ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
146ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 1994
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Όταν κάποιοι κάνουν την "Κόρη" "Σφίγγα" — ΔΙΟΓΕΝΟΥΣ, ΚΑΛΛΙΜΑΧΟΣ
Κείμενο φύλλου
Ὅταν κάποιοι κάνουν τὴν «Κόρη» «Σφίγγα»...
Τὰ γραφέντα στὸν τύπο ἐξ ἀφορμῆς. κλοπῆς τῆς μαρμάρινης κεφαλῆς «τῆς
Κόρης ἢ Σφίγγας ἀπὸ τὴν ̓Αφαία τῆς Αἴγινας», ἡ ὁποία ἐφυλάσσετο στὸ
Ἐθνικὸ ̓Αρχαιολογικὸ Μουσεῖο, προχαλοῦν ἐρωτηματικὰ καὶ ἐπιθάλλουν
κάποια ἕνη μέρωση διὰ τῶν στη λῶν τοῦ «Δαυλοῦ», σχετικὴ μὲ τὴν διαφορὰ μεταξὺ
«Κόρη ς» καὶ «Σφιγγός».
Οἱ «Κόρες», ἐκπροσωποῦσες τὴν ̓Αθηνᾶ, οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουν μὲ Σφίγγες.
Οἱ «Κόρες» εἶναι προδήλως ἑλληνικὲς ἀναφορὲς στὴν ̓Αθηνᾶ- Κόρη τοῦ
Διός. Κατὰ τὸν Ετηςί 1 απρ]οίΖζ «φέρουν ἑλληνικὴ ὑπογραφή», συναντώμενες
δὲ σὲ «δῇθεν φοινικικὲς περιοχὲς» (ὁ μύθος περὶ τῆς παρουσίας Φοινίκων
κ.λπ.) ἀποδειχνύουν, ὅτι α) δὲν ὑπῆρξε στὶς περιοχὲς αὐτὲς φοινικική, ἀλλὰ
ἑλληνικὴ ἐπίδραση καὶ β) δὲν ἔχουν Φφοινικικὴ ἢ αἰγυπτιακὴ προέλευση. Κατὰ
τὸν Π,αηρΙοί2 ἔχουν χατασκευαστεῖ ἀπὸ ἕλλη νες γλύπτες μὲ προεξέχοντες τοὺς
Φωκαεῖς. ̓Αφοῦ μελέτησε 2 κεφαλές, μία ἀπὸ τὴν περιοχὴ τῆς Κυζίκου τῆς
Μ. Ασίας (μουσεῖο Βερολίνου) καὶ μία ἀπὸ τὸ ̓Αλικάντε ( Ελίκη) τῆς Ἱσπανίας
(μουσεῖο Βαρχελώνη ς) ὁ ὁ Γ.ΔΠΡΙΟΙ2 καταλήγει στὸ ὅτι ἡ τεχνοτροπ.ατους
«δεί χνει προέλευση, ἀπὸ τὴν ̓ἀρχαϊκὴ ̓Ιωνία καὶ ὁμαλὴ ἑλληνικὴ συνέχεια παθουσίας
μέχρι τῆς ἐποχῆς τῆς Μεγάλης" Ελλάδας».
Ὁ Γ.ηΡΙΟΙΖ ὅ ὅμως ἐπιση μαίνει καὶ κάτι ἐνδιαφέρον, ἤτοι ὅτι α) οὐδεμίαν
σχέσιν ἔχουν οἱ «Κόρες» μὲ τὶς «Σφίγγες» καὶ 6) ὑπάρχουν 2 εἴδη «Σφιγγῶν».
Τὸ πρῶτο εἴδος Σφιγγός, τὸ «πρωτότυπο» ὅπως θὰ λέγαμε, παρουσιάζεται
ὡς «λέων μὲ πτέρυγες», (όλέπε εἰκόνα ὀρειχάλκινου ἀγαλματίδιου τοῦ Μουσείου
Ρα Οεἰίγ). Τὸ εἶδος αὐτὸ συμόολίζει τὸν θεὸ Ἥλιο (ΛΕΩΝ ΞΗΛΕΩΝ Ξ
Ὁ Ἡλιακὸς ὮὯν- ὁ Ἥλιος, ἀλληγορικῶς εἰπεῖν). Τὸ δεύτερο εἶδος Σφιγγός,
συναντώμενο ὡς κατασκευὴ στὴν Αἴγυπτο καὶ ὡς μῦθος (ἡ διάκριση ἔχει σημασία)
στὴν ́ Ἑλλάδα (στὴν περιοχὴ τῶν Θηόῶν), δὲν ἔ ἔχει πρόσωπο λέοντος,
ὅπως τὸ πρῶτο εἶδος, ἀλλὰ γυναικεῖο. Κάποιοι ἐρευνητὲς φρονοῦν, ὅτι «ἡ
Σφίγξ μὲ γυναικεῖον πρόσωπον συμόολίξει τὴν γυναικείαν ροπὴν πρὸς ἅμαρτίαν,
διὰ τῶν συνεχῶν ἐρωτημάτων της καὶ τῆς φυσικῆς περιεργείας αὐτῆ ς».
Δὲν θὰ συμμεριστῶ τὴν «ἀντιφεμινιστική »τους διάθεση. Κλίνω ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως
τῶν Βυταπά, Ὀἱε| κ.ᾱ. περὶ συμθολισμοῦ «τῆς περιπλάνησης τοῦ ἀτόμου
στὸ χάος τῆς ἄγνοιας καὶ τῆς προσπαθείας του νὰ κατανοήσει φαινό ενα,
τὰ ὁποῖα ὁ κοινὸς νοῦς ἀδυνατεῖ νὰ συλλάδει» (κάτι ἀνάλογο τοῦ «ἕν οἶδα
ὅτι οὐδὲν οἶδα»).
Μὲ τὴν τελευταία ἕ ἑρμηνεία ὁ μύθος τῶν Θηόδῶν εὑρίσκει ἔρεισμα στὸ γεγονὸς
ὅτι «ἡ ἄγνοια εἰναι ἐπικίνδυνη καὶ ἐκθέτει τὸν ἄνθρωπο σὲ ποικίλες πεοιπέτειες»,
ἐκτὸς. ἂν τὸ ἄτομο «ἔχει γνώση» (πέρα τῆς σύνεσης καὶ τῆς κοινῆς
λογικῆς), ἄλλως ὦἂν τὸ ἄτομο εἶναι «πνευ ματικὰ ἀναδαθμισμένο», πρᾶγμα ποὺ
συμόαίνει ὅταν ἔχει καταστεῖ «ἥρως», ὁ ὁποῖος «πέρασε τὴν Ογμία Πύλη τοῦ
ναοῦ τῆς ̓Αθηνᾶς στὶς Θῆδες» (ἀλληγορία σχετικὴ μὲ τὴν ἀπόκτηση γνώσεων:
6λ. «Δαυλόν», τ. 138). Στὴν περίπτωση αὐτὴ ὁ «ἥρως» ξεπερνᾶ τὶς δυσκολίες
ποὺ τοῦ θέτει ἡ «Σφίγγα», τὰ γνωστὰ «αἰνίγματα» (ὀρθότερα ἐρωτή
ματα πρὸς ἑαυτὸν) χάρη στὴν γνώση ποὺ ἀπέκτη: σε μέσω ̓ΟΥ μίας
̓Αθηνᾶς- Κόρης. Ἐξυπακούεται, ἕ ὅτι ̓Αθηνᾶ- Κόρη-θεὰ ̓ τῆς Σοφίας Ξ γνώση
καὶ ἑπομένως Ξ μὴ ἄγνοια. Κρίνοντας ἀπὸ τὸ «σῆ μα» τῆς ἡμερήσιας ἔφη μερίδος
τῶν ̓Αθηνῶν «Καθη μερινή», συμπεραίνουμε ὅτι ὁ ση μερινὸς Ἕλλην
ρέπει πρὸς τὸν «φέροντα πτέρυγες λέοντα» (θεὸ Ἥλιο) καὶ ὄχι πρὸς τὴν Σφίγγα
(τὴν ἴδια μορφή, ἀλλὰ μὲ γυναικεῖο πρόσωπο), ἄλλως τὴν ἄγνοια. Μὲ ἄλλα