ΔΗΜΗΤΡΗΣ. ΛΑΜΠΡΟΥ ̓Απώλεια ἢ κρίση ταυτότητας; » ποιὰ φάση ἱστορικῆς συνειδήσεως ἤ ψυχικοῦ συγκερασμοῦ τῶν ἐπιβιώισεων τοῦ παρελθόντος, τῶν βιώσεων τοῦ παρόντος καὶ τῶν ὁραματισμῶν τοῦ μέλλοντος βρίσκεται τώρα ὁ «Ἑλληνισμός»; Δὲν πρέπει, νομίζω, νὰ ὑπάρχη ἀντίρρηση στὴν ἄποψη ὅτι ἐκεῖνο ποὺ ἰδεολογικὰ βασιλεύει στὸν τόπον αὐτό, ἀπὸ τότε ποὺ ἡ γεωγραφικὴ ἀντίληψη περὶ Ἑλλάδος ἔχασε κάθε δυναμικὴ διάστασή τῆς μὲ τὴν συντριβή της τὸ 1922 καὶ τὴν προέκταση τῆς συντριβῆς αὐτῆς, τὴν ταπείνωση τοῦ 1974 στὴν Κύπρο --- γεγονὸς ποὺ τώρα παράγει ἁλυσιδωτές, ὅσο κι ἄν εἶναι ἀφανεῖς, ἀντιδράσεις σὲ ἐπίπεδο ὁμαδικῆς συνειδήσεως, ἀντιδράσεις πιθανώτατα καταλυτικὲς πολλῶν ψευδαισθήσεων καὶ βαθύτατα προσδιοριστικὲς γιὰ τὸν Ἐλληνικὸ Μῦθο ποὺ θὰ δώση τὴ ζωὴ στὸ Μέλλον --- δὲν εἶναι παρὰ κρίση ταυτότητας: εἶναι ἡ βαθειά, ἡ πλήρης ἐσωτερικὴ διάσπαση, εἶναι ὁ κατακερματισμὸς τοῦ καθιερωμένου ἐθνικοῦ βιώματος σὲ συντρίμματα, θρύμματα, ρινίσματα --- τόσα, ὅσοι σχεδὸν καὶ οἱ κάτοικοι --ᾱς ποῦμε, οἱ συνειδητοὶ κάτοικοι--- τοῦ τόπου αὐτοῦ. Ὑποθέτω, ὅτι αὐτὴ τὴ στιγμὴ στὴν Ἑλλάδα τῆς ἀπουσίας οἱασδήποτε γνήσιας ἰδεολογικῆς συγκολλητικῆς οὐσίας, οἱουδήποτε ὁράματος ἤ ἰδεώδους πράγματι ἐκφραστικοῦ τῶν κατ ̓ ἄτομον προσωπικῶν ἀναζητήσεων καὶ βαθύτερων πόθων, κυβερνῶντες καὶ κυβερνώμενοι, κινοῦντες καὶ κινούμενοι, ὁδηγοῦντες καὶ ὁδηγούμενοι κατὰ βάθος δὲν πιστεύουν στὰ σοβαρὰ σὲ τίποτε ἀπ ̓ ὅσα λένε ἢἤ αὐταπατῶνται, ἀκόμη, ὅτι πιστεύουν ̓ ὅτι τὰ πάντα καὶ γιὰ τοὺς πάντες στὸ χῶρο τῶν ὁμαδικῶν ἀξιῶν κατάντησαν μιὰ ἀδέξια ἠθοποιῖα" κι ὅτι τὸ μόνο οὐσία ὑπαρκτό ποὺ ἀπομένει εἶναι τὸ ἀτομικὸ συμφέρον --- ὑλικὸ ἤ «ἦθικό», ἀδιάφορο. | "Αν τοῦτο ἀληθεύη --- καὶ νομίζω, ὅτι γιὰ ὅσους ἔχουν μάτια, αὐτιὰ καὶ ὅσφρηση εἶναι ἀληθινὸ ἑκατὸ τοῖς ἑκατό---, βρισκόμαστε μπροστὰ σὲ μιὰ «πραγματικότητα» πολὺ ὁριακή, ὁριακὴ μὲ τὴν ἔννοια τοῦ τέλους, τοῦ τέλους μιᾶς ἐποχῆς καὶ τῆς ἀρχῆς μιᾶς ἄλλης ἤ, ἁπλῶς, τοῦ τέλους, τοῦ τέλους δηλαδὴ τοῦ ἱστορικοῦ φαινομένου ποὺ ὀνομάζουμε «Ἑλληνισμό». Γιατί σὲ μιὰ τέτοια «πραγματικότητα» ὑπάρχουν, ὁπωσδήποτε προσωρινἀἁ - μεταβατικά, τὰ σπέρματα καὶ τοῦ ναί καὶ τοῦ ὄχι, καὶ τῆς «ἐλπίδας» καὶ τῆς «ἀπελπισίας», καὶ τῆς θελήσεως γιὰ ἱστορικὴ ζωὴ καὶ τῆς ὁριστικῆς ἱστορικῆς κοπώσεως, καὶ τῆς γενεσιουργοῦ φάσεως καὶ τοῦ ἐπιθανάτιου ρόγχου. Ὃ Ἔλληνας σήμερα δὲν εἶναι συνειδησιακὰ οὔτε Χριστιανὸς οὔτε ἀστὸς οὔτε μαρξιστὴς οὔτε σοσιαλιστῆς οὔτε καταναλωτικὸς οὔτε μαζάνθρωπος οὔτε Βαλκάνιος οὔτε Εὐρωπαῖος οὔτε μεγαλοϊδεάτης οὔτε ἐθνικιστὴς οὔτε διεθνιστὴς --οὔτε, τέλος πάντων, κάτι ἀπ ̓ ὅλα ὅσα νόμισε ἤ τὸν ἔκαναν νὰ νομίση κατὰ καιροὺς ὅτι εἶναι. ̓Αλλὰ καὶ δὲν εἶναι οὔτε «Ρωμιός» οὔτε «Γραικός» οὔτε «Ἕλληνας» κάν, τουλάχιστον μὲ τὴν κάπως εὐρύτερα παραδεκτὴ ἔννοια τῶν ἱστορικῶν αὐτῶν ὅρων. Ὁ “Ἕλληνας τοῦ 1983 πάν ̓ ἀπὸ ὅλα εἶναι πρόσωπο, αἰσθάνεται πρόσωπο περισσότερο ἀπὸ κάθε ἄλλη περίοδο τῆς ἱστορίας του ---' μὴ γελιέστε: ὅταν σᾶς παρουσιάζεται σὰν κάτι διαφορετικό, σᾶς κοροϊδεύει! Π ρόσωπο -- ἀλλὰ τί πρόσωπο; Πρόσωπο-ἀτομικιστὴς (ὁ ὅρος εἶναι κατεστημένος, ὅπως καὶ ὅλοι οἱ προηγούμενοι ποὺ χρησιμοποίησα, δὲν ἀποδίδουν αὐτὸ ποὺ ἀκριβῶς θέλω νὰ πῶ, ἀλλὰ δὲν ἔχω ἄλλους ἀκριβέστερους),