ΠΑΝΟΣ ΤΣΙΝΑΣ ᾿Ιουλιανὸς - Κέλσος ΠΟΡΕΙΑ ΕΝ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΛΑΙΛΑΠΟΣ "Αμα τῇ χαραυγῇ τοῦ ἄάου αἰῶνος ἀνεφάνη ἐν τῷ στερεώματι τῆς Ρωμαϊκῆς αὐὖ- τοκρατορίας εἷς ὀξυδερχὴς πολιτικὸς καὶ ἱκανὸς στρατιωτικὸς ἡγέτης, ὡς οὗτος ἐ- θεωρήθη ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του καὶ λέγεται καὶ σήμερον, ὁ αὐτοκράτωρ Κωνσταντῖ- νος. .Ο Κωνσταντῖνος ἐμελέτησε µετά μεγάλης προσοχῆς τὰς ἀδυναμίας τοῦ χρι- στιανικοῦ κινήματος καὶ ἀπεφάσισε νὰ ἐχμεταλλευθῇ κυρίως μίαν ἐξ αὐτῶν. Διαπι- στώσας ὅτι τὸ κίνημα ἥτο ἀκέφαλον καὶ ἔχων ὑπ᾽ ὄψιν τὸ παράδειγμα τοῦ Σενέκα, ὅστις πρῶτος ἐπεδίωξε νὰ προσεταιρισθῇ τοῦτο καὶ νὰ ἀποβῇ ὁ ἀρχηγός του καὶ ὅ- περ παράδειγμα δὲν ἐπραγματοποιήθη λόγω τοῦ ἐπισυμβάντος θανάτου τοῦ φιλοσό- φου ἐχείνου, ἀπεφάσισε νὰ γίνῃ ὁ ἴδιος ἀρχηγὸς τῶν Χριστιανῶν, ἵνα δυνηθῆ καὶ με- τατρέψη τὴν ἐχθρικὴν αὐτῶν διάθεσιν εἰς συμμαχίαν καὶ ὑποστήριξιν τοῦ ἰδίου, πρᾶγμα ὅπερ καὶ ἐπέτυχεν. Ὁ Κωνσταντῖνος πάντως δὲν διεῖδεν, ὅτι ἐνομιμοποίη- σεν κίνημα, ὅπερ ἐκ τῆς ἕως τότε διαγωγῆς του ἧτο βέβαιον ὅτι θὰ φέρη φανατι- σμὸν καὶ ἑπομένως δεινά. Αν δὲ ὁ Κωνσταντῖνος δὲν ἤρχετο, ὡς ὁ ἀπὸ μηχανῆς θεὸς τοῦ ἀρχαίου ἀθηναϊκοῦ θεάτρου, νὰ νομιμοποιήσῃ τὸ παράδοξον αὐτὸ κοινωνι- κὸν ρεῦμα, εἶναι πιθανὸν ὅτι τοῦτο ἐντὸς ὀλίγου χρόνου θὰ διελύετο. ᾿Ωργάνωσεν ὅθεν ὁ Κωνσταντῖνος τὴν σύνοδον τῆς Νικαίας, ἡ ὁποία ἔδει νὰ εἷ- ναι σύντομος εἰς χρονικὴν διάρχειαν καὶ ἔδει νὰ ψηφίση ἕν καταστατικόν, ὅπερ καὶ αὐτὸ ἔδει νὰ εἶναι σύντομον εἰς ἔχτασιν. Τὰς λεπτομερείας καὶ τὴν ὑλοποίησιν τῶν ἀποφάσεων τοῦ συνεδρίου θὰ διεκανόνιζε συλλογικόν τι ὄργανον μικρότερον εἰς ἀ- ριθμὸν μελῶν, ὅπερ ἔδει νὰ τελῇ ὑπὸ τὸν ἀπόλυτον ἔλεγχον τοῦ αὐτοκράτορος. Μὲ µίαν καλὴν μεθόδευσιν τὸ συνέδριον ἔληξεν αἰσίως καὶ τὸ καταστατικόν, ὅπερ τοῦ- το ἐψήφισεν, ἄφηνε τὸ ὅλον θέμα τῆς νέας ἰδεολογίας εἰς τὰς Γραφάς. Τοῦτο ἐσή- μαινεν, ὅτι θὰ ἀνασυνταχθοῦν αἱ Γραφαί, ἂν ὑπῆρχον τοιαῦται, ἣ καὶ θὰ γραφοῦν αὖ- ται ἐξ ὑπαρχῆς, ὥστε αὐτὰς τὰ Γραφὰς πλέον νὰ ἔχῃ ὑπ᾽ ὄψιν εἷς ἕκαστος τῶν πι- στῶν καὶ κυρίως εἷς ἕκαστος τῶν τοποτηρητῶν. Οὔτω οἱ ἀνώνυμοι ἀντιγραφεῖς, εἰς τὴν οὐσίαν συντάκται τῶν χειμένων τῶν Χριστιανῶν, ἤρχισαν ἀπὸ τῆς ἑπομένης τοῦ συνεδρίου τῆς Νικαίας τὸ ἔργον, ὅπερ ἐκράτησε δέκα ἕξ ἔτη (325-541). Τὴν ὅ- λην ἐποπτείαν εἶχεν ὁ Εὐσέβιος, ἐπίσκοπος τῆς Καισαρείας, πρόσωπον ὅπερ διέθε- τε χῦρος τὴν ὦραν ἐκείνην καὶ ἀπήλαυε τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ αὐτοχράτορος. Τὸ ἔργον τῆς ἀντιγραφῆς τῶν κειμένων τῶν Χριστιανῶν, τῆς συντάξεως ἐν τῇ οὐσίᾳ, ὡς ἤδη ἐλέχθη, ἦτο πολυσχιδὲς καὶ πολύπτυχον. ᾿Εκτὸς τῶν ἐσωτερικῶν προβλημάτων τοῦ κινήματος, τὰ ὁποῖα ἔδει νὰ ἐπιλύση, ἐκτὸς τὴν συμφιλιώσεως αὐ- τοῦ μὲ τὴν ρωμαϊκὴν αὐτοκρατορίαν, ἔδει νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν ὑπερπήδησιν τοῦ μεγάλου τείχους, ὅπερ ὑψοῦται ἐμπρός του. Τὸ τεῖχος αὐτὸ ἦτο ἡ ᾿ Ελληνικὴ σκέψις καὶ γενικῶς ὁ ᾿Ελληνικὸς πολιτισμός. Καὶ ἐνῶ διερωτῶντο περὶ αὐτοῦ οἱ ἀντιγρα- φεῖς-συντάκται πατέρες, ἦλθεν εἰς αὐτοὺς ἀπρόσκλητος βοηθός τις, ὅστις εἶχεν ἕ- τοιμον τὴν ὑποδομὴν διὰ τὸ ὅλον αὐτὸ ἐγχείρημα. 'Ο βοηθὸς αὐτὸς ἦτο τὸ διαδε- δομένον τὴν ἐποχὴν ἐκείνην πνευματικὸν κίνημα τοῦ «Νεοπλατωνισμοῦ». “Ἱδρυτὴς τοῦ Νεοπλατωνισμοῦ ἧτο ὁ ᾿Αμμώνιος Σακκᾶς, ὅστις οὐδὲν ἔργον ἔ- γραψεν, ἀλλ᾽ ἥτο εἷς νέος, οὕτως εἰπεῖν, Σωκράτης, διδάξας εἰς ᾿Αλεξάνδρειαν τὸν Φον αἰῶνα. Εἰς τὸν ᾿Αμμώνιον Σαχκᾶν ἐφοίτησαν ὁ Πλωτῖνος καὶ ὁ ᾿Ωριγένης. 'Ο ᾿Ωριγένης ἐφοίτησεν ἐπίσης εἰς τὸν Κλήμεντα τὸν ᾿Αλεξανδρέα. 'Ο Κλήμης ὁ ᾿Α-