Η ΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΙΤΛΕ(ΟΝ 1.455 ΗΕΙΙ., Η.Ι). απ ΚάΡΙ.ΑΝ, 4., Ροννοῦ ἀπά δοοῖοίγ: 4 ΕΡαΠΙΟΝΡΟΥΚ ΓοΥ Ροίί- Γἶοα[ ἡπιφμίηγ [Ισχύς καὶ Κοινωνία: Ἕνα πλαίσιο πολιτικῆς διερεύνησης]. Τὰ τελευταῖα 25 χρόνια ὁ Λάσσγουελ συνέβαλε σημαντικὰ στὴν πολιτικὴ θεωρία, ὅπου ἡ σπουδαιότερη συνεισφορά του ὑπῆρξε ἡ συγκρότηση ἑνὸς πλαισίου συστηµι- κῆς ἔρευνας στὴν περιοχὴ τῆς πολιτικῆς ἐπιστήμης ἀλλὰ καὶ στὴν μεθοδολογία. Ἡ προοπτική του ὀνομάστηκε ἐξελικτική ἀνάλυση ἤ ἐφαρμογή μιᾶς εὐρύτερης καὶ περιε- κτικότερης ἔννοιας τοῦ μέλλοντος στὰ δεδοµένα τοῦ ἱστορικοῦ παρόντος. Οἱ πράξεις, ἐπιτελούμενες ἀπὸ ἄτομα σὰν πρόσωπα ποὺ διαθέτουν ἀτομικὸ ἐγώ, ἀποτελοῦν, σύμφωνα μὲ τοὺς Λάσσγουελ καὶ Κάπλαν, τὶς θεμελιώδεις ἀναλυτικὲς µο- νάδες τῆς πολιτικῆς διεργασίας. Τὸ πολιτικὸ πρόσωπο προβαίνει σὲ αἰτήματα γιὰ ἀ- ξίες σὲ συνάρτηση μὲ τὸ σύστηµα τῶν ἀναμενομένων προσδοκιῶν. Τὸ αἴσθημα, τὸ συμφέρον, ἡ νομιμότητα καὶ ἡ πίστη συνιστοῦν βασικὲς προοπτικές τῆς πολιτικῆς δράσης. Μέσα σ᾽ αὐτὸ τὸ σχῆμα ἡ ἀξία ἀποτελεῖ ἕνα ἐπιθυμητὸ γεγονὸς ἤ ἕνα σκοπό, ἐνῶ ἡ πιθανότητα ὅτι ἕνα σύνολο προσώπων θὰ βρεῖ τὴν ταυτότητά του στὰ ἄλλα πρό- σωπα τοῦ ἴδιου συνόλου ποικίλει μὲ τὸν ἀριθμὸ καὶ τὴν ἔνταση τῶν κοινῶν ἀπαιτήσε- ων. Σὲ ἀντίθεση μὲ τὶς ἀξιολογικές ἐπιταγές, τὸ συμφέρον ἐκφράζει μιὰ μορφὴ ἐντολῆς σὲ συνδυασμὸὀ μὲ τὶς προσδοκίες ποὺ τὴν συνοδεύουν, ἐνῶ «ἔγκυρα» συμφέροντα εἶναι µόνο ἐκεῖνα ποὺ τὰ στοιχεῖα τῶν προσδοκιῶν γίνονται περισσότερο σηµαντικά, ἐνῶ ἡ συνείδηση τῆς ὁμάδας μεγεθύνεται στὴ σύγκρουση μὲ τὶς ἄλλες ὁμάδες ἴσου ἤ ὑψηλό- τερου βαθμοῦ συνείδησης. Σύμφωνα μὲ τοὺς δύο μελετητές, οἱ ἀξίες μποροῦν νὰ συλληφθοῦν ἀπὸ τὴν πλευρά τῆς συμβολῆς τους στὴν εὐημερία ἤ στὴν κοινωνική ἀπόσταση, ὅπου οἱ θέσεις σὲ κατ- ιοῦσα τάξη ἐπιρροῆς καταλαμβάνονται ἀπὸ τὸν ἐπίλεκτο, τὸν ἐκλεκτὸ τοῦ πλήθους καὶ αὐτὸν ποὺ ἔχει ἀπορριφθεῖ, ἐνῶ ἡ τάξη καὶ οἱ κοινωνικές δοµές καθορίζονται σὲ σχέση μὲ τὴν διαμόρφωση καὶ τὴν κατανομὴ τῶν ἀξιῶν. Γιὰ τοὺς Λάσσγουελ καὶ Κάπλαν, ἡ ἰσχὺς εἶναι ἡ ἀξία τῆς κοινωνικῆς ἀπόστασης ποὺ μπορεῖ νὰ περιγραφεῖ σὲ σχέση μὲ τὸ εὗρος, τὸ βάρος καὶ τὸν ἐξαναγκαστικὸ χα- ρακτήρα της. Οἱ μορφὲς ἰσχύος ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριὰ διακρίνονται μὲ βάση τὴν ἀξία ὅ- που βασίζεται ἡ ἰσχύς, δηλαδὴ ἡ συμμετοχὴ στὴν λήψη τῶν ἀποφάσεων. Ἢ ἀπειλὴ κυ- ρώσεων διαφοροποιεῖ τὴν ἰσχὺ ἀπὸ τὴν ἐπιρροή, καὶ μὲ τὴν ἔννοια αὐτὴ ἡ ἰσχύς ἆποτε- λεῖ μιὰ εἰδικὴ περίπτωση ἄσκησης τῆς ἐπιρροῆς, δηλαδὴ εἶναι ἡ διεργασία ἐπίδρασης τῆς πολιτικῆς τῶν ἄλλων μὲ τὴν βοήθεια σοβαρῶν ἀποστερήσεων γιὰ τὴν μὴ συμμόρ- Φφωση μὲ τὴν προτιθέµενη πολιτική. Καθὼς ἡ ἰσχύς καθαυτή ἀποτελεῖ μιά ἀξία, οἱ µορ- φὲς ἐπιρροῆς ποὺ περιλαμβάνουν τὴν ἰσχύ ἀποτελοῦν συνήθως μορφὲς ἰσχύος ποὺ δια- πλέκονται, καθὼς ἕνα ὁρισμένο ποσοστὸ τους ἀποτελεῖ ἀναγκαῖο ὅρο γιὰ τὴν ἐμφάνι- ση ἄλλων μορφῶν. Μέσα τῆς ἰσχύος ἀποτελοῦν τὰ σύμβολα, ποὺ διακρίνονται σὲ μύθους, ἰδεολογίες, οὐτοπίες καὶ σὲ πολιτικὰ δόγματα. ἐνῶ τὰ πολιτικὰ σύμβολα ἀνταποκρίνονται στενό- τερα στὰ γεγονότα ἰσχύος. Ἐνῶ ὁ πολιτικὸς μῦθος ἐκφράζει τὸ μόρφωμα βασικῶν πο- λιτικῶν συμβόλων σὲ μιὰ κοινωνία, ἡ ἰδεολογία ἀποτελεῖ τὸν πολιτικὸ ἐκεῖνο μύθο ποὺ συμβάλλει λειτουργικὰ στην διατήρηση τῆς κοινωνικῆς δομῆς. Μὲ τὴν ἔννοια αὐτή, σὲ μιὰ κοινωνία μὲ σταθερὴ κοινωνικὴ δοµή, ἡ ἰδεολογία προβάλλει σὰν θέµα συναίνε- σης, ἐνῶ ἡ πολιτικὴ φόρμουλα ἀποδίδει τὸ µέρος τοῦ πολιτικοῦ μύθου ποὺ περιγράφει καὶ προδιαγράφει σὲ λεπτομέρεια τὴν κοινωνικὴ δοµή. “Ὅταν οἱ προοπτικὲς ἰσχύος εἶναι ἐπιχειρηματικές και περιλαμβάνουν σχέσεις ἡ- γητόρων καὶ ἡγουμένων, καθὼς καὶ τὴν κατανομὴ τῆς εὐθύνης σὲ σχέση μὲ τοὺς ἀντι- προσώπους καὶ τοὺς ἐκλογεῖς, μιλοῦμε γιὰ τὸ φαινόμενο τῆς πολιτικοποιηµένης συμ- περιφορᾶς. ᾿Απὸ τὴν ἄλλη μεριά, οἱ θεμελιώδεις λειτουργίες τῶν πολιτικῶν θεσμῶν μποροῦν νὰ περιγραφοῦν σὲ σχέση μὲ τὴν λειτουργία καὶ τὴν ὑπεροχή, δηλαδὴ τὰ ᾱ- ξιώµατα τῆς τυπικῆς καὶ τῆς ἀποτελεσματικῆς ἰσχύος. Ὃ δημοκρατικὸς χαρακτῆρας μιᾶς κοινωνικῆς δομῆς ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὶς σχέσεις τῶν ἐλίτ μὲ τὶς µάζες. 'Ο βαθμός ποὺ ἡ στρατολόγηση τῶν ἐλίτ βασίζεται σὲ ἀξίες ἴσης