ΚΑΛΛΙΜΑΧΟΣ ΔΙΟΓΕΝΟΥΣ Ἢ Οὐαλλο- ]ρλανδικὴ γραφὴ Όραπι ΕΠΑΛΗΘΕΥΕΤΑΙ Η ΠΡΟ:ΤΣΤΟΡΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΤΙΣ ΒΡΕΤΑΝΝΙΚΕΣ ΝΗΣΟΥΣ Ἢ γραφὴ Όραπι, συναντώµενη στὴν ᾿[ρλανδία καὶ στὴν Οὐαλλία, δὲν ἔχει ἀ- πασχολήσει τοὺς ἱστοριοδίφες. Οἱ γνῶμες τῶν γλωσσολόγων διχάζονται. Κατὰ μίαν ἄποψη (1εΏδεΏ, Αγηϊζ, ΤΗΓΠΕΥΘΕΙ) «κατατάσσεται στὶς γραφὲς νεώτερων χρόνων» καὶ ἀποτελεῖ παραχλάδι τῶν «κρυπτογραφήσεων» τῆς Ρουνιωκῆς γραφῆς (Ῥωπατ) (βλέπε προηγούμενο τεῦχος «Δαυλοῦ»). Κατ’ ἄλλους (ΒΏταξῃ, Μαεα]ειετ, Οπ1άεµ, Μᾶς Νε!], 1. ΨεπΙισγες) «ἡ γραφὴ Όραπα τυγχάνει πανάρχαια ἔχουσα σχέ- ση μὲ τὴ γραφὴ ΠιιπΒΥ µόνο στὸ σκέλος τῶν συλλαβῶν, οἱ ὁποῖες συναντῶνται ἀπὸ κοινοῦ». Ἢ γραφὴ Όραπι χαρακτηρίστηκε ὡς µία ἐκ τῶν πλέον «παραδόξων» γραφῶν, ἐπειδὴ «πρόκειται γιὰ ἕνα παιχνίδι γραμμῶν καθέτων καὶ ὁριζόντιων, συρόµενων κατὰ τρόπον, ὥστε κάθε συνδυασμὸς νὰ συνθέτει ἕνα γράμμα τοῦ ἀλφαβήτου». Ὁ ἰσχυρισμός αὐτὸς δὲν εὐσταθεῖ. ᾿Εκεῖνο ποὺ ὑπάρχει εἶναι μιὰ ἁπλῆ ἀντιστοιχία μεταξὺ συγχεχριµένου ἀριθμοῦ γραμμῶν καὶ κάποιου γράμματος ἣ θέσης του σὲ ἕ- να πλαίσιο. Ἢ διευκρίνηση ἔχει σημασία, γιὰ νὰ γίνει ἀντιληπτό, τί ἀκριβῶς ἐκ- προσωπεῖ ἡ γραφὴ Όραπι. ᾿Η γραφὴ Όραπι ἦταν γνωστὴ ἀκόμη στὴν ἐποχὴ τοῦ Μεσαίωνα. Περγαμηνὲς τοῦ 14ου αἰῶνα ἀναφέρουν τήν χρήση της, τὴν δοµή της καὶ τὴν ἠχητικὴ ἀπόδοση τοῦ κάθε χαρακτῆρα. Δυστυχῶς ἡ γραφὴ αὐτὴ (ὅπως καὶ ἡ Βυπατ) εἶχε τὴν τύχη τῶν χρηστῶν της (Δρυΐδες), οἱ ὁποῖοι ἐτέθησαν ὑπὸ διωγ- μὸν ἀπὸ τοὺς καθολικοὺς ἐπισκόπους μὲ τὴν κατηγορία τῆς μαγείας. Λίγα περισώ- θηχαν σχετικῶς, ἀλλὰ ἀρκοῦν στοὺς ἐρευνητές. Κατ᾽ ἀντίθεσιν πρὸς τὴν Ἐωπαςγ, συναντώμενη κυρίως σὲ ὅπλα καί βραχογρα- φίες, ἡ Ορᾶπι εἶναι καθαρὰ γλῶσσα μηνυμάτων. Ἔχουν βρεθεῖ περίπου 350-400 ἐ- πιγραφὲς στὴν ᾿Ιρλανδία (κομητεῖες Κεττγ καὶ (οτί), στὴν Οὐαλλία (Θεά 11]} καὶ στὴ Σκωτία, σκαλισμένες σὲ βράχο, ποὺ δείχνουν ὅτι κάποτε ἡ Όραπῃ χρησιμο- ποιήθηκε καὶ γιὰ μετάδοση ρητῶν ὑπὸ τύπον ὑποθηκῶν, οἱ ὁποῖες περνοῦσαν ἀπὸ γενεὰ σὲ γενεά. 'Ἡ Όραπι ἀποτελεῖται ἀπὸ τέσσερις ὁμάδες μὲ πέντε χαρακτῆρες ἑκάστη. Κάποιοι ἐρευνητὲς προσθέτουν καὶ μία πέμπτη ὁμάδα, ἀλλὰ οἱ ἐπικριτές τους ὑποστηρίζουν, ὅτι οἱ χαρακτῆρες τῆς τελευταίας ἀντιστοιχοῦν σὲ σημεῖα στί- ξεως. Γιὰ τὴν πέμπτη ὁμάδα θὰ ἐπανέλθουμε σὲ ἑπόμενο τεῦχος τοῦ «Δαυλοῦ» ἀ- ναλύοντας τὶς ἀπόχκρυφες πτυχὲς τῆς Όραπι. "ἔχοντας ὑπόψη τὶς ἠχητικὲς ἀντι- στοιχίες, θεωροῦμε ὅτι μᾶλλον εὐσταθεῖ, ὅτι οἱ ὁμάδες εἶναι τέσσερις, ἐφόσον οἱ 20 χαρακτῆρες ὑπεραρκοῦν, γιὰ νὰ καλύψουν εὐρεῖα ἔχταση λεχτικῶν ἀποδόσεων. Ἢ ὁμάδα ὀνομάζεται «Αἰοπιε»: ἡ λέξη σηµαίνει «οἰκογένεια» ἣ «εἶδος» στὰ ἰρ- λανδικά. Πρόκειται γιὰ μιὰ νοητὰ συνεχῆ κάθετο, ἐπὶ τῆς ὁποίας σύρονται ὁριζό- ντιες (στὶς 3 πρῶτες ὁμάδες) ἣ διαγώνιες (στὴν 4η ὁμάδα) γραµµές. 'Ο μεμονωμέ- νος συνδυασμὸς κάθετου καὶ ὁριζόντιων ἢ διαγώνιων γραμμῶν συνθέτει τὸν «χαρα- κτῆρα», ὁ ὁποῖος φέρει µία ἠχητικὴ «ταυτότητα» (π.χ. Ύπα, Ἐπτι, Ὢς ϱ). "Αν δὲν εἶχε βρεθεῖ ἡ γραφὴ Ἐωπαι στὴν Σκανδιναυία καὶ στὶς ἴδιες ὑπὸ ἐξέτα- σιν περιοχὲς τῆς ᾿Ιρλανδίας καὶ τῆς ᾿ Αγγλίας, θὰ μποροῦσε ἴσως νὰ λεχθεῖ, ὅτι πρό-