4ΙΑΧΡΟΝΙΚΑ Ζῇ Δέξιππος ᾿Ενθάδε κεῖται τὸ σῶμα μαρμαρωμένο, κῆπος ἀστραπηδόλος, μορφές πάλ- λευκες οἱ παγκόσμιοι ρυθμοὶ στὸ κορμὶ τῆς πέτρας πελεκημένοι στραφταλίξουν κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιο. Μελαγχολικός, προόληματισμένος, με τὸ ἀσύγκριτο χεφάλι γυρτὸ ὁ πάγκαλος Ερμῆς τῆς Ολυμπίας. Μεγάλο 6άρος ὁ Διόνυσος, ἀμείλικτο τὸ φῶς καὶ τό τίμημα τῆς ἐλευθερίας δαρύ, τῆς ὅποιας ἐλευθερίας --- ἡ λέξη καί- ει. Μὲ τὸ δηματισμὸ τῶν Κούρων ἡ ᾿Ελληνικότητα ἀκολούθησε τὸ γιὸ τῆς ἀστραπῆς στοὺς δρόμους καὶ τὰ σταυροδρόµια τῶν ἐθνῶν. Νὲα τάξη πραγμάτων στὸν ἑλληνικό χῶρο μὲ τὶς ρωμαϊκὲς λεγεῶνες. Θαμπωμένοι, περιδεεῖς οἱ κυ- Οίαρχοι, ἀμήχανοι κάτω ἀπὸ τὸν καταλυτικὸ ἴσκιο τῆς Ακρόπολης, ντρέπονται τοὺς ὑποτελεῖς τους. Δείχνουν «μεγαλοψυχία» καὶ «ἐπιείκεια». Καθὼς ὁ Μαξι- μος φεύγει γιὰ τὴν Ελλάδα σὰν ἔκτακτος ἀπεσταλμένος τοῦ Τραϊανοῦ, ὁ Πλίνιος ὁ νεώτερος τοῦ ἀπευθύνει ἐτοῦτα τὰ λόγια: «Εὐτυχῆ Μάξιμε, ὁ αὐτοκράτωρ σὲ πέμπει εἰς τὴν πατρίδα τῆς κομψότητος, τῶν γραμμάτων, τῆς γεωργίας. ᾽Α νατί- θησι εἰς σὲ πόλεις ἐλευθέρας, ἄνδρας ἐλευθέρους, τῶν ὁποίων αἱ ἀρεταί, αἱ πρά- ξεις, αἱ συμμαχίαι, αἱ συνθῆκαι, τὸ θρήσκευμα σκοπὸν κύριον εἶχον τὴν διατή- ρησιν τῆς ἐλευθερίας, τοῦ καλυτέρου τούτου τῶν δικαιωμάτων τῆς φύσεως. Τί- μῆσον τοὺς θεοὺς τῆς τῶν ᾿Αθηναίων πατρίδος, τίμησον τὸ ἀρχαῖον κλέος τοῦ ἔθνους τούτου ποιητῶν καὶ πολεμιστῶν, σεδάσθητι τὸ ἱερὸν γῆρας τῶν πόλεων. Μὴ λησμονήσης ποτὲ ὅτι οἱ Ρωμαῖοι ἡμεῖς ἀπὸ ᾿Αττικῆς παρελάθδομεν τὸ δημό- σιον ἡμῶν δίκαιον, καὶ ὅτι, ἐνῶ ἐπιδάλλομεν εἰς τὰ νική θέντα ἔθνη τοὺς νόμους ἡμῶν, ἐπικαλούμεθα παρὰ τῶν Ελλήνων τοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους εἰς ἑαυτοὺς ἔδωκαν. "ἔχε πρὸ ὀφθαλμῶν, ὅτι ᾿Αθηνῶν, ὅτι Λακεδαίμονος ἄρχεις καὶ ὅτι σκληρὸν καὶ δάρδαρον εἰναι νὰ ἐξυδρίσης τὴν σκιὰν τῆς ἀπολεσθείσης ἐλευθε- ρίας». Πολλοὶ οἱ «εὐεργέτες» κατὰ τὸν 6 κυρίως αἰῶνα, ἀλλά... «οὔτε ἡγεμονία, οὔτε ὁόξα, οὔτε δύναμις ἠμπορεῖ πλέον νὰ προσκτηθῆ: τὰ πάντα ἐξαρτῶνται ἀπὸ µι- χροῦ τοῦ Ρωμαίου ἀνθυπάτου διατάγματος». Εὰν ζοῦσε ὁ Περικλῆς, λέει ὁ Πλού- ταρχος, «θὰ ὑπεμίμνη σκεν εἰς ἑαυτὸν ἀναλαμδάνων τὴν χλαμύδα: Πρόσεχε Πε- οίχλεις' ἀρχόμενος ἄρχεις ὑποτεταγμένης πόλεως ἀνθυπάτοις, ἐπιτρόποις Καί. σαρος». Ὁ Στράόων μιλάει γιὰ «καταλήστευσι» καὶ «καταστροφὲς» καὶ ὁ Παυ- σανίας γιὰ «ἐρημιά». Ολόκληρη ἡ ᾿Ελλάδα δὲν μποροῦσε νὰ συγκενρώσει τρεῖς χιλιάδες ὁπλίτες, ὅσους δηλαδὴ εἰχαν στείλει ἄλλοτε τὰ Μέγαρα στὶς Πλαταιές. ᾿Επὶ Νέρωνος μόνο ἀπὸ τοὺς Δελφοὺς «ἀπήχθησαν πεντακόσιαι θεῶν τε καὶ ἀνθρώπων εἰκόνες χαλκαῖ», ἀναφέρει ὁ Παυσανίας. Καὶ τὸ θλιδερό: σ᾽ ἐκείνη τὴν ἐπαίσχυντη ἐπιχείρησι συμπράττει ὁ Κ αρίνας, “Ἕλληνας φιλόσοφος, ποὺ σπούδασε τὴν ἠθικὴ «ἵνα ὁμιλῇ περὶ αὐτῆς, οὐχὶ ἵνα ἀποόῇ χρηστότερος». «Σθήσμένες ὄλες οἱ φωτιὲς οἱ πλάστρες μέσ᾽ στὴ χώρα» --- καλή ὥρα. Δυὸ ὀνόματα σηκώνουν τοὺς αἰῶνες στοὺς ὤμους τους, ὁ Πολύδιος χαὶ ὁ Πλούταρ- χος, «ἀλλὰ καὶ τῶν δύο τούτων ἀνδρῶν τὰ ἔργα ὡὠμοίαζον πρὸς τὰ ὀλίγα τῆς ἀη- δόνος κελαδήµατα, τὰ ὁποῖα συµόθαίνει ν᾿ ἀκούσῃ τις διερχόμενος κοιλάδα ἀντη- χοῦσαν ἀπὸ τὰς ἀδιακόπους τῶν δατράχων φωνάς». Ὁ ἑλληνικὸς λόγος, ᾗ φι- λοσοφία, ἡ παιδεία στὸ ἔλεος τῆς φλυαρίας καὶ τῆς ἀγυρτείας. Γιὰ πρώτη φορὰ στὴν ἐμπορία τὸ ἱερὸ τῆς διδασκαλίας λειτούργημα. Οἱ ἑκατὸν πενῆντα χιλιάδες ἀττικὲς ὁραχμές, ποὺ δίνει ὁ ᾿Ηρώδης ὁ ᾿Αττικὸς στὸν Πολέμωνα, δὲν τοῦ φτά- νουν! Ὃ ρήτορας ζητάει ἄλλες ἑκατό! 'Ο λύκος στὴν ἀναμπουμπούλα χαίρεται καὶ δ᾽ Αθηνίων παριστάνει τὸν Θησέα πάνω στὰ τείχη «σιληπορδῶν», ντυμένος στὶς πορφύρες, ὅταν ὁ Πλούταρχος μὲ φρίκη «περιεῖδε τὸν λύχνον τοῦ θεοῦ ἀπε- --