Ρωμαϊκοὶ χρόνοι καὶ σύγχρονη ἐποχή: 4ύο παρόμοιοι καιροὶ Πιιίαϊἰς πια πάς Α. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΡΩΜΑ΄΄ΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ Οἱ αἰῶνες τοῦ τέλους τῆς λεγόμενης «ἑλληνορωμαϊκῆς» ἐποχῆς ἐσήμα- ναν, μὲ τὴν νίκη τοῦ Χριστιανισμοῦ, τὸ σθήσιµο τοῦ πυρσοῦ τοῦ ἑλληνιστι- κοῦ πολιτισμοῦ καὶ τὴν ἀπαρχὴ τοῦ σκοτεινοῦ χιλιετοῦς Μεσαίωνα τοῦ δόγματος. Οἱ τότε ἄνθρωποι τῆς ἑλληνορωμαϊκῆς οἰκουμένης εἶχαν τὴν συ- ναίσθηση τοῦ τέλους μιᾶς ἐποχῆς, τῆς ἐποχῆς τῶν ἑλληνικῶν φώτων, καὶ τὴν ἀπαρχὴ μιᾶς νέας, τοῦ Νονιηι ϑαρομίμηι, ποὺ ἄλλοι προετοίµαξαν ὡς ἐποχὴ τῆς μιᾶς οἰκουμένης καὶ τοῦ ἑνὸς ἡγέτη-αὐτοκράτορα καὶ ἄλλοι προπα- γάνδιξαν ὡς ἐποχὴ τοῦ Μεσσία, ποὺ ἔρχεται ἐξ ᾿Ανατολῶν!. 'Η μεγάλη ἀλλαγὴ στὴ μεσογειακὴ καὶ ἀσιατικὴ Οἰκουμένη ἦρθε μὲ τὶς κατακτήσεις πρῶτα τοῦ ᾿Αλεξάνδρου καὶ μετὰ τῆς Ρώμης. Ἢ ἑνοποίηση τοῦ Κράτους, τὸ κοινὸ πολιτιστικὸ πρότυπο κα. ὁ ἑνιαῖος τρόπος σκέψης καὶ ζωῆς, ὅλα ἑλληνικά, μαξὶ μὲ τὸν ἀναπτυσσόμενο οἶκο- νομικὸ φεουδαλισμὸ (Ιαἰ[αία) δίνουν τὶς ἱστορικὲς καὶ κοινωνικὲς πα- οαμέτρους γιὰ τὸ τί ἦταν ἀναμενόμενο στοὺς πρώτους χριστιανικοὺς αἰῶνες Τὸ Ιπιρεγίμηι ΚοΠΙάΠΜΜΙ μὲ κεντρικὴ -συγκεντρωτικὴ ἐξουσία τὴ Ρώμη, μὲ διαφαινόμενη φεουδαλικὴ οἰκονομία, μὲ ἑνιαῖον ἑλληνικὸ πολι- τιστικὸ τρόπο σκέψης καὶ ζωῆς εἶχε ἀνάγκη δίπλα στὸ ἕνα κράτος καὶ τὸν ἕνα αὐτοκράτορα νὰ συμπαρατάξει καὶ τὸν ἕνα καὶ μοναδικὀ θεὸ τῆς Ρώ- μῆς. Γιὰ τὴν κατάληψή αὐτοῦ τοῦ θρόνου ἔγιναν πολλοὶ καὶ σημαντικοὶ ἀγῶνες. Τέσσαρες ὑπῆρξαν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς οἱ διεχκδικητὲς τοῦ Ρωμαϊκοῦ θρησκευτικοῦ στέµµατος: α) Η λατρεία τοῦ Αὐγούστου, δηλ. τοῦ αὐτο- κράτορα, 6) ὁ Στωϊκισµός, γ) ὁ Μιθραϊσμὸς καὶ δ) ὁ Ιουδαϊσμός. “Ὅμως τὴν νίκη κατέκτησε ἕνας πέμπτος, τέκνο τοῦ τέταρτου, ὁ Χριστιανισμός, ὅπως διαμορφώθηκε ἀπὸ τὸν ἀπόστολο Παῦλο καὶ τὸν Μ. Κωνσταντῖνο (Α’ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος, 325 μ.Χ.). Γιὰ τὸν ἀντικειμενικὸ ἐρευνητὴ τῆς ᾿Ιστορίας ἡ νίκη τοῦ Χριστιανισμοῦ δὲν φαίνεται καθόλου ὡς ἀναπάντεχη--- κάθε ἄλλο μάλιστα. πολιτικὸς- διεθνιστικὸς Μεσσιανιομὸς τῶν ᾿Ιουδαίων τῆς διασπορᾶς, ὅπως ἐκφρά- στῆκε ἀπὸ τὸν Φίλωνα καὶ τὸν ᾿Ιώσηπο, ἂν καὶ σημείωνε μεγάλα θήµατα ἀνάμεσα στοὺς λεγόμενους προσήλυτους, ταυτόχρονα συναντοῦσε δυὸ με- γάλα ἐμπόδια: τὴν ἐπώδυνη περιτομὴ καὶ τὸν ἀπομονωτισμὸ τοῦ Γιαχθὲ μαζὶ μὲ τὴν ἀποκλειστικότητα τῶν ἑδραϊκῶν ἐθίμων καὶ διατάξεων τῆς Πε- ντατεύχου (Τογαᾗ).. Ὃ σχεδιαξόµενος ἀπὸ τὸ Συνέδριο τῶν Ραόδίνων (ϑαπμοπάτγιη) ἔξιου- δαϊσμὸς τῆς Ρωμαϊκής Αὐτοκρατορίας ἀπαιτοῦσε ἀπάρνηση τῶν ἐθίμων ἀπὸ τοῦς νέους προσήλυτους. "Ετσι ἡ ἀποκλειστικότητα καὶ ἡ περιτομὴ ἐμπόδιζαν τὴν ἀνάδειξη τοῦ Γιαχθὲ ὡς Θεοῦ τῆς Ρώμης καὶ τῆς Οἰκουμέ- νης.᾽Απὸ τὴν ἄλλη μεριὰ δὲν θὰ πρέπει νὰ παραλείπουµε κι ἕνα ἄλλο ἐμπό- διο: τὸν ἐθνικιστικὸ Μεσσιανισμὸ τῶν Ζηλωτῶν τῆς Παλαιστίνης. ᾿Εμπό- διο, ποὺ τελικἀ μὲ τὴν ἀπερίσκεπτη πολιτική του κατέστρεψε τὸν ᾿Ιουδαΐ-