ΕΥΘΥΜΙΟΣ Τ΄ο ΤΣΙΩΝΑΣ “Ἡ οἰκονομία τῆς ἀρχαίας ᾿Αθήνας εἶναι ὑπόδειγμα γιὰ τὴν σημερινὴ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ἢ θέση τῆς οἰκονομικῆς ἱστορίας τῆς ἀρχαίας ᾿ Ελλάδας στὴν ἱστορία τῆς οἰκο- νομικῆς ἀνάλυσης εἶναι σχετικὰ παραμελημένη, παρότι σημαντικὲς σύγχρονες προ- σεγγίσεις ἀναπτύχθηκαν ἀπὸ τοὺς "Ελληνες συγγραφεῖς καὶ ταυτόχρονα πρακτικὲς οἰκονομικῆς πολιτικῆς ἐπίκαιρες ὅσον καὶ θεμελιώδους θεωρητικῆς σημασίας ἐφαρ- μόσθηκαν πρὶν τὴν ἀνάπτυξη τῆς σύγχρονης οἰκονομικῆς θεωρίας. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἀποδειχνύει, ὅτι οἱ βασικοὶ νόμοι τῆς οἰκονομίας θὰ πρέπει νὰ εἴχαν κατανοηθεῖ σὲ βάθος στὰ πλαίσια μιᾶς ἀξιόλογης μεθοδολογικῆς προσεγγίσεως. Τὰ ἴδια αὐτὰ ἀ- ποτελέσματα συνιστοῦν σήμερα τὴν κύρια τάση τῆς θεωρίας τῆς οἰκονομικῆς πολι- τικῆς μετὰ τὶς ἀμφισβητήσεις τῶν δεκαετιῶν τοῦ ᾿60 καὶ ᾽70. 'Ο σκοπὸς τοῦ ἄρ- θρου αὐτοῦ εἶναι νὰ συνοφίσει τὸ πλαίσιο τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῶν "Ἑλλήνων καὶ τὴν οἰκονομικὴ θεωρία τους, ὅπως ἐχδηλώνεται µέσω τῆς δημοσιονομιχῆς καὶ νομισματικῆς διαχείρισης . 2. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Ὅ ᾿Αριστοτέλης ἔθεσε τὶς βάσεις τῆς σύγχρονης θεωρίας τῆς ἀξίας, ὁ ὅταν ὑπε- στήριξε ὅτι ω ἀνταλλαγὴ τῶν ἀγαθῶν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν χρησιμότητά τους, ἐνῶ ταυτόχρονα οἱ λόγοι ἀνταλλαγῆς θὰ πρέπει νὰ συμπίπτουν μὲ τοὺς λόγους τοῦ κό- στους παραγωγῆς΄. Γιὰ ἕνα μεγάλο χρονικὸ διάστημα οἱ δύο αὐτὲς προτάσεις ἦταν ἀντιφατιχὲς καὶ χρειάσθηκε ἡ συμβολὴ τῶν Πενοης καὶ Μάγ5Π4|}, γιὰ νὰ δειχθεῖ ὅτι οἱ λόγοι ἀνταλλαγῆς ὁριακοῦ κόστους καὶ ὁριακῆς χρησιμότητας εἶναι οἱ αὐτοί. Ἢ δεύτερη θεωρητικὴ ἀνάπτυξη ἀφορᾶ τὴν θεωρία τοῦ χρήματος, στὴν ὁποία οἱ βασικὲς ἐξελίξεις ὀφείλονται στοὺς Ξενοφῶντα καὶ ᾿Αριστοτέλη. Γιὰ τὸν Ξενο- φῶντα μία αὔξηση τῆς ποσότητας χρήματος (τοῦ ἀργύρου συγχεκχριμένα) θὰ ὁδηγή- σει σὲ αὔξηση τῆς προσφορᾶς ἀγαθῶν καὶ μείωση τῆς τιμῆς τους΄. Παρόλο ποὺ ἡ σύγχρονη θεωρία δέχεται, ὅτι τὸ ἄμεσο ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι ἡ αὔξηση τῆς ζήτησης καὶ τῶν τιμῶν, ὁ Ξενοφῶν διατυπώνει μὲ σαφήνεια τὴν θέση ὅτι ἡ αὔξηση τῆς ποσό- τητας χρήματος ἐπενεργεῖ θετικὰ στὴν οἰκονομικὴ δραστηριότητα, καὶ ἔτσι γιὰ πρώτη φορὰ γίνεται κατανοητὸς ὁ ρόλος τῆς νομισματικῆῇς πολιτικῆς ὡς ὀργάνου ἐ- πεχτατικῆς διαχείρισης. Ο ᾿Αριστοτέλης θεωρεῖ τὸ χρῆμα ὡς ἰδιαίτερο ἀγαθὸ μὲ τὴν δική του ἀξία",