ΔΑΥΛΟΣ/147, Μάρτιος 1994 8595 Ὅμως στὴ ζωὴ «οὐδὲν κακὸν ἀμιγὲς καλοῦ». Ἢ Ἰουδαιοχριστιανικὴ ἀπο- σκίρτηση τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὴ Φύση ἔφερε ἀναγκαστικὰ στὸ προσκήνιο τοῦ πνεύματος τὴν «φιλοσοφία τῆς Ἱστορίας». Ἐνῶ στὴν Ἑλληνικὴ σκέψη ἀπου- σιάζει πλήρως ἡ ἰδέα τῆς προόδουξ (λόγω τῆς κοσμολογικῆς-ὀντολογικῆς ἀντίληψης περὶ κυκλικοῦ-αἰώνιου γίγνεσθαι), στὴν Ἰουδαιοχριστιανικὴ πα- ράδοση ἀποθεώνεται ἡ ἱστορία, ὁ ἱστορικὸς χρόνος, ἡ ἐξέλιξη, ἡ πρόοδος. Μετὰ τὴν «ἐκκοσμίκευση» τοῦ πνεύματος κατὰ τὴν ᾿Αναγέννηση καὶ τὸ Δια- φωτισμό, ὅλες οἱ ἰδεολογίες μιλοῦν γιὰ πρόοδο ἐσχατολογικὰ ὄχι πλέον στὸ ἄγνωστο «ἐπέκεινα» ἀλλὰ στὸ «ἐνδοκοσμικὸ» μέλλον. ᾿Απὸ τὸν Βολταῖρο μέ- χρι τὸν Μὰρξ καὶ ἀπὸ τὸν ”Ανταμ Σμὶθ µέχρι τὸν Νίτσε ὅλοι «ἰουδαΐζουν», ὑπὸ τὴν ἔννοια ὅτι θλέπουν τὴν ἀνθρώπινη πορεία πάνω στὴ Γῆ ὡς γραμμική ἐξέ- λιξη, ὅπου τὸ μέλλον εἶναι ἀξιολογικὰ ἀνώτερο τοῦ παρελθόντος. Ὃ Μὰρξ παρατήρησε μὲ τὴ γνωστή του ὀξυδέρκεια: «Η ἱστορία ἐπιφορτί- στηκε μὲ τὴν ἀποστολή, ἀφοῦ τὸ ἐπέκεινα τῆς ἀλήθειας ἐξαφανίστηκε, νὰ ἐπι- κυρώσει τὴν ἀλήθεια τοῦ κόσμου τούτου». Εἶναι μ᾽ ἄλλες λέξεις ἡ διακήρυ- ξη τοῦ «θανάτου τοῦ θεοῦ» τοῦ Νίτσε. Ἐνῶ ὅμως ὁ Διαφωτισμὸς ἀπομυθο- ποίησε τὸν Ἰουδαιοχριστιανικὸ θεό, ὁ Ἰουδαιοχριστιανιστικὸς τρόπος σκέ- ψης παραμένει. Σήμερα τὸ οἰκολογικὸ ὁλοκαύτωμα καὶ ὁ πυρηνικὸς ὄλεθρος ἔχουν καταρ- ρίψει τὶς ἐνθουσιαστικὲς ἐξάρσεις μας περὶ προόδου. Ἤδη τίθενται ἐρωτήματα τοῦ τύπου: «μήπως ἡ ἱστορία τοῦ πολιτισμοῦ εἶναι συγχρόνως ὑπὸ μίαν ἔπο- ψιν καὶ ἡ ἱστορία τῆς ἐκφυλίσεως τοῦ ἀνθρώπου;»'ὸ. Πάντως ἡ «φιλοσοφία τῆς Ἱστορίας» ὅπως τὴν ἐννόησε ἡ Ἰουδαιοχριστιανικὴ ἀντίληψη, ἀπαλλαγ- μένη ὅμως ἀπὸ τὸν θεοκρατικό της χαρακτῆρα, εἶναι μιὰ κατάκτηση τοῦ ἀνθρώπινου πνεύματος. Φύση καὶ Ἱστορία, Κόσμος καὶ Ανθρωπος, μετὰ ἀπὸ δισχιλιετῆ χωρισμὸ ἀποκαθιστοῦν ἑλληνοπρεπῶς τὶς σχέσεις τους. Διαμαντῆς Κούτουλας ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ 1. Βλέπε: «Τρίτο κύμα: Η Ελλάδα ἐπιστρέφει», «Δαυλός», τ. 144, Δεκ. 1903 καὶ ΑἸνίη ΤοΓΠετ, Τὸ τρίτο κῦμα, «Κάκτος» 1982, σελ. 21. 2. Κώστας Παπαϊωάννου, ΄Η ᾿Αποθέωση τῆς ᾿Ἱστορίας, «Θεωρία» 1992, σελ. 33. 3. Ομοίως, σελ. 64. 4. Ὁμοίως, σελ. 39. 5. Ὁμοίως, σελ. 71. 6. 'Ὁμοίως, σελ. 76. 7. Ὁμοίως, σελ. 79. 8. Πρ6λ. Πλάτωνος, Πολιτεία 415. α-δ. 9. Κ. Μαγχ, Ζιγ Κτικ ἀεγ Ηερείςεῃπεπ ΚεεΠΙρΠΙοσορΗίε, (ΥΝ. 1, ὈιείιΖ Βετ]ιη 1961, σελ. 379). 10. Κ. Παπαπέτρου, “ἢ ᾿Ιδιοτροπία ὡς πρόόληµα ὀντολογικῆς᾽ Ηθικῆς, ᾿Αθῆναι 1973, σελ. 128.