ΔΗΜΗΤΡΗΣ. ΛΑΜΠΡΟΥ ᾽Απώλεια ἢ κρίση ταυτότητας; » ποιὰ φάση ἱστορικῆς συνειδήσεως ἤ ψυχικοῦ συγκερασμοῦ τῶν ἐπιβιώ- ισεων τοῦ παρελθόντος, τῶν βιώσεων τοῦ παρόντος καὶ τῶν ὁραματισμῶν τοῦ μέλλοντος βρίσκεται τώρα ὁ «Ἑλληνισμός»; Δὲν πρέπει, νομίζω, νὰ ὑ- πάρχη ἀντίρρηση στὴν ἄποψη ὅτι ἐκεῖνο ποὺ ἰδεολογικὰ βασιλεύει στὸν τό- πον αὐτό, ἀπὸ τότε ποὺ ἡ γεωγραφικὴ ἀντίληψη περὶ Ἑλλάδος ἔχασε κάθε δυναμικὴ διάστασή τῆς μὲ τὴν συντριβή της τὸ 1922 καὶ τὴν προέκταση τῆς συντριβῆς αὐτῆς, τὴν ταπείνωση τοῦ 1974 στὴν Κύπρο --- γεγονὸς ποὺ τώρα παράγει ἁλυσιδωτές, ὅσο κι ἄν εἶναι ἀφανεῖς, ἀντιδράσεις σὲ ἐπίπεδο ὁμαδι- κῆς συνειδήσεως, ἀντιδράσεις πιθανώτατα καταλυτικὲς πολλῶν ψευδαισθή- σεων καὶ βαθύτατα προσδιοριστικὲς γιὰ τὸν Ἐλληνικὸ Μῦθο ποὺ θὰ δώση τὴ ζωὴ στὸ Μέλλον --- δὲν εἶναι παρὰ κρίση ταυτότητας: εἶναι ἡ βαθειά, ἡ πλήρης ἐσωτερικὴ διάσπαση, εἶναι ὁ κατακερματισμὸς τοῦ καθιερωμένου ἐθνικοῦ βιώματος σὲ συντρίμματα, θρύμματα, ρινίσματα --- τόσα, ὅσοι σχεδὸν καὶ οἱ κάτοικοι --ᾱς ποῦμε, οἱ συνειδητοὶ κάτοικοι--- τοῦ τόπου αὐτοῦ. Ὑποθέτω, ὅτι αὐτὴ τὴ στιγμὴ στὴν Ἑλλάδα τῆς ἀπουσίας οἱασδήποτε γνήσιας ἰδεολογι- κῆς συγκολλητικῆς οὐσίας, οἱουδήποτε ὁράματος ἤ ἰδεώδους πράγματι ἐκ- φραστικοῦ τῶν κατ᾽ ἄτομον προσωπικῶν ἀναζητήσεων καὶ βαθύτερων πό- θων, κυβερνῶντες καὶ κυβερνώμενοι, κινοῦντες καὶ κινούμενοι, ὁδηγοῦντες καὶ ὁδηγούμενοι κατὰ βάθος δὲν πιστεύουν στὰ σοβαρὰ σὲ τίποτε ἀπ᾿ ὅσα λένε ἢἤ αὐταπατῶνται, ἀκόμη, ὅτι πιστεύουν᾽ ὅτι τὰ πάντα καὶ γιὰ τοὺς πάντες στὸ χῶρο τῶν ὁμαδικῶν ἀξιῶν κατάντησαν μιὰ ἀδέξια ἠθοποιῖα" κι ὅτι τὸ μό- νο οὐσία ὑπαρκτό ποὺ ἀπομένει εἶναι τὸ ἀτομικὸ συμφέρον --- ὑλικὸ ἤ «ἦθι- κό», ἀδιάφορο. | "Αν τοῦτο ἀληθεύη --- καὶ νομίζω, ὅτι γιὰ ὅσους ἔχουν μάτια, αὐτιὰ καὶ ὅ- σφρηση εἶναι ἀληθινὸ ἑκατὸ τοῖς ἑκατό---, βρισκόμαστε μπροστὰ σὲ μιὰ «πραγματικότητα» πολὺ ὁριακή, ὁριακὴ μὲ τὴν ἔννοια τοῦ τέλους, τοῦ τέλους μιᾶς ἐποχῆς καὶ τῆς ἀρχῆς μιᾶς ἄλλης ἤ, ἁπλῶς, τοῦ τέλους, τοῦ τέλους δη- λαδὴ τοῦ ἱστορικοῦ φαινομένου ποὺ ὀνομάζουμε «Ἑλληνισμό». Γιατί σὲ μιὰ τέτοια «πραγματικότητα» ὑπάρχουν, ὁπωσδήποτε προσωρινἀἁ - μεταβατικά, τὰ σπέρµατα καὶ τοῦ ναί καὶ τοῦ ὄχι, καὶ τῆς «ἐλπίδας» καὶ τῆς «ἀπελπι- σίας», καὶ τῆς θελήσεως γιὰ ἱστορικὴ ζωὴ καὶ τῆς ὁριστικῆς ἱστορικῆς κοπώ- σεως, καὶ τῆς γενεσιουργοῦ φάσεως καὶ τοῦ ἐπιθανάτιου ρόγχου. Ὃ Ἔλλη- νας σήµερα δὲν εἶναι συνειδησιακὰ οὔτε Χριστιανὸς οὔτε ἀστὸς οὔτε μαρξι- στὴς οὔτε σοσιαλιστῆς οὔτε καταναλωτικὸς οὔτε μαζάνθρωπος οὔτε Βαλκά- νιος οὔτε Εὐρωπαῖος οὔτε µεγαλοϊδεάτης οὔτε ἐθνικιστὴς οὔτε διεθνιστὴς --- οὔτε, τέλος πάντων, κάτι ἀπ᾿ ὅλα ὅσα νόμισε ἤ τὸν ἔκαναν νὰ νοµίση κατὰ καιροὺς ὅτι εἶναι. ᾽Αλλὰ καὶ δὲν εἶναι οὔτε «Ρωμιός» οὔτε «Γραικός» οὔτε «Ἕλληνας» κάν, τουλάχιστον μὲ τὴν κάπως εὐρύτερα παραδεκτὴ ἔννοια τῶν ἱστορικῶν αὐτῶν ὅρων. Ὁ “Ἕλληνας τοῦ 1983 πάν᾽ ἀπὸ ὅλα εἶναι πρόσω- πο, αἰσθάνεται πρόσωπο περισσότερο ἀπὸ κάθε ἄλλη περίοδο τῆς ἱστορίας του ---' μὴ γελιέστε: ὅταν σᾶς παρουσιάζεται σὰν κάτι διαφορετικό, σᾶς κο- ροϊδεύει! Π ρόσωπο -- ἀλλὰ τί πρόσωπο; Πρόσωπο-ἀτομικιστὴς (ὁ ὅρος εἶναι κατε- στηµένος, ὅπως καὶ ὅλοι οἱ προηγούμενοι ποὺ χρησιμοποίησα, δὲν ἀπο- δίδουν αὐτὸ ποὺ ἀκριβῶς θέλω νὰ πῶ, ἀλλὰ δὲν ἔχω ἄλλους ἀκριβέστερους),