ΕΜΜ. Γ. ΚΑΡΑΜΑΝΟΛΗΣ Ἑλληνες ἤ Ελινες; Εἴμαστε ἀπόγονοι τῶν ᾿᾽Αρχαίων 'Ελλή- νων. Αὐτὸ µέχρι πρὶν λίγα χρόνια τουλάχι- στον δὲν ἔπαυε νὰ λέγεται. Κάτι ἦταν κι᾽ αὐτό. Λέγε-λέγε, εἶχε δημιουργήσει μιὰ συ- νείδηση καὶ ἕνα βίωμα. Τελευταίως ὅμως ἔπαυσε καὶ αὐτὴ ἀκό- µη ἡ φραστικὴ σύνδεση μὲ τὸ παρελθόν μας, γιὰ νὰ φθάσουμε, τώρα μὲ τὶς πράξεις µας. στὴν ἀποκοπὴ κάθε δεσμοῦ μὲ τὴν ᾿Αρχαία ᾿Ελλάδα. ᾿Αφοῦ διώξαµε, πρὶν λί- γα χρόνια, τ᾽ ἀρχαῖα κείµενα ἀπὸ τὰ σχο- λεῖα, περιορίσαµε ἀργότερα (ποσοτικὰἁ καὶ χρονικὰ) καὶ τὰ μεταφρασμένα. Ἐκθρέψα- με ἔτσι τὴν ἐντύπωση, ὅτι τ᾽ ἀρχαῖα ἑλληνι- κὰ ἀποτελοῦν τροχοπέδη, εἶναι σπατάλη χρόνου καὶ εἶναι ἄχρηστα στὴν μόρφωση τῶν παιδιῶν. Ενῶ σ᾽ ἄλλες χῶρες διδά- σκονται τ᾽ ἀρχαῖα ἑλληνικὰ (καὶ μάλιστα στὸ πρωτότυπο κείμενο: δὲν εἶναι ἄσχετο τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ διασημότεροι ἑλληνισταὶ εἶναι ἐκτὸς Ελλάδος) σὰν ἀπαραίτητη παιδαγωγικὴ καὶ μορφωτικὴ ὕλη, ἐμεῖς ἐ- δῶ τὰ βάλαμε στὸ περιθώριο. ΄Η προτίμη- ση στράφηκε σὲ ὅ,τι μπορεῖ νὰ θεωρηθῆ ᾱ- µεσα ὠφέλιμο, ἐνῶ «τ᾽ ἀρχαῖα δὲν θὰ μᾶς δώσουν νὰ φᾶμε». Μέτρον συγκρίσεως πάντων ἡ ποσότητα τοῦ φαγητοῦ. Ἔν ὀνό- μάτι τῆς καταναλωτικῆς ἀντιλήψεως τῆς ζωῆς καὶ τῆς βιομηχανοποιηµένης κοινω- νίας µας στρέψαµε περιφρονητικὰ τὰ νῶτα στὴν ἀρχαία µας κληρονομιά. Τὸ κακὸ ξεκίνησε ἀπ᾿ αὐτὴ τὴ νοοτρο- πία καὶ θὰ ἦταν ἴσως εὐτύχημα, ἄν σταµα- τοῦσε μέχρι ἐκεῖ. Δυστυχῶς ὅμως, ἅμα ἀρ- χίση τὸ ξήλωμα, εἶναι δύσκολο νὰ σταμα- τήση. Πανὶ ποὺ ἔέφτισε στὸ τέλος σφουγγα- ρόπανο, ὅπως λέγει ὁ ᾿Αποστολίδης. Ἔτσι ἑπόμενο βῆμα ἦταν ἡ γραφή. Μετὰ τὴν ἀπομόνωση τῆς ἀρχαίας γλώσσας ἦλθε καὶ ἡ σειρὰ τῆς γραφῆς μας. Ἐν ὀνόματι τῆς ἁπλοποίησης καὶ τῆς τα- χύτητας, καταργοῦνται τὰ πνεύματα καὶ οἱ τόνοι. Επόμενο στάδιο (ἄρχισε κιόλας νὰ ἐφαρμόζεται ἀπὸ πολλοὺς «προοδευτι- κούς») εἶναι ἡ κατάργησις τῶν ὠ,η,ὺ καὶ τῶν διφθόγγων (τώρα λέγονται «δίψηφα φωνήεντα» ---παντοῦ, βλέπετε, τὸ ψηφίον, δηλ. ὁ ἀριθμός, τὸ νούμερο) καὶ ἀμέσως κατόπιν, λόγω συγχρονισμοῦ μὲ τοὺς εὐ- ρωπαίους,ή γραφὴ μὲ λατινικὰ στοιχεῖα (ἄρχισε καὶ αὐτή, ἰδίως μὲ τὰ τέλεξ, τὰ τη- λεγραφήματα καὶ ἐμπορικὰ ἔγγραφα). Σὲ μία εἰκοσαετία, ἐδῶ νὰ εἶστε νὰ ἰδῆτε, ὅποιος μπορεῖ νὰ διαβάζη τὰ σημερινά μας γραπτὰ θὰ θεωρεῖται γνώστης τῆς... ἀρ- χαίας ἑλληνικῆς! Οἱ γραφομηχανές, τὰ τυπογραφεῖα, οἱ ἐ- φημερίδες ἔχουν πλέον μεταβάλει τὴν στοι- χειοθέτησή τους, ὥστε, καὶ νὰ θέλης νὰ γράψης ἀλλοιῶς, δὲν μπορεῖς πλέον, ἐλλεί- ψει ἐκτυπωτικῶν μέσων. Τὸ χειρόγραφο ποὺ γράφεται ἀκόμη μὲ τόνους, διφθόγγους καὶ ὀρθογραφία, ἄρχισε νὰ ἀλλοιώνεται στὰ τυπογραφεῖα. (Ἐπιστολή µου σὲ ἐφη- μερίδα τυπώθηκε χωρὶς τόνους καὶ τρόμα- ξα νὰ τὴν γνωρίσω). Ἔτσι οἱ νέοι δὲν θὰ μποροῦν νὰ διαβά- σουν ὄχι κὰν ἀρχαῖο κείµενο ἀλλὰ οὔτε τὶς ὑκδόσεις βιβλίων τοῦ 1980, διότι θὰ ἔχουν διαφορετικἡ γραφή. Ἐκτὸς ἀπὸ τὴν µετά- Φραση ἔχουμε πλέον τὴν μεταγλώττιση καὶ σὲ λίγο θὰ ἔχουμε µετα-γραφή, δηλαδὴ γρα- φὴ τοῦ κειµένου μὲ νέα στοιχεῖα (ὁ Παπα- διαµάντης, ὁ Κάλβος κ.λ.π. εἶναι ἀνάγκη πλέον νὰ μεταγλωττισθοῦν, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐκ- δόσεις Καζαντζάκη, Σεφέρη κλπ. τοῦ 1980 θὰ πρέπει νὰ «μετα-γραφοῦν», ὥστε νὰ μποροῦν οἱ ἑπόμενες γενιὲς νὰ τοὺς διαβά- ζουν). [ἵμαστε κληρονόμοι ὄχι μιᾶς γλώσσας ἀλλὰ μιᾶς μοναδικῆς γλώσσας. Καὶ ἐνῶ, ὅ- ποιὸς ἔχει κάτι τὸ μοναδικό, τὸ ἰδιαίτερο, τὸ ἀνεπανάληπτο, τὸ διακριτικὸ καὶ τὸ σπάνιο φροντίζει νὰ τὸ διαφυλάσσει, ἐμεῖς τὸ ξεπουλᾶμε. Φτωχύναμε καὶ παραμορ- φώσαμε τὴν γλώσσα µας, σπεύδουµε δὲ τώρα νὰ ἀπογυμνώσουμε καὶ νὰ ἀποσυνθέ- σουµε καὶ τὴν γραφή μας. ᾽Αντὶ ν᾿ ἀνεβά- σουµε τὸν λαὸ στὴν σωστὴ χρήση τῆς γλώσσας καὶ τῆς γραφῆς, τὶς κατεβάσαμε στὶς ἀπαιτήσεις τοῦ ὄχλου.