ΑΙΣΙΜΑ ΚΑΙ ΑΔΗΡΙΤΑ Ὃ πρῶτος Εὐρωπαῖος Ὃ ναύαρχος Εὐρυδιάδης, ποὺ ἡἠγήθηκε τῶν ᾿Ελληνικῶν ναυτικῶν δυνά- µεων στὶς ναυμαχίες τοῦ ᾿Αρτεµισίου καὶ τῆς Σαλαμῖνος, ἔχει ἀδικαιολό- γητα δυσφηµισθή ἀπὸ τοὺς ἱστορικοὺς ὡς ἄνθρωπος περιωρισµένων ἵκα- νοτήτων. Αὐτὸ δὲν ἀληθεύει. "Οσοι ἐμελέτησαν τὰ γεγονότα, διεπίστωσαν ὅτι ὁ Εὐρυδιάδης ὑπῆρξε ἐξαιρετικὴ φυσιογνωμία, καὶ στὸ µέλλον θὰ δη- μοσιεύσουµε ἕνα κείµενο, ποὺ θὰ ἀποδεικνύη τὴν θέσιν µας αὐτή. Ὃ Πλούταρχος («Θεμιστοκλῆς» 11) ἀναφέρει τὸ γνωστὸ ἐπεισόδιο ἀνά- µεσα στὸν Εὑρυδιάδη καὶ τὸν Θεμιστοκλή, ποὺ κατέληξε μὲ τὴν φράσι τοῦ Θεμιστοκλέους «πάταξον μέν, ἄκουσον δέ». Ὅμως ἡ ἱστορικὴ ἀλήθεια εἶναι ἄλλη. Τὸ ἐπεισόδιο δὲν συνέδη μεταξὺ Θεμιστοκλέους καὶ Εὐρυδιάδου, ἀλλὰ μεταξὺ τοῦ Κορινθίου ναυάρχου Αδειμάντου καὶ τοῦ Θεμιστοκλέους. Ὃ Εὐρυδιάδης μάλιστα τάχθηκε ὑπὲρ τῆς γνώμης τοῦ Θεμιστοκλέους μὲ προσωπική του εὐθύνη καὶ δίχως ψηφοφορία, ὅπως ἀκριδῶς ἀναφέρει ὁ 'Ηρόδοτος στὴν «᾿Ιστορία» του (Η, 99-60). Πρέπει νὰ συμφωνήσουμε μὲ τὸν “Ηρόδοτο καὶ ὄχι μὲ τὸν Πλούταρχο, ὁ ὁποῖος δίδει τὴν πληροφορία ὄχι ὡς δεδαία, ἀλλὰ ὡς φήμη: «λεχθῆναί φασι», δηλαδὴ λέγεται ὅτι... ᾿Εξ ἄλλου ἀπὸ πλῆθος γεγονότων συνάγεται, ὅτι ὁ Εὐρυδιάδης συνειργάξετο μὲ τὸν Θεμιστοκλῆ, τὸν ὁποῖον ἐτίμα. Μετὰ τὴν νίκη τῶν Ελλήνων στὴ Σαλαμῖνα ὁ Ξέρξης ἔφυγε ὁλοταχῶς γιὰ τὴν ᾿Ασία. Τότε οἱ "Ελληνες στρατηγοὶ ἐσκέφθησαν νὰ σπεύση ὁ στόλος τους στὸν Ελλήσποντο καὶ νὰ καταστρέψη τὶς γέφυρες, ὥστε νὰ ἀποκόψη τοὺς δαρδάρους στήν Ἑλλάδα. Τὴν ἄποψι αὐτὴ ὑπεστήοιξε ὁ Θεμιστοκλῆς. Α ντιθέτως ὁ Εὐρυδιάδης μὲ σειρὰν ἐπιχειρημάτων ἐξήγησε, γιατὶ δὲν πρέ- πει νὰ ἐμποδίζουν τὴν ὑποχώρησι τῶν Περσῶν, ἀλλὰ νὰ τοὺς διευκολύνουν νὰ φύγουν, διότι ἡ ἀπελπισία εἶναι κακὸς σύμδουλος. Δὲν ἦταν σκόπιμο νὰ ἐξαναγκάσουν τοὺς δαρδάρους νὰ πολεμήσουν στὴν Ελλάδα, ἀφοῦ ὁ στρα- τός των ἦταν πολυάριθμος καὶ ἀκόμη ἀήττητος. Κατὰ τὸν Εὐρυδιάδη μᾶς συνέφερε νὰ μετεφέραμε τὸν πόλεμο στὴν ᾿Ασία. “Τελικῶς ὁ Θεμιστοκλῆς συνεφώνησε καὶ ἐπρότεινε νὰ ὑπερψηφισθῆ ἡ γνώμη τοῦ Εὐρυδιάδου. Τὸ σπουδαῖο στὴν συξήτησι αὐτή, ποὺ παρατίθεται στήν «Ιστορία» (Η, 108-109) τοῦ Ηροδότου, εἶναι ὅτι ὁ Εὐρυδιάδης δὲν ὁμιλεῖ ὡς Σπαρτιάτης ἢ ὡς Ἕλλην ἀλλὰ ὡς Εὐρωπαῖος. ᾽Ανησυχεῖ γιὰ τὴν ΕΥΡΩΠΗ ἐκ τῆς πα- ρουσίας τῶν δαρδάρων στὴν Ελλάδα.᾽᾿ Αναλύει, γιατὶ δὲν πρέπει οἱ Πέρσαι νὰ μείνουν στήν Εὐρώπη («ὁ Πέρσης μένειν ἐν τῇ Εὐρώπῃ») κ.τ.λ. καὶ ἐπα- νειλημμένως μνημονεύει τὴν Εὐρώπη, πρᾶγμα ποὺ περιτράνως ἀποδεικνύ- ει τὴν Εὐρωπαϊκὴ πολιτικὴ σκέψι του. Τοὺς ἐγκαταλείπουν Θὰ τονίσουμε πάλι, γιατὶ εἶναι ἀναγκαῖο, ὅτι ὁ Γκληγκόρωφ ἐπισήμως ἔχει ἀναγνωρίσει τὴν ὕπαρξι 100.000 Ελλήνων στὰ Σκόπια. “Ὅμως αὐτοὺς τοὺς 100.000 “Ελληνες, ποὺ πραγματικῶς εἶναι τουλάχιστον 250.000, τὸ νε- οελληνικὸ κράτος τοὺς ἔχει τελείως ἐγκαταλείψει. Συγκεκριµένως σὲ συνέ- ντευξὶ του ὁ Γκληγκόρωφ ἐδήλωσε: «Οἱ Ἕλληνες δηλώνουν ὅτι ζοῦν ἐδῶ -----Ξ..