τῶν παραγόντων αὐτῶν. Τὸ ἐρωτηματολόγιο (123 ἐρωτήσεις) εἶναι περιεκτικό, καὶ ἄν εἶχαν χρησιμοποιηθεῖ στὴν δομὴ του κλίμακες τύπου Λίκερτ καὶ Γκάτμαν, θὰ ἐπέτρεπαν τὴν ἀποδεικτικὴ ᾱ- ξιοποίηση τοῦ τόσο πλούσιου καὶ ἐπίμοχθα συγκεντρωµένου ἐμπειρικοῦ ὑλικοῦ. ᾿Ακόμη κι ἄν ἀπουσιάζει μιὰ θεωρία γιὰ τὸ πρόβλημα ποὺ ἐρευνᾶται ἤ ἕνα μοντέλ- λο ἀναφορᾶς (διατύπώση ὑποθέσεων, σχέσεις μεταβλητῶν, μέτρηση τῶν ἐμπειρικῶν δεικτῶν κτλ.), προσφέρονται σημαντικὰ στοιχεῖα γιὰ μιὰ περιγραφικὴ προσέγγιση τοῦ θέματος. Μιὰ θεωρία θὰ δικαιολογοῦσε π.χ. γιατὶ ἐπελέγησαν ὁρισμένοι χαρακτῆρες καὶ ἀποκλείσθηκαν ἄλλοι, ποιὲς εἶναι οἱ μεταξὺ τους συσχετίσεις (μιὰ μάτριξ διασυ- σχέτισης 7χ7 στὴν περίπτωση τῶν ἐξωτερικῶν χαρακτηριστικῶν ἐπιτυχίας πχ.). Μιὰ θεωρία ἀκόμη θὰ ἐπέτρεπε τὴν συσχέτιση τῶν ἀνεξάρτητων μεταβλητῶν καὶ τῆς ἐξαρ- τηµένης μεταβλητῆς: τῆς ἐπιτυχίας. Δὲν διευκρινίζεται, ἄν ἡ ἐπιτυχία καθορίζεται μὲ ὑποκειμενικά κριτήρια μὲ ἀντικειμενικὰ κριτήρια, ἤ μὲ βάση τὴν ἀντίληψη τῶν ἄλλων ἀτόμων. Σχέσεις αἰτιότητας φιλοδοξεῖ νὰ ἀποκαταστήσει ὁ Π. Κυριακίδης στὸ πρόβλημα τῆς ἔρευνάς του. Στὴν σύγχρονη ἐξέλιξη τῆς κοινωνιολογικῆς ἐπιστήμης εἶναι δυνατὴ ἡ διατύπωση συμπερασματισμῶν αἰτιότητας σὲ συνδυασμὸ μὲ ὁρισμένες θεωρητικὲς παραδοχές. Πρὸς τὴν κατεύθυνση αὐτὴ ἀπαιτεῖται ἀρχικὰ ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ πιρσο- νιανοῦ Κ. ἐφ᾽ ὅσον τὰ στοιχεῖα δίνονται μὲ «διαστηµατικές» κλίμακες ἤ μὲ κλίμακες