ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ “Ἑπτὰ ἐπὶ Θήόας Φύγανε. Φύγανε. Στὸν ἀγύριστο οἱ ̓Αργεῖοι. "Αφάντοι οἱ Φαντασμένοι. «Μαῦρο σύννεφο τοὺς πῆρε». Μαῦρος κορνιαχτὸς τοὺς σήκωσε. ̓Εκεῖνοι ποὺ ἔσδησαν, τὰ μάτια ποὺ δασίλεψαν, δὲ θ ̓ ἀντικρύσουν τὸν ἥλιο δοξαστικὸ πάνω ἀπὸ τὴν Καδμεία. Στάλα-στάλα στραγγίδει τὸ αἰμα στὸ σῶμα τῆς Γῆς, καταλαγιάξουν καὶ οἱ φωτιὲς στὰ πολεμόσειστα τείχη, μὰ ὁ θρῆνος τῶν παρθένων τῆς Θήδας δὲ λέει νὰ πάρει τέλος. Θὰ τραδή ξει μακρυά, θ ̓ ἀνηφορίσει τὶς χιλιετίες. Ποιός εἶναι ὁ ὁ τρελλός, ποὺ μιλάει γιὰ σκοτάδια μέσα στὴ λάμψη τοῦ Χρυσοῦ Αἰῶνα; Εἶναι ὁ ὁ ποιητὴς ποὺ ξέρει, εἰναι ὃ ποιητὴς ποὺ δλέπει, ποὺ θρηνεῖ πάνω στὰ νεκρὰ χαμομήλια, στὴν ἀφορμισμένη πληγὴ τοῦ κόσμου. « ̓Ιὼ πόνος. Ἰὼ κακά. Δώμασι καὶ χθονί. Ἰὼ δαιμονῶτες ἄἄτῃ». Καμμια προοπτική, κανένα φῶς μέσα στὴν ἄγρια νύχτα τῆς ἀνθρωπότητας, ἀνταύγεια στὸν ὁρίξοντα ποὺ νὰ προμηνάει τὸ ξημέρωμα. Τὸ ὁρᾶμα τοῦ Α ἰσχύλου ἀναλίσκεται μέσα στὸ ζόφο κι ὅταν πέφτει ᾗ αὐλαία, ὁ ζόφος παραμένει. Καὶ εἶναι τὸ τελευταῖο τῆς τριλογίας «Λάιος» - «Οἰδίπους» - « Ἑπτὰ ἐπὶ Θήόας». Τὰ δύο πρῶτα χάθηκαν. ̓Απελπιστικὰ ἐπίκαιρο διδάχτηκε τὸ 468-7 π.Χ. καὶ ξεσήκωσε τοὺς θηναίους, γιατὶ δ ́ Ετεοκλῆς ξωντάνεψε μνῆμες τῶν ἡρωικῶν χρόνων κι ἀκόμα τοὺς πρόσφατους Μαραθωνομάχους καὶ Σαλαμινομάχους. ̓Ηδύπνοο περαστικὸ μελτεμάκι, λυτρωτικὰ πατριωτικὰ ρίγη ἐφησυχαστικά, εὔκολοι ἐνθουσιασμοὶ χωρὶς ἀντίκρυσμα. Ἢ εὐκολία δὲν ἔλυσε ποτὲ κανένα πρόδλημα, τὸ ἐπολλαπλασίασε, τὸ διαιώνισε. Βιαστικοί, μεσογειακοὶ οἱ Αθηναῖοι δὲν κατάλαδαν, γιατι δὲ μπόρεσαν ἢ δὲν θέλησαν νὰ καταλάδουν. Δὲν ἄκουσαν τὸ συναγερμό, δὲν ἔλαδαν τὸ μήνυμα ποὺ τοὺς ἔστελνε ὁ ποιητὴς ἀνάρπαστος ἀπὸ τρόμο. Διαφορετικὰ θὰ εἰχαν προλάδει πολλὰ κι αὐτὸν ἀκόμα τὸν Πελοποννη σιακὸ πόλεμο. Στὸ ὁράμα «Επτὰ ἐπὶ Θήδας» ὁ ὁ ̓Ετεοκλῆς εἶναι πράγματι ἤρωικος, γιατὶ δαδίζει ἄἄκαμπτος καὶ μεγαλοπρεπὴς πρὸς τὸ οἰκτρὸ τέλος του, ποὺ τὸ γνωρίξει. Περιφρονεῖ καὶ σαρκάζει τὶς περίτρομες γυναῖκες, ποὺ «ἔδεισαν τὸν ἁρματόκτυπον ὄτοδον ὅτοδον», τὸ δόγκο τὸ δόγκο, χαὶ 6άει πάν’ ἀπ ̓ὅλα τὴ σωτηρία τῆς Θήόας, τῆς πατρίδας του. Εἶναι ὁ ὑπεύθυνος. καὶ ἀποφασιομένος ἡγέτης, ὁ στέρεος καὶ ἀπρόσιτος πολεμιστής, ἕνας ἀσύγκριτος Αχιλλέας πάνω στὰ τείχη. Αὐτὸ δείχνει ἡ μάσκα. Πίσω ὅμως ἀπὸ τὴ μάσκα, μέσα στὰ σκοτάδια καὶ τὰ μισοσκόταδα δυνάμεις τρομερὲς ἀνομοχλεύονται καὶ συγκερνῶνται. Εἶναι ἡ θέλησι τοῦ θεοῦ γιὰ τὸν ἀφανισμὸ τοῦ οἴκου τῶν Λαδδακιδῶν καὶ τὴν καταστροφὴ τῆς Θήδας -- συνέπεια τῆς παρακοῆς τοῦ Λάιου - εἶναι ἡ κατάρα τοῦ Οἰδίποδα γιὰ τὰ παιδιά του, καὶ εἶναι τὸ σκοτεινό, τὸ ἀνεξιχνίαστο ὁρμέμφυτο, τὸ φονικὸ ἀδερφικὸ μῖσος, γέννημα καὶ θρέμμα τοῦ πόθου τῆς ἐξουσίας. Γιατὶ καὶ ὁ Πολυνείκης εἶχε τὸ δίκιο του, ἄσχετα ἂν τὸ ξεπέρασε ξεσηκώνοντας τοὺς ̓Α ργείους ἐνάντια στὴ Θήδα. "Εμὄλημα κι ὁδηγός του πάνω στὴν ἀσπίδα ἡ Δίκη. ̓Α νεξέλεγκτη ή εἱμαρμένη θὰ σπρώξει τ ̓ ἀδέλφια στὸ χαμό, στὴν ἀνόσια καὶ ανίερη ἀδελφοκτονία. Ὃ χορὸς τῶν παρθένων μὲ τὸ ἀλάθητο ἔνστικτο τῆς «πιὸ καλῆς καὶ πιὸ γλυκειᾶς ὥρας» τοῦ θηλυκοῦ --- Αἰσχύλος εἶναι αὐτὸς --- ἔχει συλλάδει τὸ ἀδιέξοδο, ὄλέπει τὴ συφορὰ ποὺ ἔρχεται καὶ προσπαθεῖ νὰ συγκρατήσει τὸν ̓Ετεοκλῆ. «Δ αγκωτὴ σὲ σπρώχνει ἐπιθυμία, ὠμοδόρα. --- Καρδιοξέχειλη σὲ τραδάει λύσσα θεόσταλτη πολέμου: πνίξ ̓ ἀπ’ τὴ ρίζα τὸ κακό, καλέμου». Νίκησε τὸν ἑαυτόν σου, όγάλε τὸν πόθο τοῦ κακοῦ ἀπὸ μέσα σου, προτοῦ σὲ κατακυριεύσει. Ποὺ σημαίνει, πὼς μποροῦσε νὰ τὸ κάνει. Στὰ χορικὰ διατυπώνεται ἡ τυραννικὴ γνῶσι, εἶναι ἡ ἴδια ἡ ἐναγώνια φωνὴ τοῦ ποιητῆ, ποὺ πιστεύει πὼς κάπου σταματάει ἡ μοῖρα καὶ ἀρχίζει ἡ εὐθύνη τοῦ ἀνθρώπου. Στὸ κρισιμώτατο καὶ ἄγρια ἀπαιτητικὸ ἐκεῖνο σημεῖο, τὸ θολὸ καὶ ἀκαθόριστο, τὸ ζητούμενο, ποὺ μιὰ πάναγνη καὶ κορυφαία γενναιότητα μπορεῖ νὰ σπάσει τὰ δεσμά του. Ἢ ὀδύνη καὶ ἡ ἀπελπισία, ὁ φόδος καὶ ὁ τρόμος πολέμου τοῦ χοροῦ, τοῦ ὅποιου πολέμου, ὑπῆρξε ὁ γενεσιουργὸς κραδασμὸς τοῦ μουσικοῦ δράματος, τοῦ λυρικώτατου ποιητικοῦ λόγου, ποὺ ἔπεσε στὸ κενὸ σὰν τὰ μαντεύματα τῆς Κασσάνδρας. Καὶ ἡ τραγωδία τοῦ πλανήτη Γῆ συνεχίζεται. ̓Ατελείωτο δείχνει τὸ ὁρᾶμα « ̓Επτὰ ἐπὶ Θήδας», χωρὶς λύσι. “Ἕνας μορφασμὸς πόνου καὶ ἀγωνίας στὸ Θέατρο τοῦ Διονύσου, ἕνα φριχτὸ παρατεταμένο «ααααα!..» ἐκείνου ποὺ πέφτει στὸ γκρεμό. «Τάλαν γένος. Τάλανα παθόν». Βαρειόμοιρη γενιά. Βαριά σου τὰ δεινά. Ατελείωτα. Κομμένοι λυγμικοὶ ἀνασασμοὶ στὸ θλιδερὸ ξόδι τῆς ̓Ἱστορίας. Αὐτὰ τὰ χορικὰ, τοῦ Α ἰσχύλου. ̓Ηφαιστειακὴ ἔκρηξι μιᾶς μεγάλης ψυχῆς ἐκσφενδονίξουν τὸ πνευματικὸ πῦρ, τὶς θρησκευτικὲς καὶ φιλοσοφικὲς ἰδέες του «εἰς ὦτα μὴ ἀκουόντων». Εἶναι τὸ μοιρολόι κι ὁ κοπετὸς τῆς Γῆς γιὰ τὰ δασανισμένα, τ’ ἀνέμυαλα, τὰ κακορίζικα παιδιά της. Τὸ