ΔΑΥΛΟΣ/147, Μάρτιος 1994 8595 Ὅμως στὴ ζωὴ «οὐδὲν κακὸν ἀμιγὲς καλοῦ». Ἢ Ἰουδαιοχριστιανικὴ ἀποσκίρτηση τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὴ Φύση ἔφερε ἀναγκαστικὰ στὸ προσκήνιο τοῦ πνεύματος τὴν «φιλοσοφία τῆς Ἱστορίας». Ἐνῶ στὴν Ἑλληνικὴ σκέψη ἀπουσιάζει πλήρως ἡ ἰδέα τῆς προόδουξ (λόγω τῆς κοσμολογικῆς-ὀντολογικῆς ἀντίληψης περὶ κυκλικοῦ-αἰώνιου γίγνεσθαι), στὴν Ἰουδαιοχριστιανικὴ παράδοση ἀποθεώνεται ἡ ἱστορία, ὁ ἱστορικὸς χρόνος, ἡ ἐξέλιξη, ἡ πρόοδος. Μετὰ τὴν «ἐκκοσμίκευση» τοῦ πνεύματος κατὰ τὴν ̓Αναγέννηση καὶ τὸ Διαφωτισμό, ὅλες οἱ ἰδεολογίες μιλοῦν γιὰ πρόοδο ἐσχατολογικὰ ὄχι πλέον στὸ ἄγνωστο «ἐπέκεινα» ἀλλὰ στὸ «ἐνδοκοσμικὸ» μέλλον. ̓Απὸ τὸν Βολταῖρο μέχρι τὸν Μὰρξ καὶ ἀπὸ τὸν ”Ανταμ Σμὶθ μέχρι τὸν Νίτσε ὅλοι «ἰουδαΐζουν», ὑπὸ τὴν ἔννοια ὅτι θλέπουν τὴν ἀνθρώπινη πορεία πάνω στὴ Γῆ ὡς γραμμική ἐξέλιξη, ὅπου τὸ μέλλον εἶναι ἀξιολογικὰ ἀνώτερο τοῦ παρελθόντος. Ὃ Μὰρξ παρατήρησε μὲ τὴ γνωστή του ὀξυδέρκεια: «Η ἱστορία ἐπιφορτίστηκε μὲ τὴν ἀποστολή, ἀφοῦ τὸ ἐπέκεινα τῆς ἀλήθειας ἐξαφανίστηκε, νὰ ἐπικυρώσει τὴν ἀλήθεια τοῦ κόσμου τούτου». Εἶναι μ ̓ ἄλλες λέξεις ἡ διακήρυξη τοῦ «θανάτου τοῦ θεοῦ» τοῦ Νίτσε. Ἐνῶ ὅμως ὁ Διαφωτισμὸς ἀπομυθοποίησε τὸν Ἰουδαιοχριστιανικὸ θεό, ὁ Ἰουδαιοχριστιανιστικὸς τρόπος σκέψης παραμένει. Σήμερα τὸ οἰκολογικὸ ὁλοκαύτωμα καὶ ὁ πυρηνικὸς ὄλεθρος ἔχουν καταρρίψει τὶς ἐνθουσιαστικὲς ἐξάρσεις μας περὶ προόδου. Ἤδη τίθενται ἐρωτήματα τοῦ τύπου: «μήπως ἡ ἱστορία τοῦ πολιτισμοῦ εἶναι συγχρόνως ὑπὸ μίαν ἔποψιν καὶ ἡ ἱστορία τῆς ἐκφυλίσεως τοῦ ἀνθρώπου;»'ὸ. Πάντως ἡ «φιλοσοφία τῆς Ἱστορίας» ὅπως τὴν ἐννόησε ἡ Ἰουδαιοχριστιανικὴ ἀντίληψη, ἀπαλλαγμένη ὅμως ἀπὸ τὸν θεοκρατικό της χαρακτῆρα, εἶναι μιὰ κατάκτηση τοῦ ἀνθρώπινου πνεύματος. Φύση καὶ Ἱστορία, Κόσμος καὶ Ανθρωπος, μετὰ ἀπὸ δισχιλιετῆ χωρισμὸ ἀποκαθιστοῦν ἑλληνοπρεπῶς τὶς σχέσεις τους. Διαμαντῆς Κούτουλας ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ 1. Βλέπε: «Τρίτο κύμα: Η Ελλάδα ἐπιστρέφει», «Δαυλός», τ. 144, Δεκ. 1903 καὶ ΑἸνίη ΤοΓΠετ, Τὸ τρίτο κῦμα, «Κάκτος» 1982, σελ. 21. 2. Κώστας Παπαϊωάννου, ́Η ̓Αποθέωση τῆς ̓Ἱστορίας, «Θεωρία» 1992, σελ. 33. 3. Ομοίως, σελ. 64. 4. Ὁμοίως, σελ. 39. 5. Ὁμοίως, σελ. 71. 6. 'Ὁμοίως, σελ. 76. 7. Ὁμοίως, σελ. 79. 8. Πρ6λ. Πλάτωνος, Πολιτεία 415. α-δ. 9. Κ. Μαγχ, Ζιγ Κτικ ἀεγ Ηερείςεῃπεπ ΚεεΠΙρΠΙοσορΗίε, (ΥΝ. 1, ὈιείιΖ Βετ]ιη 1961, σελ. 379). 10. Κ. Παπαπέτρου, “ἢ ̓Ιδιοτροπία ὡς πρόόλημα ὀντολογικῆς ̓ Ηθικῆς, ̓Αθῆναι 1973, σελ. 128.