ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΝΑΓΟΣ Τὸ ἡμερολόγιο ἑνὸς Πειραιώτη μεγαλοεπιχειρηματία τοῦ δου πρὸ Χριστοῦ αἰῶνος ΤῸ ΑΝΕΚΛΟΤΟ ΛΙΗΓΗΜΑ ΤΟΥ [..] Καθὼς ὁ Πειραιᾶς γινόταν μεγάλη ἐμπορικη δύναμη, ἔκσυγχρονιζόταν καὶ ὁ διοικητικὸς μηχανισμὸς τοῦ λιμανιοῦ. Οἱ ὑπηρεσίες του, ὅπως καὶ ὅλες οἱ δημόσιες ὑπηρεσίες, στελεχώνονταν μὲ αὐστηρὴ ἐπιλογή τῶν ἱκανοτέρων, χωρὶς πολιτικὲς ἢ κομματικὲς παρεμθάσεις, πιέσεις ἢ παρακλήσεις τῶν ἀρχόντων, τῶν πρυτάνεων, τῶν ὄουλευτῶν ἢ τῶν στρατιωτικῶν. Ἡ ἐπιλογὴ τῶν καλύτερων, τῶν πιὸ ἔντιμων καὶ πιὸ ἔξυπνων, ἀποτελοῦσε ἀπαράθατο κανόνα, χωρὶς καμμιὰ διάκριση ἀνάμεσα σὲ ἐλεύθερους πολίτες, μέτοικους ἢ πρώην δούλους. Ὑπῆρχαν πέντε ἀγορανόμοι καὶ πέντε μετρονόμοι γιὰ τὸν ἔλεγχο τοῦ δάρους καὶ τῆς ποιότητας τῶν διαφόρων ἐμπορευμάτων, δέκα σιτοφύλακες γιὰ τὸν ἔλεγχο τῶν τιμῶν τοῦ σίτου, τῶν ἀλεύρων καὶ τοῦ ἄρτου, δέκα ἐλεγχτὲς τῆς κίνησης τῶν πλοίων καὶ τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου γιὰ τὰ εἰσαγόμενα εἴδη καὶ πολλοὶ δοηθοί τους, Ἢ ἐφαρμογὴ σύγχρονων ὀργανωτικῶν μεθόδων στὴ μεταφορὰ προσώπων καὶ ἀγαθῶν κατέστησαν γρήγορα τὸν Πειραιᾶ πρότυπο γιὰ μίμηση. Ἡ ἄμιλλα ἀνάμεσα στοὺς ἐμπόρους τῆς περιοχῆς -- ποὺ ὄρισκόταν πάντοτε κάτω ἀπὸ τὴν αὐστηρὴ ἐπίὄλεψη τῶν ἀρχῶν - δημιούργησε συνθήκες σκληροῦ, ἀλλὰ ἔντιμου ἀνταγωνισμοῦ, ποὺ ὁδηγοῦσαν στὴν ἐπικράτηση τῶν ἄριστων, στοὺς ὁποίους μάλιστα ἀκόμη καὶ στὴν περίπτωση ποὺ ἦσαν μέτοικοι ἐπέτρεπαν νὰ συμμετέχουν ἐνεργὰ στὴ διοίκηση τοῦ λιμανιοῦ, ὅσο καὶ στὴν πολιτικὴ ζωὴ τῆς πόλης (νομοθετικὴ καὶ δικαστικὴ ἐξουσία). ἜΕ αἰτίας τῆς γενικότερης ἐχτίμησης ποὺ εἶχα ἀνάμεσα στοὺς συμπολίτες μου καὶ στὶς ἀρχὲς τοῦ Πειραιᾶ, μοῦ ἐμπιστεύθη- καν τὴν ἀρχηγία τῶν ἐπιχειρηματικῶν τάξεων τῆς πόλης μας. Μὲ τὴν ἰδιότητά μου αὐτὴ μετέθαινα συχνὰ στὴν Αθήνα καὶ συζητοῦσα μὲ τοὺς ἄρχοντες θέματα σχετικὰ μὲ τὴν καλύτερη ὀργάνωση τοῦ λιμανιοῦ, τοὺς τρόπους εἴσπραξης τῶν φόρων καὶ τὴν προστασία τῶν ἔντιμων ἐμπόρων ἀπὸ τὰ ξένα ἀναρχικὰ καὶ τυχοδιωκχτικὰ στοιχεῖα ποὺ κυκλοφοροῦσαν στὸ λιμάνι. “Ὅπως ἡ συμμετοχὴ στὰ κοινὰ ἦταν καθῆκον ὅλων τῶν πολιτῶν, ἐνῶ ἡ τυχὸν ἀδιαφορία ἐθεωρεῖτο προδοσία ἐναντίον τοῦ πολιτεύματος καὶ ἐτιμωρεῖτο μὲ αὐστηρὸ χλευασμό, ἔτσι ἦταν ὑποχρεωτικὴ καὶ ἡ συμμετοχὴ τῶν ἐπιχειρηματιῶν στὴν ἐπαγγελματική τους ὀργάνωση, ἡ ἀδικαιολόγητη ἀποχὴ εἴχε ὡς συνέπεια τὴν ἀποπομπὴ καὶ τὴν περιφρόνηση τοῦ ὑπεύθυνου. Στὶς τακτικὲς συναντήσειςτους οἱ ἔπιχειρηματίες τοῦ Πειραιᾶ συζητοῦσαν ἔποικοδομητικὰ καὶ ἀποφάσιζαν συλλογικά. Ἢ ἔκφραση ὑπεύθυνης καὶ τεκμηριωμένης γνώμης ἀποτελοῦσε καθῆκον κάθε ἔπιχειρηματία, δασικὸ μέλημα τοῦ ὁποίου ἦταν ὄχι μόνο ἡ εἰσήγηση τῶν ἀναγκαίων μεταρρυθμίσεων γιὰ τὴν ἀναζωογόνηση καὶ τόνωση τῆς ἐμπορικῆς κίνησης τοῦ λιμανιοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡ κατάκτηση τῶν μεσογειακῶν ἀγορῶν. Ἡ συνεργασία καὶ ὁ συντονισμὸς τῶν Πειραιωτῶν ἐπιχειρηματιῶν ἦταν ἕνας ἀπὸ τοὺς κύριους λόγους τῆς ἐπιτυχίας τους. Ὡς ἡγέτης τῶν ἐπιχειρηματικῶν τάξεων τοῦ Πειραιᾶ εἶχα ἐξουσιοδοτηθεῖ ἀπὸ τὶς διοικητικὲς ὑπηρεσίες τῆς ̓Αθήνας νὰ ἀπαλλάξω τὴν ἀγορὰ τοῦ λιμανιοῦ ἀπὸ ἀνεπιθύμητα τυχοδιωκτικὰ στοιχεῖα μετοίκων, ποὺ εἶχαν ἐγκατασταθεῖ ἐκεῖ ἀποσκοπώντας στὴ συνωμοτικῃ ὀργάνωση πειρατικῶν ταξιδιῶν, τὴν πορνεία καὶ τὴν ἄσκη-