ΕΘΝΙΚΑ ᾿Ολίγα τινὰ περὶ Οἰκουμενικοῦ Ελληνισμοῦ «Ἢ ἑλληνικὴ ταυτότητα δὲν εἶναι κάτι στατικό, ἀλλὰ δημιουργεῖται μεταμοφώνο- ντας διαρκῶς τὸ παρελθὸν σὲ ἕνα παρὸν κάτω ἀπὸ τὴν πρόκληση τῶν νέων συνθηκῶν καὶ προκλήσεων. Γιὰ νὰ μὴν ἁλωθεῖ ἡ ἑλληνικὴ ταυτότητα, θὰ πρέπει νὰ ξαναθρεῖ τὴν ἀληθινή τής οἰκουμενικότητα». Σκέψεις καὶ προόθληματισμοὶ μιᾶς φωτεινῆς προσωπικότητας στὸν χῶρο τῆς Ορθο- δοξίας, τοῦ μητροπολίτη Περγάμου καὶ ἀκαδημαϊκοῦ η. Ιωάννη Ζηξιούλα («Καθη: µερινή», 5 Σεπτεµόρίου 1991). “Ἑνὸς ἀνθρώπου, ποὺ ἀποδεικνύει μὲ τὰ λόγια καὶ τὰ ἔργα του --- γιατὶ δὲν εἶναι ἄλλωστε ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ἐχκφράξει τέτοιες ἀπόψεις--- τοὺς ἀνοικτοὺς πνευματικούς του ὁρίζοντες, δίνοντας ταυτόχρονα καὶ μιὰ ἀπάντηση σ᾽ αὐτοὺς ποὺ πιστεύουν ὅτι οἱ ἄνθρωποι πρέπει νὰ κρίνονται ἁπλά, ἐπιφανειακά, μόνο χαὶ μόνο ἐπειδὴ ἀνήκουν στὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλο ᾿πνευματικὸ χῶρο. Γιατὶ ὄντως ἡ ἑλλη- νικὴ ταυτότητα δὲν ἡ ήταν ποτὲ κάτι τὸ στατικό, ἀλλὰ ἐ ἐμπεριεῖχε ροὴ καὶ ἐξέλιξη. Ὅμως θὰ ῆταν χρήσιμο ἐδῶ νὰ διευκρινιστεῖ γιὰποιά Ἑλληνικὴ ταυτότητα μιλᾶμε: γι’ αὐτὴν ποὺ ὁ ἴδιος ὁ κ. Ζηζιούλας σὲ ἕνα σημεῖο τῆς συνεντεύξεώς του ὀνομάξεϊ «ἀνόθευτη καὶ καθαρὴ ἑλληνικὴ ταυτότητα, ποὺ προσπάθησε νὰ ἐπανασυστήσει ὁ ᾿Ιουλιανὸς τὸν τέταρτο μ.Χ. αἰῶνα» ἢ γιὰ τὴν μεταμορφωμένη ταυτότητα τῶν μετα- χριστιανικῶν αἰώνων, τὴν ταυτότητα τοῦ Ρωμιοῦ; Γ ιατὶ ναὶ μὲν εἶναι προϊὸν ἐξελίξε- ως ἡ Ρωμαίικη-ὀρθόδοξη ταυτότητα τοῦ σημερινοῦ Νεοέλληνα, ἀλλὰ μὴ φυσιολογι- κό, ὡς ἀποτέλεσμα 6ιασμοῦ τῆς ἑλληνικῆς σκέψεως, οὕτως ὥστε νὰ συμμορφωθεῖ στὶς ἐντολὲς τῆς θεοκρατικῆς Βυζαντινῆς ἐξουσίας μέσα ἀπὸ διωγμούς, σφαγές, ἀπαγο- ρεύσεις καὶ μεθοδεύσεις, ποὺ σκοπὸ εἶχαν τὸν ἀποπροσανατολισμό τῆς οἰκουμενικῆς ἑλληνικῆς σκέψης. Γιατὶ ἄλλο ἡ Ρωμαίικη--ὀρθόδοξη ταυτότητα, ποὺ ἀναλύσαμε κι ἄλλες φορὲς ἀπὸ τὶς στῆλες αὐτοῦ τοῦ περιοδικοῦ, καὶ ἄλλο ἡ οἰκουμενικὴ ᾿Ελληνικὴ ταυτότητα, ποὺ προῆλθε ὡς ἀποτέλεσμα ἐλεύθερης ἐξελίξεως, ποτὲ διὰ τῆς θίας ἀλλὰ πάντα ἐκουσίως, τῶν πανανθρώπινων ἀξιῶν ποὺ ἐκφράξει, ἀπὸ ἀνθρώπους ἀλλοεθνεῖς καὶ ἀλλόθρη- σκους, ἀλλὰ ἐλεύθερους καὶ χωρὶς φραγμοὺς στὴν σκέψη τους. Αὐτὸ σημαίνει γιὰ τὸν "Ελληνα οἰκουμενικότητα μὲ λίγα λόγια: Ὃ μὴ διαχωρισμὸς τοῦ ἀνθρώπου θάσει χρώματος, θρησκείας, ἔθνους καὶ καταγωγῆς, ἀλλὰ ἡ ἀποδοχή τους στὸν εὐρύτερο ἑλληνικὸ οἰκουμενικὸ χῶρο τοῦ πνεύματος, ἀπ’ τὴν στιγμὴ ποὺ δια- φέρουν νοητικὰ τῶν ὑπολοίπων «δαρὄάρων», ποὺ μέχρι σήμερα ὑπάρχουν ἀποτελώ- ντας ἀκόμα τὴν συντριπτικὴ πλειοψη φία τοῦ κόσμου μας. Εὐθύτητα, εὐθυκρισία, δί- ψα γιὰ γνώση καὶ ἀναξήτηση, ἐλεύθερο καὶ ἀδογμάτιστο πνεῦμα, λογική. Αξίες ποὺ ξεκινῶντας ἀπὸ τὸν ΄ Ελλη νικὸ πνευματικὸ χῶρο θρῆκαν ἀπή χήση σ᾽ ὅλα τὰ μήκη καὶ πλάτη τῆς γῆς μέσα ἀπ’ τὴν παγκοσμιότη: τα τῆς δομῆς τους. Γιὰ τὸν ᾿Ορθόδοξο- Ρωμιὸ οἰκουμενικότητα εἶναι ἕνα ἐντελῶς διαφορετικὸ θέµα. Σημαίνει τὴν οἰκουμενικότητα τῆς ᾿Ορθοδοξίας, ποὺ στὴν προσπάθειά της νὰ ἑλκύ- σει τὰ πλήθη μὲ Φιλοσοφία ποὺ δὲν διέθετε, ἀναγκάστηκε νὰ υἱοθετήσει τὴν “Ελλη- νικὴ παραποιώντας καὶ προσαρμόζοντας ταυτόχρονα στὸ δόγμα τῆς τὰ Ἕλλη νικὰ στοιχεῖα ποὺ τὴν συνέφεραν. Γιατὶ ἡ ᾿Ορθοδοξία εἶναι δόγμα (σὲ ἀντίθεση μὲ τὴν "Ελληνική σκέψη, ποὺ δὲν ἡ ἤταν ποτὲ δογματική), καὶ ὡς ἐκ τούτου πῶς θὰ μποροῦσε ποτὲ νὰ διεκδικήσει οἰκουμενικότητα, τὴν στιγμὴ ποὺ αὐτοαναιρεῖται µέσα ἀπ’ τὴν δασικότερη ἀρχή της; Καὶ γιὰ ποιόν ᾿ Οἰκουμενικὸ Ελλη νισμὸ μπορεῖ νὰ ὁμιλεῖ ἧ ᾿Ορθοδοξία, τὴν στιγμὴ ποὺ κι αὐτὸ τὸ ὄνομα «“Ελληνας» γιὰ αἰῶνες ὁλόκληρους ἀποποποιήθηκε ὡς συνώ- νυμο τοῦ εἰδωλολάτρη; Καὶ συμφωνεῖ σ᾽ αὐτὸ ὁ μητροπολίτης, δίνοντας τὸ παράδειγμα ---:»