ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
137ΜΑΙΟΣ 1993
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Περί της διδασκαλίας των αρχαίων — ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
Περὶ τῆς διδασκαλίας τῶν ἀρχαίων
Καὶ νὰ κάθεται ὁ κύριος καθηγητὴς μὲ τὸ κρανίο στὸ χέρι, δίκην ᾽Αµμ-
λέτου, καὶ νὰ φιλοσοφῇ περὶ τοῦ πρακτέου: Νὰ διδάσκονται τὰ ἀρχαῖα
᾿Ελληνικὰ σὲ Γυμνάσια καὶ Λύκεια ἢ νὰ μὴ διδάσκονται, Τριγύρω του
σύμβουλοι σοφοί, εἰδικοὶ καὶ παρατρεχάµενοι νὰ μαδοῦν ἀγωνιωδῶς µαρ-
γαρίτες, νὰ τρέχουν σὲ καφετζοῦδες ἢ νὰ ὀμφαλοσκοποῦν ἐπικαλούμενοι
τὴν ἐπιφοίτηση τοῦ ἁγίου Πνεύματος.
Μὰ τὸ ἐρώτημα βαθαίνει: καὶ ἂν διδάσκονται, πῶς θὰ διδάσκονται, ᾿Ο-
λίγον ἀπὸ ἀρχαῖα (ὅπως λέμε ὀλίγον ἀπὸ γιουῤβέτσι) ἢ ἀρχαῖα ἐνισχυμένα;
Γιατὶ βέβαια, ἂν εἶναι ὀλίγον ἀπὸ ἀρχαῖα, ἐντάξει. Δὲν εἶναι καὶ δύσπεπτα.
Τὰ ἀντέχουν οἱ µαθητές. Μπορεῖ νὰ μὴν ἀνήκουν στὶς ἡρωικὲς καὶ τιτάνιες
γενιές, ποὺ µάθαιναν ἀπ᾿ ἔξω τὸν "Όμηρο καὶ τὸν Ξενοφῶντα, ἀλλὰ ἐν πά-
σῃ περιπτώσει σὲ μικρὲς δόσεις, ὅπως τὸ μµουρουνέλαιο, θὰ τὰ ἀντέξουν.
Κι ἂν βάλῃς τώρα κάτι γιορτάδες, κάτι ἐκδρομές, κάτι ἀπεργίες καὶ κάτι
καταλήψεις, ποιός προλαβαίνει νὰ μάθῃ γιὰ τὸ σύστοιχο ἀντικείμενο, τὴν
προεξαγγελτικὴ παράθεση καὶ τὸν πλάγιο λόγο;
Γιὰ τὰ ἐνισχυμένα ἀρχαῖα οὔτε λόγος νὰ γίνεται! ”Αλλως τε νὰ τὰ κά-
νουν τί; Υπάρχει τώρα καιρὸς γιὰ χάσιμο; Τί νὰ τὴν κάνουν τὰ παιδιὰ τὴν
συξυγία τῶν εἰς -μι ρημάτων, τὴν ὥρα ποὺ μποροῦν νὰ μάθουν ἄνετα ᾿Αγ-
γλικά, Γαλλικά, Σουαχίλι καὶ Λαπωνέζικα; Στὸ κάτω-κάτω πῶς νὰ προσελ-
κύσῃς ἀρχαϊστὶ νεαρὰν καὶ εὐειδεστάτην ὕπαρξιν τῆς ἀλλοδαπῆς μὲ κεῖνο
τὸ ἀντιαισθητικὸ «᾿Ω/ ᾽Εμὴ μεγίστη πλαγγὼν» (Ξ κουκλάρα µου); ᾿Αστεῖα
πράγματα! Εἴπαμε νὰ τὸ παίξουμε τὰ γκαρσόνια τῆς Εὐρώπης. Ὄχι νὰ
πουλᾶμε κουλτούρα καὶ νὰ διώχνουµε τοὺς τουρίστες...
᾿Αλλὰ καὶ ποιόν ἀρχαῖο συγγραφέα νὰ διδάξης; Τὸν ΄Ομηρο; Χμ! αὐτὸς
θυμίζει τὴν "Ελληνική ἐπικράτηση ἐπὶ τῶν ᾿Ανατολιτῶν καὶ τὸν πανάρ-
χαιο ᾿Ελληνικὸ πολιτισμό. Ξέχνα τον. Τραγωδία; Τί λέτε τώρα; Αὐτὴ διδά-
σκει ἦθος! Πῶς θὰ βγοῦν τὰ παιδιὰ νὰ κατακτήσουν τὴν κοινωνία; Ἴσως
᾿Ισοκράτη; Μὰ αὐτὸς εἶναι ἀνὴρ πανελληνίων αἰσθημάτων. Γιὰ τέτοια εἴ-
µαστε τώρα, Ηρόδοτος, Θουκυδίδης, Ξενοφῶν ἀποκλείονται. Φασίστες
τοῦ κερατᾶ καὶ πολεμοκάπηλοι. ᾿Εδῶ κυττᾶμε νὰ πουλήσουµε ὅσο-ὅσο
Μακεδονία, Θράκη, Βόρειο "Ἤπειρο καὶ Κύπρο. Θὲς νὰ δημιουργήσουμε
πολεμικοὺς συνειρμοὺς στὴν ἀθώα ψυχὴ τῆς νεολαίας; Τίποτε! ᾿Απο-
κλείονται ὅλοι. Θὰ γράψουμε καινούργιο βιβλίο, τὸ ἴδιο ἐμβριθὲς μὲ τὸ
παλιό. Μὲ τέτοια πάνω-κάτω κείµενα: «Πιστεύω τῷ φίλῳ. Πιστὸν φίλον ἐν
κινδύνοις καὶ πόνοις γιγνώσεις», ἢ τὸ ἄλλο, τὸ ἐπαναστατικό: «ἔλαφος δί-
Ψῃ πιεζοµένη...» κ.λπ.
Κάπως ἔτσι σκέπτονται οἳ σοφοὶ παιδαγωγοὶ καὶ οἱ εἰδικοὶ ἐπὶ τοῦ ᾱ-
ντικειµένου. Καὶ ὅποιος γράψει, ὅτι δὲν ἀγαποῦν τ᾿ ἀρχαῖα ᾿Ελληνικὰ ἢ
δὲν φροντίζουν γιὰ τὴν ἠθικὴ καὶ ἐθνικὴ διαπαιδαγώγηση τῶν "Ελληνο-
παίδων, νὰ καταγγελθῇ ὡς χιτλερικός, ποὺ ἀπειλεῖ τὸν "Ελληνισμὸ ἀλλὰ
καὶ τοὺς ἑπτὰ προεδρικοὺς θώκους καὶ τοὺς ἰσάριθμους μισθοὺς ποὺ στηρί-
ζουν τὴν ἔδρα τοῦ κ. καθηγητοῦ καὶ τῶν ὁμοίων του. ἧ
Γιῶργος Πετρόπουλος