ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
147ΜΑΡΤΙΟΣ 1994
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η επανασύνδεση της Ιστορίας με τη φύση — ΚΟΥΤΟΥΛΑΣ, ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
Ἡ ἐπανασύνδεση τῆς Ἱστορίας μὲ τὴν Φύση
᾿᾽Αποτελεῖ πλέον κοινὴ διαπίστωση, ὅτι εὑρισκόμεθα στὸ μεταίχμιο δύο ἶστο-
ρικῶν φάσεων’ τῆς «Βιομηχανικῆς Ἐποχῆς», ποὺ πεθαίνει καὶ τῆς ἐποχῆς
τῆς «Πληροφορικῆς», ποὺ ἔχει ἤδη γεννηθεῖ. Στὶς παρυφὲς τοῦ 21ου αἰ. μ.Χ.
νέα ἐρωτήματα προσδοκοῦν καινούργιες ἀπαντήσεις. Σ᾽ ὅλους τοὺς σκεπτό-
µενους ἀνθρώπους ἔχει γεννηθεῖ ἡ ὑποψία, ὅτι ὅλες οἱ µέχρι τώρα ἀπαντήσεις
στὰ ἀνθρώπινα προθλήματα καθορίζονταν ἀποφασιστικὰ ἀπὸ τὶς ἐρωτήσεις
ποὺ ἐτίθεντο ἔτσι, ὥστε «... ἡ σωστὴ ἐρώτηση νἆναι συνήθως σημαντικότερή
ἀπὸ τὴ σωστὴ ἀπάντηση σὲ μιὰν λανθασμένη ἐρώτηση». Μ᾿ ἄλλες λέξεις, τὸ
ἀνθρώπινο πνεῦμα ἐνώπιον τοῦ «Τρίτου Κύματος»!, «ἀνακάλυψε» ξανὰ τὴν
αἰώνια ἐπικαιρότητα τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Σοφίας (πρθλ. τὸ «πάντων χρη-
μάτων μέτρον ἄνθρωπος» τοῦ Πρωταγόρα). Εἶναι ἔκδηλη λοιπὸν παντοῦ στὶς
μέρες μας ἡ ἔντονη ἐνασχόληση τῶν πνευματικῶν ἀνθρώπων μὲ τὴν ἀρχαία
“Ἑλληνικὴ Σκέψη, ποὺ λάμπει Ἑανὰ ὁλοζώντανη καὶ ἐπίκαιρη ὅσο ποτέ. Σ᾽
αὐτὴ τὴν ἀναζήτηση ὅμως ἐλλοχεύουν οἱ (πολλοὶ) κίνδυνοι τοῦ νὰ θεωρηθεῖ
ὡς ἑλληνικὸ κάτι ποὺ δὲν εἶναι, κι αὐτὸ γιατὶ τὰ «γυαλιά», ποὺ φορᾶμε ἀκό-
μα, εἶναι ἰουδαιοχριστιανικὰ καὶ παραγνωρίζουν τὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ πραγ-
ματικότητα διαστρεόλώνοντας τὶς ἀξίες της.
Δύο εἶναι κυρίως οἱ τρόποι σκέψης, ποὺ ἔχουν ἀποτυπωθεῖ ἀνεξίτηλα (πολ-
λοὶ θἄλεγαν πὼς ἀντιπαλεύουν μεταξύ τους) στὴν ἐξέλιξη τῆς ἀνθρώπινης
ἱστορίας τὰ τελευταῖα 2.000 χρόνια: Ἢ Ἑλληνικὴ ὀντολογικὴ ἀντίληψη (ὅπως
ἀποτυπώνεται κατ᾽ ἐξοχὴν στοὺς Προσωκρατικοὺς ἀλλὰ καὶ στὸν Πλάτωνα,
τὸν ᾿Αριστοτέλη καὶ ὁπωσδήποτε στοὺς Τραγικοὺς) καὶ ἡ Ἰουδαιοχριστιανικὴ
παράδοση (ὅπως καθορίζεται στὴν Βίόλο -- κατ’ ἐξοχὴν στὴν Παλαιὰ Δια-
θήκη).
Γιὰ τὸν (προχριστιανικὸ) Ἕλληνα «...τὸ σύμπαν, τὸ ὁποῖο δὲν εἶχε ἀρχὴ καὶ
δὲν θὰ ἔχει τέλος... ἀποτελεῖ μιὰ τάξη, ἕναν κόσμο, ποὺ διατάσσει σὲ μιὰ τέ-
λεια, ἁρμονική, πεπερασμένη ὁλότητα τὴν ἀπειρία τῶν δυνατοτήτων, τὶς
ὁποῖες ὑλοποιεῖ ἡ φύση ὡς αἰώνια κίνηση γέννησης...»;. Γι’ αὐτὸ καὶ ὁ ἄνθρω-
πος κατὰ Πλάτωνα πρέπει «.. ἔχοντας μελετήσει δαθιὰ τὶς οὐράνιες κινήσεις,
μιμούμενος τὶς θεῖες κινήσεις, ποὺ δὲν περιέχουν κανένα λάθος, μπορεῖ νὰ
σταθεροποιήσει τὶς δικές του, ποὺ δὲν παύουν ποτὲ νὰ πλανῶνται...»". Ἢ ἕλλη-
νικὴ σκέψη, δασισμένη ὁλοκληρωτικὰ στὴν γεωμετρικὴ σύλληψη τοῦ κόσμου,
«λάτρεψε» ὡς θεὸ τὸν Κοσμογονικὸ Νόμο κι ἔχοντας ἀντιληφθεῖ ὡς «Λόγο»
τὴ δομὴ τῆς γεωμετρικῆς ἀναλογίας, πάνω στὴν ὁποία ὑπάρχει ἡ Φύση, με-
τρᾶ τὴν ἀλήθεια τῶν ἀνθρωπίνων ἔργων ἀναλόγως τοῦ θαθμοῦ συμμετοχῆς
τους στὴ Φύση. Ἔτσι ἀποκτᾶ νόημα τὸ «ἀεὶ θεὸς ὁ μέγας γεωμετρεῖ» τοῦ
Πλάτωνα, ποὺ «περιγράφει» τὸν «αἰώνιο κόσμο», καθὼς ἐπίσης καὶ τὸ «ὁμο-
λογουμένως τῇ φύσει ζῆν» τῶν Στωικῶν, ποὺ σηματοδοτεῖ τὸ δέον γενέσθαι
τῶν ἀνθρωπίνων πράξεων. «"Ἔτσι ὅπως ἐμφανίζεται στὴ κυκλική του πορεία,
ὁ κόσμος εἶναι αἰώνιος. Δὲν μπορεῖ νὰ ἔχει στόχο: μπορεῖ μονάχα νὰ εἶναι. Κά-
θε δύναμη συγκεντρώνεται σ᾽ αὐτὸν καὶ ὁ ἄνθρωπος μόνο συνειδητοποιῶντας