ΑΟΑΝΑΣΙΟΣΚΟΥΚΟΡΒΙΣΤΑΣ Α. Κοραῆς καὶ 1. Καποδίστριας: ̓Απὸ τὴν ὁμοφροσύνη στὴ ρήξη Ὅταν στὶς 24 Φεθρουαρίου τοῦ 1821 ὁ ̓Αλ. Ὑψηλάντης καὶ οἱ ἱερολοχῖτες του διέδαιναν τὸν Προῦθο, ἕνας ἄνδρας θὰ πρέπει νὰ εἶχε καταληφθῆ ἀπὸ ὀργή: ὁ Ἰωάννης Καποδίστριας. Τόση δὲ ἦταν ἡ ὀργή του ἐναντίον τῆς Φιλικῆς Ἔταιρείας, ποὺ ὑπεχκίνησε τὴν ἐπανάστασιν καὶ παρέσυρεν τὸν ὀλιγόφρενον (κατὰ ἱστορικὴν ἀξιολόγησιν) Ὑψηλάντην, ὥστε χρόνια μετὰ σὰν Κυθερνήτης τῆς Ἑλλάδος ν ̓ ἀπαγορεύση μὲ νομοθέτημα τὴν λειτουργία τῶν μυστικῶν ἑταιρειῶν. Καὶ εἶναι ἀλήθεια’ ἡ ἐνέργεια αὐτὴ τῶν Φιλικῶν παρ ̓ ὀλίγον νὰ σταθῆ νεκροθάπτης ὀνείρων. Ὅπως ὁ Κοραῆς γράφει στὴν ἐμπιστευτικὴν ἐπιστολὴν του πρὸς τοὺς Ἕλληνες ταγούς: «Η ἀποστασία μας, ἂν καὶ κατὰ πάντα δικαία, ἔγινεν ὅμως πρὸ τοῦ πρέποντος καιροῦ: τὸ κατὰ τῶν Τούρκων μῖσος ἦτον ἐκ γενετῆς φυτευμένον εἰς ὅλων ἡμῶν τὰς ψυχάς: ἀλλ’ ἐχρειάζοντο ἀκόμη ὀλίγοι χρόνοι, διὰ νὰ φυτεύσωμεν εἰς αὐτὰς καὶ παιδείαν ἱκανὴν νὰ μᾶς φέρη εἰς ἀποστροφὴν καὶ μῖσος πάσης τουρκικῆς πράξεως. Αὐτὴ τῆς ἀποστασίας ἡ ψυχὴ ἔδειξε τὸ ἄωρον τῆς ἐπιχειρήσεως: καὶ αὐτοὶ οἱ ἀρχηγοί της δὲν μᾶς συγχωροῦν πλέον νὰ ἀμφιδάλλωμεν, ὅτι ἐκινήθησαν εἰς αὐτὴν ὄχι ἀπὸ ἔρωτα πατρίδος, ἀλλά...». Τ ̓ ἀποσιωπητικά ὑπάρχουν στὸ κείμενο τῆς ἐπιστολῆς στὴν ἔκδοσιν «Μπίρη» τοῦ 1970 (6’ τόμος, σ. 255-256). Δὲν γνωρίζω, ἂν τὰ ἀποσιωπητικὰ εἶναι τοῦ ἰδίου τοῦ Κοραῆ ἢ κάποιων ἐρανιστῶν τοῦ ἔργου του κι ἔτσι παρεδόθηκε σὲ μᾶς. Σημασία ὅμως ἔχει ἡ θαρειὰ κατηγορία, ποὺ ὁ Κοραῆς ἀπευθύνει πρὸς τοὺς ἴδιους τοὺς Ἕλληνες ἐπαναστάτες: ὅτι δὲν ἐκίνησαν τὸν ἀγῶνα ἀπὸ ἔρωτα πρὸς τὴν πατρίδα, ἀλλὰ (προφανῶς) δι ̓ ἴδιον συμφέρον. Καὶ συνεχίζει πιὸ καυστικὸς ἀμέσως μετά: «Διὰ τὴν ἄωρον καὶ μωρὰν αὐτῶν ταύτην ἐπιχείρησιν ἤθελ ̓ ἀφανισθῆν ὁλότελα ἀπὸ τὴν ̓Ελληνικὴν γῆν καὶ αὐτὸ τῶν "Ελλήνων τὸ ὄνομα, ἂν ἡ Θεία Πρόνοια δὲν μᾶς ἐσπλαχνίζετο, παραδλέπουσα τὰς ἀφροσύνας μας διὰ τὰς πολὺ δαρυτέρας ἀνομίας τῶν τυράννων μας». Καταπέλτης σωστὸς ὁ γέροντας Κοραῆς, ὅταν ἔγραφεν αὐτὰ τὸ 1825, μόλις δηλαδὴ εἶχε τελειώσει ὁ ἐμφύλιος πόλεμος ἐξ αἰτίας φυσικὰ τῆς ἐμφανίσεως τῶν ὀρδῶν τοῦ ̓Ιμπραήμ. "Αλλωστε καὶ ὁ Καποδίστριας πίστευε, ὅτι ἡ ἔχρηξις τῆς ἐπαναστάσεως ἦταν ἄκαιρη καὶ μάλιστα ἐχαρακτήριζε τοὺς φιλικοὺς «τυχοδιῶκτες». Καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ τοὺς κατηγοροῦσε, ὅτι σφετεριζόμενοι τοὺς σκοποὺς τῆς Φιλομούσου Ἑταιρείας (τῆς Βιέννης, ὅπως ἔχει ἐπικρατήσει νὰ λέγεται πρὸς ἀντιδιαστολὴν πρὸς τὴν ὀμώνυμη τῆς ̓Αθήνας) διενεργοῦσαν ἔρανον καὶ συνέλεγαν χρήματα μὲ ἄγνωστη χρῆσιν. Γιὰ τοῦτο ἐχνευρισμένος ἀπὸ τὶς πλη ροφορίες ποὺ ἔφταναν γιὰ τὴν δρᾶσιν τῶν φιλικῶν, ἀποστέλλει ἀπόρρητο ἔγγραφο στὸν Α. Α. Πίνη,γενικὸ πρόξενο τῆς Ρωσσίας στὶς παραδουνάθιες χῶρες καὶ τοῦ ζητᾶ νὰ παρακολουθήση τοὺς δύο πρώην ἐμποροὐπαλλήλους τυχοδιῶκτες Ἔμμ. Ξάνθο καὶ Παν. ̓Αναγνωστόπουλο (ποὺ παρουσιάζεται μὲ τὸ ψευδώνυμο ̓ Αθανασιάδης). Γιατὶ αὐτοί, ὅπως χαρακτηριστικὰ γράφει ὁ Απ. Βακαλόπουλος στὸ ἄρθροτου τοῦ τε-