ΚΩΝ.Β.ΚΟΥΤΡΟΥΒΕΛΗΣ Ἢ πανάρχαια κοσµολογία τοῦ ᾿Ορφέως συμπίπτει μὲ τὶς σύγχρονες θεωρίες 1. Η ΑΡΧΗ ΔΗΜΙΟΥΡΠΑΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ὋὉ κόσμος τοῦ οὐρανοῦ ἐκτείνεται σ᾽ ἕνα ἀπύθμενο κι’ ἀνεξιχνίαστο χάος, ὀνομαζόμενο σύμπαν, καὶ ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ τὸ ἀντίκρυσε ἄρχισε νὰ τὸ ἐρευνᾶ σὲ ὅλες τοῦ τὶς διαστάσεις, κινήσεις καὶ συστάσεις. Οἱ ἔρευνες αὐτὲς δὲν ἔχουν τελειώσει ἀκόμη καὶ δὲν πρόκειται νὰ τελειώσουν, διότι ὁ ἄνθρωπος εἶναι θνητὸς καὶ τὸ σύμπαν ἀθάνατο. Τελεῖ ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἀενάου κινήσεως τῶν συστατικῶν μερῶν του, ἡ ὁποία ρυθμίζεται ἀπὸ τοὺς νόμους τῆς παγκοσμί- ου ἕλξεως καὶ ἀπώσεως, συντελοῦντας εἰς τὴν φυγὴν τῶν μεγάλων κοσμικῶν συ- στημάτων (γαλαξιῶν) καὶ εἰς τὴν περιστροφικὴν καὶ περιφερειακὴν κίνηση τῶν μικροκόσμων, τῶν λεγομένων πλανητικῶν συστημάτων. Γιὰ τὰ θέματα αὐτὰ δια- τυπώθηκαν καὶ διατυπώνονται καθημερινὰ πολλὲς θεωρίες, χωρὶς νὰ καταλήγουν σὲ συγκεκριµένα τελικὰ συμπεράσματα. Οἱ ἀπαντήσεις ὑπάρχουν σὲ εἰδικὰ 6ι- θλία καὶ σ᾽ ὅλες τὶς ἐγκυκλοπαίδειες. ᾿Απαντήσεις ὅμως στὸ ἐρώτημα, πῶς οἱ ἀρχαῖοι καὶ κυρίως οἱ ἄνθρωποι τῆς προϊστορίας ἐξήγησαν καὶ ἔλυσαν τὸ πρό- 6ληµα τῆς δημιουργίας τῆς ὕλης καὶ τοῦ κόσμου τοῦ οὐρανοῦ, ἐνῶ ἔχουν διατυ- πωθεῖ σποραδικὰ στὰ κείμενα τῶν ἀρχαίων συγγραφέων, δὲν ἔχουν τύχει τῆς δε- οὔσης προσοχῆς καὶ καταλλήλου τεχνικῆς ἐξηγήσεως, ὥστε νὰ γίνουν κατα- νοητὲς ἀπὸ τὸν σημερινὸ ἄνθρωπο. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα τοῦ παρόντος μελετήμα- τος. Οἱ πρῶτες ἀνησυχίες γιὰ τὴν ἔρευνα καὶ τὴν μελέτη τοῦ οὐρανίου κόσμου ἐμφανίσθηκαν στὸν Ἑλληνικὸ χῶρο ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τῶν Τελχίνων. «Οἱ γνώσεις τὶς ὁποῖες ἀνέπτυξαν ἦσαν πολὺ χρήσιμες γιὰ τοὺς ἀνθρώπους», διότι «ἀσχολή- θηκαν καὶ ἐδίδαξαν τὴν ἀστρονομία πρὶν ἀπὸ τὸν κατακλυσμὸ τοῦ Δευκαλίω- να», γράφει στὴ Βιόλιοθήκη του (μτφρ. Α. Παπανδρέου, ἔκδ. Ἑλληνικοῦ Ἔκδο- τικοῦ ᾿Οργανισμοῦ Γεωργιάδη, 6ιόλ. Ε, παράγρ. 57) ὁ Διόδωρος ὁ Σικελιώτης, καὶ γι’ αὐτὸ ὁπωσδήποτε μεταδόθηκαν χρόνο μὲ τὸ χρόνο καὶ στοὺς ἄλλους γει- τονικούς τους λαούς. Περὶ τῆς θεογονἰίας --τῆς πρώτης συγκροτήσεως τοῦ κόσµου--- καὶ περὶ τῆς σφαίρας πρῶτος ἔγραψε ὁ Μουσαῖος, ὁ ὁποῖος, ὅπως γράφει ὁ Διογένης ὁ Λα- ἐρτιος στοὺς Βίους Φιλοσόφων (μτφρ. Ν. Κυργιοπούλου, ἔκδ. «Πάπυρος», 1975, σελ. 25), εἶπε: «τὰ πάντα γίνονται ἀπὸ τὸ ἕνα (αὐτὸ ποὺ σήμερα ὀνομάζεται ἀτο- μο) καὶ ἀναλυόμενα καταλήγουν πάλι σ᾽ αὐτὸ τὸ ἕνα», διατυπώνοντας ἔτσι πρῶτος τὴν ἀρχὴ τῆς ἀτομικῆς θεωρίας χιλιάδες χρόνια πρὶν ἀπὸ τοὺς Λεύκιπ- πο καὶ Δημόκριτο. Οἱ γνώσεις αὐτές, εἶναι φυσικόν, ὅτι εἶχαν κάποιο ὑπόδαθρο ἀπὸ προηγουμένους πανάρχαιους ἐρευνητές, τοὺς ὁποίους δὲν γνωρίζουμε, ὅπως δὲν γνωρίζουμε καὶ τί ἔγραψε ἐπὶ λέξει ὁ Μουσαῖος στὶς παραπάνω πραγμα- τεῖες, οἱ ὁποῖες, ὅπως φαίνεται, δὲν ἔφτασαν οὔτε κὰν στὶς ἑπόμενες γενεὲς τοῦ Μουσαίου. Τὸ διασωθὲν ὅμως ἀξίωμα, ὅτι «τὰ πάντα γίνονται ἀπὸ τὸ ἕνα καὶ ἀνα-