ΕΘΝΙΚΑ ̓Ολίγα τινὰ περὶ Οἰκουμενικοῦ Ελληνισμοῦ «Ἢ ἑλληνικὴ ταυτότητα δὲν εἶναι κάτι στατικό, ἀλλὰ δημιουργεῖται μεταμοφώνοντας διαρκῶς τὸ παρελθὸν σὲ ἕνα παρὸν κάτω ἀπὸ τὴν πρόκληση τῶν νέων συνθηκῶν καὶ προκλήσεων. Γιὰ νὰ μὴν ἁλωθεῖ ἡ ἑλληνικὴ ταυτότητα, θὰ πρέπει νὰ ξαναθρεῖ τὴν ἀληθινή τής οἰκουμενικότητα». Σκέψεις καὶ προόθληματισμοὶ μιᾶς φωτεινῆς προσωπικότητας στὸν χῶρο τῆς Ορθοδοξίας, τοῦ μητροπολίτη Περγάμου καὶ ἀκαδημαϊκοῦ η. Ιωάννη Ζηξιούλα («Καθη: μερινή», 5 Σεπτεμόρίου 1991). “Ἑνὸς ἀνθρώπου, ποὺ ἀποδεικνύει μὲ τὰ λόγια καὶ τὰ ἔργα του --- γιατὶ δὲν εἶναι ἄλλωστε ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ἐχκφράξει τέτοιες ἀπόψεις--- τοὺς ἀνοικτοὺς πνευματικούς του ὁρίζοντες, δίνοντας ταυτόχρονα καὶ μιὰ ἀπάντηση σ ̓ αὐτοὺς ποὺ πιστεύουν ὅτι οἱ ἄνθρωποι πρέπει νὰ κρίνονται ἁπλά, ἐπιφανειακά, μόνο χαὶ μόνο ἐπειδὴ ἀνήκουν στὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλο ̓πνευματικὸ χῶρο. Γιατὶ ὄντως ἡ ἑλληνικὴ ταυτότητα δὲν ἡ ήταν ποτὲ κάτι τὸ στατικό, ἀλλὰ ἐ ἐμπεριεῖχε ροὴ καὶ ἐξέλιξη. Ὅμως θὰ ῆταν χρήσιμο ἐδῶ νὰ διευκρινιστεῖ γιὰποιά Ἑλληνικὴ ταυτότητα μιλᾶμε: γι’ αὐτὴν ποὺ ὁ ἴδιος ὁ κ. Ζηζιούλας σὲ ἕνα σημεῖο τῆς συνεντεύξεώς του ὀνομάξεϊ «ἀνόθευτη καὶ καθαρὴ ἑλληνικὴ ταυτότητα, ποὺ προσπάθησε νὰ ἐπανασυστήσει ὁ ̓Ιουλιανὸς τὸν τέταρτο μ.Χ. αἰῶνα» ἢ γιὰ τὴν μεταμορφωμένη ταυτότητα τῶν μεταχριστιανικῶν αἰώνων, τὴν ταυτότητα τοῦ Ρωμιοῦ; Γ ιατὶ ναὶ μὲν εἶναι προϊὸν ἐξελίξεως ἡ Ρωμαίικη-ὀρθόδοξη ταυτότητα τοῦ σημερινοῦ Νεοέλληνα, ἀλλὰ μὴ φυσιολογικό, ὡς ἀποτέλεσμα 6ιασμοῦ τῆς ἑλληνικῆς σκέψεως, οὕτως ὥστε νὰ συμμορφωθεῖ στὶς ἐντολὲς τῆς θεοκρατικῆς Βυζαντινῆς ἐξουσίας μέσα ἀπὸ διωγμούς, σφαγές, ἀπαγορεύσεις καὶ μεθοδεύσεις, ποὺ σκοπὸ εἶχαν τὸν ἀποπροσανατολισμό τῆς οἰκουμενικῆς ἑλληνικῆς σκέψης. Γιατὶ ἄλλο ἡ Ρωμαίικη--ὀρθόδοξη ταυτότητα, ποὺ ἀναλύσαμε κι ἄλλες φορὲς ἀπὸ τὶς στῆλες αὐτοῦ τοῦ περιοδικοῦ, καὶ ἄλλο ἡ οἰκουμενικὴ ̓Ελληνικὴ ταυτότητα, ποὺ προῆλθε ὡς ἀποτέλεσμα ἐλεύθερης ἐξελίξεως, ποτὲ διὰ τῆς θίας ἀλλὰ πάντα ἐκουσίως, τῶν πανανθρώπινων ἀξιῶν ποὺ ἐκφράξει, ἀπὸ ἀνθρώπους ἀλλοεθνεῖς καὶ ἀλλόθρησκους, ἀλλὰ ἐλεύθερους καὶ χωρὶς φραγμοὺς στὴν σκέψη τους. Αὐτὸ σημαίνει γιὰ τὸν "Ελληνα οἰκουμενικότητα μὲ λίγα λόγια: Ὃ μὴ διαχωρισμὸς τοῦ ἀνθρώπου θάσει χρώματος, θρησκείας, ἔθνους καὶ καταγωγῆς, ἀλλὰ ἡ ἀποδοχή τους στὸν εὐρύτερο ἑλληνικὸ οἰκουμενικὸ χῶρο τοῦ πνεύματος, ἀπ’ τὴν στιγμὴ ποὺ διαφέρουν νοητικὰ τῶν ὑπολοίπων «δαρὄάρων», ποὺ μέχρι σήμερα ὑπάρχουν ἀποτελώντας ἀκόμα τὴν συντριπτικὴ πλειοψη φία τοῦ κόσμου μας. Εὐθύτητα, εὐθυκρισία, δίψα γιὰ γνώση καὶ ἀναξήτηση, ἐλεύθερο καὶ ἀδογμάτιστο πνεῦμα, λογική. Αξίες ποὺ ξεκινῶντας ἀπὸ τὸν ́ Ελλη νικὸ πνευματικὸ χῶρο θρῆκαν ἀπή χήση σ ̓ ὅλα τὰ μήκη καὶ πλάτη τῆς γῆς μέσα ἀπ’ τὴν παγκοσμιότη: τα τῆς δομῆς τους. Γιὰ τὸν ̓Ορθόδοξο- Ρωμιὸ οἰκουμενικότητα εἶναι ἕνα ἐντελῶς διαφορετικὸ θέμα. Σημαίνει τὴν οἰκουμενικότητα τῆς ̓Ορθοδοξίας, ποὺ στὴν προσπάθειά της νὰ ἑλκύσει τὰ πλήθη μὲ Φιλοσοφία ποὺ δὲν διέθετε, ἀναγκάστηκε νὰ υἱοθετήσει τὴν “Ελληνικὴ παραποιώντας καὶ προσαρμόζοντας ταυτόχρονα στὸ δόγμα τῆς τὰ Ἕλλη νικὰ στοιχεῖα ποὺ τὴν συνέφεραν. Γιατὶ ἡ ̓Ορθοδοξία εἶναι δόγμα (σὲ ἀντίθεση μὲ τὴν "Ελληνική σκέψη, ποὺ δὲν ἡἤταν ποτὲ δογματική), καὶ ὡς ἐκ τούτου πῶς θὰ μποροῦσε ποτὲ νὰ διεκδικήσει οἰκουμενικότητα, τὴν στιγμὴ ποὺ αὐτοαναιρεῖται μέσα ἀπ’ τὴν δασικότερη ἀρχή της; Καὶ γιὰ ποιόν ̓ Οἰκουμενικὸ Ελλη νισμὸ μπορεῖ νὰ ὁμιλεῖ ἧ ̓Ορθοδοξία, τὴν στιγμὴ ποὺ κι αὐτὸ τὸ ὄνομα «“Ελληνας» γιὰ αἰῶνες ὁλόκληρους ἀποποποιήθηκε ὡς συνώνυμο τοῦ εἰδωλολάτρη; Καὶ συμφωνεῖ σ ̓ αὐτὸ ὁ μητροπολίτης, δίνοντας τὸ παράδειγμα ---:»