4ΙΑΧΡΟΝΙΚΑ Ζῇ Δέξιππος ̓Ενθάδε κεῖται τὸ σῶμα μαρμαρωμένο, κῆπος ἀστραπηδόλος, μορφές πάλλευκες οἱ παγκόσμιοι ρυθμοὶ στὸ κορμὶ τῆς πέτρας πελεκημένοι στραφταλίξουν κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιο. Μελαγχολικός, προόληματισμένος, με τὸ ἀσύγκριτο χεφάλι γυρτὸ ὁ πάγκαλος Ερμῆς τῆς Ολυμπίας. Μεγάλο 6άρος ὁ Διόνυσος, ἀμείλικτο τὸ φῶς καὶ τό τίμημα τῆς ἐλευθερίας δαρύ, τῆς ὅποιας ἐλευθερίας --- ἡ λέξη καίει. Μὲ τὸ δηματισμὸ τῶν Κούρων ἡ ̓Ελληνικότητα ἀκολούθησε τὸ γιὸ τῆς ἀστραπῆς στοὺς δρόμους καὶ τὰ σταυροδρόμια τῶν ἐθνῶν. Νὲα τάξη πραγμάτων στὸν ἑλληνικό χῶρο μὲ τὶς ρωμαϊκὲς λεγεῶνες. Θαμπωμένοι, περιδεεῖς οἱ κυΟίαρχοι, ἀμήχανοι κάτω ἀπὸ τὸν καταλυτικὸ ἴσκιο τῆς Ακρόπολης, ντρέπονται τοὺς ὑποτελεῖς τους. Δείχνουν «μεγαλοψυχία» καὶ «ἐπιείκεια». Καθὼς ὁ Μαξιμος φεύγει γιὰ τὴν Ελλάδα σὰν ἔκτακτος ἀπεσταλμένος τοῦ Τραϊανοῦ, ὁ Πλίνιος ὁ νεώτερος τοῦ ἀπευθύνει ἐτοῦτα τὰ λόγια: «Εὐτυχῆ Μάξιμε, ὁ αὐτοκράτωρ σὲ πέμπει εἰς τὴν πατρίδα τῆς κομψότητος, τῶν γραμμάτων, τῆς γεωργίας. ̓Α νατίθησι εἰς σὲ πόλεις ἐλευθέρας, ἄνδρας ἐλευθέρους, τῶν ὁποίων αἱ ἀρεταί, αἱ πράξεις, αἱ συμμαχίαι, αἱ συνθῆκαι, τὸ θρήσκευμα σκοπὸν κύριον εἶχον τὴν διατήρησιν τῆς ἐλευθερίας, τοῦ καλυτέρου τούτου τῶν δικαιωμάτων τῆς φύσεως. Τίμῆσον τοὺς θεοὺς τῆς τῶν ̓Αθηναίων πατρίδος, τίμησον τὸ ἀρχαῖον κλέος τοῦ ἔθνους τούτου ποιητῶν καὶ πολεμιστῶν, σεδάσθητι τὸ ἱερὸν γῆρας τῶν πόλεων. Μὴ λησμονήσης ποτὲ ὅτι οἱ Ρωμαῖοι ἡμεῖς ἀπὸ ̓Αττικῆς παρελάθδομεν τὸ δημόσιον ἡμῶν δίκαιον, καὶ ὅτι, ἐνῶ ἐπιδάλλομεν εἰς τὰ νική θέντα ἔθνη τοὺς νόμους ἡμῶν, ἐπικαλούμεθα παρὰ τῶν Ελλήνων τοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους εἰς ἑαυτοὺς ἔδωκαν. "ἔχε πρὸ ὀφθαλμῶν, ὅτι ̓Αθηνῶν, ὅτι Λακεδαίμονος ἄρχεις καὶ ὅτι σκληρὸν καὶ δάρδαρον εἰναι νὰ ἐξυδρίσης τὴν σκιὰν τῆς ἀπολεσθείσης ἐλευθερίας». Πολλοὶ οἱ «εὐεργέτες» κατὰ τὸν 6 κυρίως αἰῶνα, ἀλλά... «οὔτε ἡγεμονία, οὔτε ὁόξα, οὔτε δύναμις ἠμπορεῖ πλέον νὰ προσκτηθῆ: τὰ πάντα ἐξαρτῶνται ἀπὸ μιχροῦ τοῦ Ρωμαίου ἀνθυπάτου διατάγματος». Εὰν ζοῦσε ὁ Περικλῆς, λέει ὁ Πλούταρχος, «θὰ ὑπεμίμνη σκεν εἰς ἑαυτὸν ἀναλαμδάνων τὴν χλαμύδα: Πρόσεχε Πεοίχλεις' ἀρχόμενος ἄρχεις ὑποτεταγμένης πόλεως ἀνθυπάτοις, ἐπιτρόποις Καί. σαρος». Ὁ Στράόων μιλάει γιὰ «καταλήστευσι» καὶ «καταστροφὲς» καὶ ὁ Παυσανίας γιὰ «ἐρημιά». Ολόκληρη ἡ ̓Ελλάδα δὲν μποροῦσε νὰ συγκενρώσει τρεῖς χιλιάδες ὁπλίτες, ὅσους δηλαδὴ εἰχαν στείλει ἄλλοτε τὰ Μέγαρα στὶς Πλαταιές. ̓Επὶ Νέρωνος μόνο ἀπὸ τοὺς Δελφοὺς «ἀπήχθησαν πεντακόσιαι θεῶν τε καὶ ἀνθρώπων εἰκόνες χαλκαῖ», ἀναφέρει ὁ Παυσανίας. Καὶ τὸ θλιδερό: σ ̓ ἐκείνη τὴν ἐπαίσχυντη ἐπιχείρησι συμπράττει ὁ Κ αρίνας, “Ἕλληνας φιλόσοφος, ποὺ σπούδασε τὴν ἠθικὴ «ἵνα ὁμιλῇ περὶ αὐτῆς, οὐχὶ ἵνα ἀποόῇ χρηστότερος». «Σθήσμένες ὄλες οἱ φωτιὲς οἱ πλάστρες μέσ ̓ στὴ χώρα» --- καλή ὥρα. Δυὸ ὀνόματα σηκώνουν τοὺς αἰῶνες στοὺς ὤμους τους, ὁ Πολύδιος χαὶ ὁ Πλούταρχος, «ἀλλὰ καὶ τῶν δύο τούτων ἀνδρῶν τὰ ἔργα ὡὠμοίαζον πρὸς τὰ ὀλίγα τῆς ἀηδόνος κελαδήματα, τὰ ὁποῖα συμόθαίνει ν ̓ ἀκούσῃ τις διερχόμενος κοιλάδα ἀντηχοῦσαν ἀπὸ τὰς ἀδιακόπους τῶν δατράχων φωνάς». Ὁ ἑλληνικὸς λόγος, ᾗ φιλοσοφία, ἡ παιδεία στὸ ἔλεος τῆς φλυαρίας καὶ τῆς ἀγυρτείας. Γιὰ πρώτη φορὰ στὴν ἐμπορία τὸ ἱερὸ τῆς διδασκαλίας λειτούργημα. Οἱ ἑκατὸν πενῆντα χιλιάδες ἀττικὲς ὁραχμές, ποὺ δίνει ὁ ̓Ηρώδης ὁ ̓Αττικὸς στὸν Πολέμωνα, δὲν τοῦ φτάνουν! Ὃ ρήτορας ζητάει ἄλλες ἑκατό! 'Ο λύκος στὴν ἀναμπουμπούλα χαίρεται καὶ δ ̓ Αθηνίων παριστάνει τὸν Θησέα πάνω στὰ τείχη «σιληπορδῶν», ντυμένος στὶς πορφύρες, ὅταν ὁ Πλούταρχος μὲ φρίκη «περιεῖδε τὸν λύχνον τοῦ θεοῦ ἀπε--