ΑΙΣΙΜΑ ΚΑΙ ΑΔΗΡΙΤΑ Ὃ πρῶτος Εὐρωπαῖος Ὃ ναύαρχος Εὐρυδιάδης, ποὺ ἡἠγήθηκε τῶν ̓Ελληνικῶν ναυτικῶν δυνάμεων στὶς ναυμαχίες τοῦ ̓Αρτεμισίου καὶ τῆς Σαλαμῖνος, ἔχει ἀδικαιολόγητα δυσφημισθή ἀπὸ τοὺς ἱστορικοὺς ὡς ἄνθρωπος περιωρισμένων ἵκανοτήτων. Αὐτὸ δὲν ἀληθεύει. "Οσοι ἐμελέτησαν τὰ γεγονότα, διεπίστωσαν ὅτι ὁ Εὐρυδιάδης ὑπῆρξε ἐξαιρετικὴ φυσιογνωμία, καὶ στὸ μέλλον θὰ δημοσιεύσουμε ἕνα κείμενο, ποὺ θὰ ἀποδεικνύη τὴν θέσιν μας αὐτή. Ὃ Πλούταρχος («Θεμιστοκλῆς» 11) ἀναφέρει τὸ γνωστὸ ἐπεισόδιο ἀνάμεσα στὸν Εὑρυδιάδη καὶ τὸν Θεμιστοκλή, ποὺ κατέληξε μὲ τὴν φράσι τοῦ Θεμιστοκλέους «πάταξον μέν, ἄκουσον δέ». Ὅμως ἡ ἱστορικὴ ἀλήθεια εἶναι ἄλλη. Τὸ ἐπεισόδιο δὲν συνέδη μεταξὺ Θεμιστοκλέους καὶ Εὐρυδιάδου, ἀλλὰ μεταξὺ τοῦ Κορινθίου ναυάρχου Αδειμάντου καὶ τοῦ Θεμιστοκλέους. Ὃ Εὐρυδιάδης μάλιστα τάχθηκε ὑπὲρ τῆς γνώμης τοῦ Θεμιστοκλέους μὲ προσωπική του εὐθύνη καὶ δίχως ψηφοφορία, ὅπως ἀκριδῶς ἀναφέρει ὁ 'Ηρόδοτος στὴν « ̓Ιστορία» του (Η, 99-60). Πρέπει νὰ συμφωνήσουμε μὲ τὸν “Ηρόδοτο καὶ ὄχι μὲ τὸν Πλούταρχο, ὁ ὁποῖος δίδει τὴν πληροφορία ὄχι ὡς δεδαία, ἀλλὰ ὡς φήμη: «λεχθῆναί φασι», δηλαδὴ λέγεται ὅτι... ̓Εξ ἄλλου ἀπὸ πλῆθος γεγονότων συνάγεται, ὅτι ὁ Εὐρυδιάδης συνειργάξετο μὲ τὸν Θεμιστοκλῆ, τὸν ὁποῖον ἐτίμα. Μετὰ τὴν νίκη τῶν Ελλήνων στὴ Σαλαμῖνα ὁ Ξέρξης ἔφυγε ὁλοταχῶς γιὰ τὴν ̓Ασία. Τότε οἱ "Ελληνες στρατηγοὶ ἐσκέφθησαν νὰ σπεύση ὁ στόλος τους στὸν Ελλήσποντο καὶ νὰ καταστρέψη τὶς γέφυρες, ὥστε νὰ ἀποκόψη τοὺς δαρδάρους στήν Ἑλλάδα. Τὴν ἄποψι αὐτὴ ὑπεστήοιξε ὁ Θεμιστοκλῆς. Α ντιθέτως ὁ Εὐρυδιάδης μὲ σειρὰν ἐπιχειρημάτων ἐξήγησε, γιατὶ δὲν πρέπει νὰ ἐμποδίζουν τὴν ὑποχώρησι τῶν Περσῶν, ἀλλὰ νὰ τοὺς διευκολύνουν νὰ φύγουν, διότι ἡ ἀπελπισία εἶναι κακὸς σύμδουλος. Δὲν ἦταν σκόπιμο νὰ ἐξαναγκάσουν τοὺς δαρδάρους νὰ πολεμήσουν στὴν Ελλάδα, ἀφοῦ ὁ στρατός των ἦταν πολυάριθμος καὶ ἀκόμη ἀήττητος. Κατὰ τὸν Εὐρυδιάδη μᾶς συνέφερε νὰ μετεφέραμε τὸν πόλεμο στὴν ̓Ασία. “Τελικῶς ὁ Θεμιστοκλῆς συνεφώνησε καὶ ἐπρότεινε νὰ ὑπερψηφισθῆ ἡ γνώμη τοῦ Εὐρυδιάδου. Τὸ σπουδαῖο στὴν συξήτησι αὐτή, ποὺ παρατίθεται στήν «Ιστορία» (Η, 108-109) τοῦ Ηροδότου, εἶναι ὅτι ὁ Εὐρυδιάδης δὲν ὁμιλεῖ ὡς Σπαρτιάτης ἢ ὡς Ἕλλην ἀλλὰ ὡς Εὐρωπαῖος. ̓Ανησυχεῖ γιὰ τὴν ΕΥΡΩΠΗ ἐκ τῆς παρουσίας τῶν δαρδάρων στὴν Ελλάδα. ̓ ̓ Αναλύει, γιατὶ δὲν πρέπει οἱ Πέρσαι νὰ μείνουν στήν Εὐρώπη («ὁ Πέρσης μένειν ἐν τῇ Εὐρώπῃ») κ.τ.λ. καὶ ἐπανειλημμένως μνημονεύει τὴν Εὐρώπη, πρᾶγμα ποὺ περιτράνως ἀποδεικνύει τὴν Εὐρωπαϊκὴ πολιτικὴ σκέψι του. Τοὺς ἐγκαταλείπουν Θὰ τονίσουμε πάλι, γιατὶ εἶναι ἀναγκαῖο, ὅτι ὁ Γκληγκόρωφ ἐπισήμως ἔχει ἀναγνωρίσει τὴν ὕπαρξι 100.000 Ελλήνων στὰ Σκόπια. “Ὅμως αὐτοὺς τοὺς 100.000 “Ελληνες, ποὺ πραγματικῶς εἶναι τουλάχιστον 250.000, τὸ νεοελληνικὸ κράτος τοὺς ἔχει τελείως ἐγκαταλείψει. Συγκεκριμένως σὲ συνέντευξὶ του ὁ Γκληγκόρωφ ἐδήλωσε: «Οἱ Ἕλληνες δηλώνουν ὅτι ζοῦν ἐδῶ -----Ξ..