ΠΑΝΟΣ ΤΣΙΝΑΣ Ἢ πτῶσις τῆς Πόλεως ΕΝΑΛΛΑΓΗ ΟΛΕΤΗΡΩΝ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ Κι ̓ ἦταν οἱ καιροὶ ποὺ ἡ Πόλι πόρνη σὲ μετάνοιες ξενυχτοῦσε, καὶ τὰ χέρια της δεμένα τὰ κρατοῦσε, καὶ καρτέραγ ̓ ἕνα μακελλάρη. Καὶ καρτέραγε τὸν Τοῦρκο νὰ τὴν πάρη. ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ, Μετὰ τὴν κατάκτησιν τῆς "Ἑλλάδος ὑπὸ τῶν Ρωμαίων τὸ 146 π.Χ. δὲν κατέστη δυνατὸν εἰς τοὺς Ἕλληνας νὰ ἀπελευθερώσουν τὴν χώραν των. Καὶ δὲν κατέστη δυνατὸν οὔτε μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς Ρώμης: διότι μετὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν ἤδη, κατὰ τοὺς ἑπομένους τοῦ ἔτους 146 χρόνους, τῆς κατακτήσεως τοῦ ὅλου χώρου, ὅν οἱ Ἕλληνες τότε κατεῖχον εἰς τὴν ̓Αφρικὴν μέχρι τῆς Αἰγύπτου καὶ εἰς ἸΑσίαν ἕως τοῦ Εὐφράτου ποταμοῦ καὶ πέραν τούτου, συνέβη εἰς τὸν περιμεσογειακὸν χῶρον μιὰ νέα κατάκτησις ἰδεολογικὴν αὐτὴ τὴν φορά, ἥτις ὑπῆρξε κατὰ πολὺ χείρων τῆς τῶν Ρωμαίων κατακτήσεως. Εἷς μικρός λαός, οἱ ̓Ιουδαῖοι, ἔξαπέλυσαν ἐντὸς τῆς αὐτοκρατορίας μίαν καλῶς ὀργανωμένην ἰδεολογικὴν κίνησιν, ἥτις, κατέβαλε τελικῶς τὴν κρατικὴν Ρωμαϊκὴν ἰσχὺν καὶ κατέστη συγκυρίαρχος δύναμις τοῦ αὐτοκράτορος ὡς θρησκεία πλέον, ὡς Χριστιανισμός, ὡς ᾱπεκλήθη. Οὗτος ἐπέβαλεν ἐντὸς τοῦ μέχρι τότε ἀρκούντως φιλελευθέρου ρωμαΐκοῦ κράτους μίαν ἀφόρητον ἀνελευθερίαν. 'Ο νέος οὗτος κύριος, ἀποβὰς ὁ μέγας δεσπότης, θεωρῶν ὡς ἐχθρούς του τοὺς Ἓλληνας, προέβη εἰς ἀλεπαλλήλους διωγμοὺς κατ ̓ αὐτῶν, χρησιμοποιῶν μάλιστα πρὸς τοῦτο τὴν ρωμαϊκὴν ἐξουσίαν. Πάντα ταῦτα ἐπαλήθευσαν τὸν ̓ Ελλησπόντιον ἐκεῖνον κάτοικον, ὅν ἀναφέρει ὁ Ἡρόδοτος, ὅστις, ὅταν εἶδε τὸν στρατὸν τοῦ Ξέρξου νὰ διαβαίνῃ ἐπὶ ἑπτὰ ἡμέρας καὶ ἑπτὰ νύκτας τὸν ̓ Ελλήσποντον ἐπὶ τῆς γεφύρας, ἥν ὁ Ξέρξης κατεσκεύασε, παρατάξας τὰ πλοῖα τὸ ἕν ὄπισθεν τοῦ ἄλλου καὶ ρίψας μεγάλας σανίδας ἐπ ̓ αὐτῶν, ὥστε καὶ οἱ στρατιῶται καὶ οἱ ἵπποι καὶ τὰ ἅρματα νὰ διαβαίνουν, ὕψωσε τοὺς ὀφθαλμούς πρὸς τὸν οὐρανὸν καὶ εἶπεν: «ἾΩ Ζεῦ, ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐπιστρατεύσης ὅλους τοὺς κατοίκους τῆς γῆς, διὰ νὰ καταστρέψης τὴν ̓ Ελλάδα;» ̓Ιδοὺ καὶ νῦν. Κατεῖχον τὴν "Ἑλλάδα οἱ Ρωμαῖοι καὶ ἦλθεν καὶ ὁ ἐκ τῆς ̓Ασίας Κύριος. Ποῖος ὅμως ἦτο αὐτὸς καὶ ποία ἡ χώρα ἥτις ἐξέθρεψε τοῦτον; Οὗτος ἦτο τέκνον τῆς ἐρήμου. Τῆς ἐρήμου ἐκείνης, ἥτις ὡς συνέχεια τῶν ̓Αφρικανικῶν ἐρήμὼν καταλαμβάνει καὶ ἕνα μέρος τῆς ̓Ασίας. ̓Εκεῖ ἐγεννήθη καὶ ἐκεῖ ἠνδρώθη. Καὶ ἀπ ̓ ἐκεῖ φορῶν ἔνδυμα ἱκέτου κατῆλθεν καὶ εὑρὼν τὰς θύρας τοῦ "Ἑλληνισμοῦ ἀνοικτάς, συνεπεία τῆς ἐπελθούσης ρωμαϊκῆς κατακτήσεως, εἰσῆλθεν εἰς τὸν ̓Ελληνικὸν χῶρον ἀνεπαισθήτως καὶ ἐντελῶς ἀθορύβως. ̓Εν ἄλλοις λόγοις εἰσῆλθεν εἰς τὸν ̓Ελληνικὸν χῶρον, ὡς εἰσέρχεται ἐπιδημική τις νόσος ἐν τῷ ἀνθρωπίνῳ ὀργανισμῷ. Τὴν εἴσοδον αὐτὴν εἰς τὸν ̓ Ελληνικὸν χῶρον, ἥτις ἦτο συγχρόνως καὶ εἴσοδος ἐντὸς τῆς Ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας, δὲν ἀντελήφθη ἀμέσως τὸ ρωμαϊκόν κράτος, ὅταν ὅμως, ὡς ἐκ τῆς φθοροποιοῦ συμπεριφορᾶς τοῦ εἰσελθόντος καὶ κυρίως ὡς ἐκ τοῦ ἀναφανέντος σκοποῦ αὐτοῦ καταλύσεως τῆς ρωμαϊκῆς κυριαρχίας, ἐγένετο ἀντιληπτὴ ἡ εἴσοδος αὕτη, τὸ ρωμαϊκὸν κράτος ἀντέδρασεν, ἀλλ ̓ ἀντέδρασεν ὡς ἀντιδρᾶ ὁ νοσῶν ἐξ ἐπιδημικῆς νόσου ἄνθρωπος. Η ἀντίδρασίς του ἦτο σπασμωδικὴ καὶ ἀμέθοδος καὶ ἔλειπον ἐντελῶς τὰ ἀναγκαιοῦντα φάρμακα.