ΓΙ ΘΝΙΛΑ4 Πρέπει γα αγαπω τον Ίοῦρκο κατακτητή; «᾿ Αγαπᾶτε τοὺς ἐχθρούς σας». «Όταν σᾶς χτυποῦν, στρέψτε καὶ τὸ ἅλ- Λο σας μάγουλο». "Ὑπέροχες φράσεις. Θαυμάσιες προτροπές. Πολὺ ποιη- τικὲς καὶ ἐξιδανικευμένες. Γιὰ ποιούς ὅμως; Σὲ ποιὸν κόσµο ἀναφέρονται; Σίγουρα ὄχι στὸν δικό µας. ᾿Εδῶ, στὸν πλανήτη µας, εἶναι ἀνεφάρμοστα τὰ δύο αὐτὰ παραγγέλματα, ποὺ εἶναι τὸ πενταπόσταγµα τῆς θρησκείας µας. Ἢ ἱστορία ἄλλωστε τὸ ἐπιβεβαιώνει μὲ ἀποδείξεις. Ἢ ἐμπειρία τό- σων αἰώνων. Κυττάξτε γύρω σας. Αὐτὸς εἶναι ὁ κόσμος ποὺ δημιούργησαν. Πιστεύετε ἀκόμα ὅτι ἐφαρμόστηκαν; Καὶ μὴν πεῖτε ὅτι ἄλλο οἱ ἄνθρωποι, ἄλλο οἱ ἰδέες. Οἱ ἰδέες εἶναι γιὰ τοὺς ἀνθρώπους, γιατὶ ἰδέες χωρὶς ἀνθρώ- πους-ἐκφραστές τοὺς εἶναι κρανία χωρὶς ἐγκέφαλο. Καὶ τὰ κρανία χωρὶς αὐ- τὸν εἶναι ἄχρηστα. Εἶναι νεκρά, ὅπως καὶ μιὰ θρησκεία χωρὶς ἐκφραστές της ἀνθρώπινα ὄντα, χωρὶς πρακτικὴ ἐφαρμογὴ εἶναι ἕνα νεκροζώντανο κατασκεύασμα, ὅσο ὑπέροχα καὶ ἂν φαίνονται τὰ παραγγέλματά τῆς, πα- ραγγέλματα ποὺ οὐσιαστικὰ δὲν τηροῦνται. Παραγγέλματα, ποὺ κι αὐτὴ ἡ ὀρθότητά τους ἐλέγχεται καὶ ἀμφισβητεῖται τόσο σὲ πρακτικὸ ὅσο καὶ σὲ νοηματικὸ ἐπίπεδο. Παραγγέλματα, ποὺ οὔτε ὁ θεάνθρωπος πάντοτε δὲν τή- ρησε (ναὸς Σολομῶντος-ἔμποροι). ᾿Η εὔκολη δικαιολογία: ἡ ἀνθρώπινη φύση τοῦ ᾿[ησοῦ καὶ τὰ ἐλαττώματά της -- ἢ ἦταν μιὰ ἐξαίρεση. Ἕνας θεάνθρωπος, ἀγαπητοί μου, δὲν ἔχει περιθώρια γιὰ ἐξαιρέσεις καὶ λάθη. Καὶ ἔστω δεχόμεθα, ὅτι ὑπερίσχυσε ἡ ἀνθρώπινη φύση του, πὼς δὲν µπό- ρεσε νὰ συγκρατήσει τὴν ὀργή του, δὲν μπόρεσε νὰ ἀγαπήσει τοὺς ἐχθρούς του. Ἔχοντας ὅμως ταυτόχρονα µέσα του καὶ τὴν θεϊκὴ φύση, μήπως μὲ τὸ ἴδιο τὸ παράδειγμά του ἔδειχνε ὅτι ὑπάρχει καὶ «ἄλλη ὄψη» τοῦ νομίσμα- τος; Πῶς ἔχει τὴν ἀπαίτηση ὕστερα ἡ χριστιανικὴ διδασκαλία ἀπ᾿ τοὺς ἀνθρώπους ποὺ στεροῦνται τῆς διπλῆς φύσεως, νὰ κάνουν αὐτὸ ποὺ δὲν θέ- λησε νὰ κάνει ὁ θεάνθρωπος; Δηλαδή σὲ πρακτικὸ ἐπίπεδο ἐγὼ πρέπει νὰ ἀγαπήσω τὸν Τοῦρκο κα- τακτητὴ ποὺ σκότωσε Ἕλληνες καὶ βίασε "Ελληνίδες στὴν Κύπρο; Πρέ- πει νὰ τοῦ γυρίσω τὸ ἄλλο μάγουλο καὶ νὰ τοῦ παραδώσω καὶ τὴν ὑπόλοι- πη Κύπρο, γιὰ νὰ εἶμαι σωστὸς Χριστιανός" κι ἅμα δὲν τοῦ φτάνει, νὰ ᾱ- νοίξω καὶ τὰ σύνορα στὸν Ἕβρο, γιὰ νὰ ἐφαρμόσω ἀκόμα καλύτερα τὸ θρησκευτικὀ παράγγελμα; ᾿Ο παπᾶς ὅμως σήµερα εὐλογεῖ τὰ ὅπλα γιὰ τὴν δόξα τοῦ "Ελληνικοῦ στρατοῦ. Μὰ τί εἴμαστε τελικά; Ποῦ διαφέρουµε ἀπ᾿ αὐτοὺς τοὺς «ἄπιστους εἰδωλολάτρες» ποὺ ἔλεγαν «Εἷς οἰωνὸς ἄριστος, ἁμύ- νεσθαι περὶ πάτρης»; Λίγο μπερδεμένα τὰ πράγματα, δὲν νοµίζετε;... Ἢ ἐ- χθρὀς ἢ ἀγαπημένος λοιπὸν --- ἢ μοῦ φαίνεται; Γιατὶ οἱ ἔννοιες ἔχθρα καὶ ἀγάπη δὲν συμβιβάζονται, ἀλλὰ ἀλληλοσυγκρούονται: ΄Αμα σ᾽ ἀγαπῶ, πρακτικὰ δὲν μπορεῖ νάσαι ἐχθρός µου. "Αρα «ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθρούς σας, ποὺ θὰ γίνουν φίλοι σας ἀργότερα»; Καὶ οἱ φίλοι μου; Αὐτοὶ ποὺ μ᾽ ἀγα- ποῦν; Τί θέση θἄχουν; "Ίδια μὲ τοὺς ἐχθρούς μου; Τότε ποιά θάναι ἡ ἀξία τῆς πραγματικῆς ἀγάπης; Τῆς ἀγάπης ἀνάμεσα σὲ πατέρα καὶ γυιό, φίλο καὶ φίλο, ἄνδρα καὶ γυναῖκα, ὅταν ἔῤχεται ἡ ἀγάπη γιὰ τὸν ἐχθρὸ νὰ ἰσο- σκελίσει καὶ νὰ θέσει στὸν ἴδιο παρονομαστὴ τὴν ἔννοια αὐτὴ τοποθετώ- ντας τους ὅλους στὸ ἴδιο ἐπίπεδο; Γιατί τότε ἔρχεται μιὰ ἄλλη ἱερὴ ἔννοια, ποὺ ὑποσκελίζει ἀκόμα κι αὐτὴν τὴν ἔννοια τῆς ἀγάπης, ἡ ἰδέα τῆς δικαιο- σύνης. Γιατί εἶναι ἄδικο νὰ θέσω στὸ ἴδιο ἐπίπεδο αὐτοὺς ποὺ γέλασαν καὶ ---.-.-:-.