ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
143ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 1993
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ — χωρίς ὄνομα στόν κατάλογο
Κείμενο φύλλου
Β ΚΙΝΗ͂ΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ
ΣΤ.ΜΕΛΙΣΣΙΝΟΣ.,
Ὃ Οἰδίποδας τοῦ Λαΐου καὶ ἡ συνωμοσία τῆς σιωπής
Σύμφωνα μὲ τὴν «Ποιητικὴν» τοῦ ̓Αριστοτέλους «τραγωδία ἐστί μίμησις πράξεως
σπουδαίας καὶ τελείας...», δηλαδὴ ἀναπαράσταση καὶ ἀναθίωση στὴν σκηνὴ σπουδαίων
γεγονότων τοῦ παρελθόντος, ποὺ ἀποσκοπεῖ στὴν «κάθαρσιν» ἤτοι στὴν ἀποτροπὴ τῆς
κοινωνικῆς «ἐντροπίας» καὶ στὴν ἀποχκατάσταση τῆς τάξεως καὶ τῆς ἁρμονίας. Καὶ μέχρις
ἑνὸς ὁρισμένου χρονικοῦ σημείου ἡ τραγωδία ἐπιτελοῦσε αὐτὸν τὸν ὑψηλό της σχοπό:
μὲ τὴν πάροδο ὅμως τοῦ χρόνου οἱ ποιητὲς ἐξετράπησαν τοῦ σκοποῦ τους καί, ὑποτασσόμε:
οι εἴτε στὶς καλλιτεχνικές τους ἀνάγχες εἴτε σὲ πολιτικὲς σκοπιμότητες, προέ6αιναν
καὶ προθαίνουν στὴν ἐπινόηση καὶ κατασκευὴ ψεύτικων ἢ καὶ ἐντελῶς φανταστικῶν
σεναρίων κι ἐπεισοδίων ἤ, τὸ ἄκρως χειρότερο, καὶ στὴν παραχάραξη καὶ παραποίηση
τῆς ἱστορικῆς ἀλήθειας τῶν παμπαλαίων μύθων... (ἐχτενέστερα θλέπετε Η. Τσατσόμοιρου,
«Ιστορία Γενέσεως τῆς Ελληνικῆς Γλώσσας», ἔκδ. «Δαυλὸς» 1991, σελ. 76-78).
̓Ασφαλῶς γνωρίζουμε, ὅτι «ποίησις φιλοσοφικώτερον καὶ σπουδαιότερον ἱστορίας
ἐστί» (Αριστοτέλης), ὅπως καὶ πιστεύουμε ἀταλάντευτα ὅτι «ἡ ἔρευνα ἢ ἡ ἀναζήτηση
τοῦ ἀληθινοῦ δὲν μπορεῖ νὰ ὑπόκειται σὲ περιορισμούς», κάτι πού, ὡς γνωστόν, ἀποτελεῖ
θασικὴ ἀρχὴ τοῦ «Δαυλοῦ». « ̓Απὸ τὸ σημεῖο ὅμως αὐτὸ μέχρι τὴν κατἀργησὴη ἢ διαστρέδλωση
τοῦ ἀντικειμένου ἐνδιαφέροντος ἀπ’ τὸν ἐνδιαφερόμενο ἐρευνητὴ ὑπάρχει μεγάλη
διαφορά. “Ὑπάρχει αὐτονόητα ἀνατροπὴ τοῦ πρωταρχικὰ ὑπαρκτοῦ καὶ πρωταρχικὰ
ἀναγκαίου συστήματος τῆς ἀλήθειας... μ ̓ ἀπρόδλεπτες συνέπειες γιὰ τὸν πολιτισμὸ
καὶ τὸν ἄνθρωπο...». (Ἐκτενέστερα θλέπετε «Δαυλόν», τεύχη 48 Δεκ. ̓85 καὶ 46 ὋΌκτ. ̓85).
κ Χ ὰκ
Αὐτὸ τὸ «σύστημα τῆς ἀλήθειας» ἔχει ἀνατραπεῖ ἐξάπαντος, ὅσον ἀφορᾶ στὴν ἱστορίαμῦθο
τοῦ «Οἰδίτοδος Τυράι νου». Τὰ δύο μέρη τῆςτριλογίας-- «Λάιος» καὶ «Χρύσιππος»
- ἔχουν ἐξαφανισθεῖ καὶ μόνο τὸ ἕνα διασώθηκε -- «ἂν καὶ ἀποπειράθηχκαν νὰ τὸ ἐξαφανίσουν
κι αὐτὸ ὅλοι οἱ μεταχριστιανικοὶ αἰῶνες. Τὸ παράδοξο πάντως τῶν παραδόξων
εἶναι, ὅτι προθάλλονται τὰ ἀνατριχιαστικὰ μὰ ἄκρως δυσανάγνγωστα γεγονότα καὶ ἀποκρύπτεται
(γιὰ 25 αἰῶνες) τὸ οὐσιῶδες τοῦ μαθήματος», λέγει ὁ κ. Στ. Μ. στὸ ἐν ἐπιχεφαλίδι
σύντομο μελέτημά του. Σχετικὰ μὲ τὸν «Οἰδίποδα Τύραννο»: «ἑκατοντάδες θεατροχριτικὲς
ἐγράφησαν. Χιλιάδες θεωρητικὲς ἀναλύσεις ἐγίνηκαν. Πανεπιστημιακοὶ καθηγητὲς
καὶ ἄλλοι “ρέκτες" τῆς ἀνάλογης ὕλης σχολίασαν (καὶ σχολιάζουν) μπροστὰ στὰ μάτια
ἔκθαμόων φοιτητῶν τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατά τους. "Ε, λοιπόν! Πῶς συμδαίνει νὰ μιλοῦν πάντοτε
γιὰ ὁτιδήποτε ἄλλο καὶ νὰ παρακάμπτουν πάντοτε τὸν οὐσιώδη πυρῆνα τοῦ ζητήματος;
̓Αλλὰ μήπως καὶ οἱ φιλόσοφοι; Αὐτοὶ ποὺ ὑποτίθεται πώς: Συγκεντρώνοντας τὰ
τελευταῖα ἐπιτεύγματα “ἐπὶ παντὸς τοῦ ἐπιστητοῦ”, ποὺ προχωροῦν σὲ “ἀνασυνθέσεις καὶ
σὲ φυσιολογικὰ ἀπορρέοντα κορυφαῖα συμπεράσματα”. Καὶ αὐτοί, πῶς ἀρνοῦνται νὰ
“φιλοσοφήσουν” ἐπὶ τοῦ προκειμένου; Τάχατες, σεμνοτυφίας φραγμοὶ νὰ παραλύουν
τοὺς “λοδοὺς” τῶν ἐγκεφάλων τους; Ἢ
τὸ πανίσχυρο (κατὰ καιροὺς καὶ τόπους) “ἱερατεῖο”
τῆς καθεστηκυίας “τάξεως” τοὺς κάνει πάντοτε τὸ γνωστὸ νεῦμα τοῦ δακτύλου
μπροστὰ σὲ σφραγισμένα χείλη; Ἢ μήπως
- τελικὰ-- δὲν εἶχε φθάσει τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου
ὥς τώρα, Πάντως πίστη ἔχω πώς, ὅταν φθάνη ἡ στιγμὴ τῆς ἀλήθειας, τότε παίρνει μορφὴ
χιονοστιδθάδας ἡ ἐπαλληλία τῶν γεγονότων» (σελ. 3-4).
Ἑ κ
ὋὉ ποιητὴς καὶ συγγραφεὺς τοῦ πονήματος αὐτοῦ Σ.Μ. μετὰ ἀπὸ μιὰ σειρὰ ἐρωτημά-