ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
148ΑΠΡΙΛΙΟΣ 1994
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η διακοπή της γλωσσικής δημιουργίας των Ελλήνων — ΜΕΛΙΚΕΡΤΗΣ, Ι.
Κείμενο φύλλου
8648
ΔΑΥΛΟΣ/148, ̓ Απρίλιος 1994
ἰδίαν ὁριξόντιον γραμμὴν ἀντιστοίχως καὶ
μὲ κυανοῦν χρῶμα. Με τὴν πρώτη ματιὰ ὁ
ἀναγνώστ ς θὰ ἀντιλαμθάνεται, ποῖα
γράμματα ἐλήφθησαν ἐ ἐκ τοῦ Ἑλληνικοῦ
ἀλφαθήτου. Εἰς τὴν κορυφὴν ἑ ἑκάστης στήλης
νὰ ἀναγράφεται η η μερομηνία γενέσεως
τοῦ ἀντιστοίχ ου ἀλφαθήτου.
Αὐτὰ σὲ γενυες γραμμὲς καὶ σὰν κεντρι-
χὴ ἰδέα. Τροποποιήσεις καὶ προσθῆχες
ἀσφαλῶς θὰ χρειαστοῦν κατὰ τὴν πορείαν
ὑλοποιήσεως τῶν ἀνωτέρω.
Μετὰ τιμῆς
Πλάτων Τζουνάκος
Θεμιστοκλέους 42
10678 ΑΘΗΝΑ
Ἡ διακοπὴ τῆς γλωσσικῆς δημιουργίας τῶν Ἑλλήνων
Κύριε διευθυντά,
Στὸ τεῦχος 139 τοῦ «Δαυλοῦ» ἀνεγράφη ἡ
πληροφορια γιὰ τὸ σημαντικὸ θιθλἰο τοῦ κ.
̓Αριστείδου Κωνσταντινίδη «Οἱ ' Ελληνικὲς
Λέξεις στὴν’, ̓Αγγλικὴ Γ. λῶσσα», ποὺ κατὰ τὸν
συγγραφεα ἀνέρχονται εἰς 45729, Καὶ μόνον
ἡ συλλογὴ καὶ καταγραφὴ τόσων λέξεων ἄποτελεῖ
ἀναμφιδόλως πραγματικὸ. Φιλολογικὸ
καὶ γλωσσολογικὸ αθλο, καὶ αὐτὸ πρὸς ἔπαινον
τοῦ ἐρανιστοῦ. Ὅμως οἱ ἀρχικὲς προθέσεις
τοῦ συγγραφέως, ἀγαθὲς ἀσφαλῶς,
ἐκπληροῦνται μόνον κατὰ ἕνα μέρος, γιατὶ ἡ
ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀλήθεια, ἔχει δύο ὄψεις
ἢ καλύτερα εἶναι μισή. Ναὶ μὲν οὐδεὶς δύναται
νὰ ἀρνη θῆ, ὅτι αὐτὲς οἱ 45729 λέξεις εἶναι
ἑλληνικὲς ἢ ἑλληνοφανεῖς, πρέπει ὅμως νὰ σημειωθῆ,
ὅτι μέγα μέρος αὐτῶν ἔχει πλασθῆ
ἀπὸ ξένους, μὲ πρώτη ὕλη εἰλημμένη ἀπὸ τὸν
ἀκένωτο λεκτικὸ πλοῦτο καὶ πἰαστικότητα
τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γλώσσης.
ἃ 11 Τί ἀποδεικνύει ὅμως αὐτό; ̓Αποδειχνύει
περιτράνως τὴν ̓διαχρονικότη τα καὶ τὸν
πλοῦτο τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γλώσσης ἀ ἀπὸ
τὸ ἕνα μέρος, τὴν διανοητικἡ πτωχεία καὶ
ἔλλειψιν ἐμπνεύσεως τῶν Νέων Ἑλλήνων ἀπὸ
τὸ ἄλλο. Ἢ συνεισφορὰ τῶν Ἑλλήνων στὸν
πνευματικὸ πολιτισμὸ τῆς ἀνθρωπότητος
ἐσταμάτησε χάπου στὰ 400 μ.Χ. μὲ τοὺς Πατέρες
τῆς Ἐκκλησίας καὶ τελευταίους Νεοπλατωνικούς,
͵ ἔχλεισε δὲ συμθολικῶς μὲ τὴν
κρεούργήησι τῆς μάρτυρος Ὑπατίας. Ἔκτοτε
δὲ σιγὴ τάφου, ποὺ μερικοὶ Φώτιοι, Λέοντες
ἢ Πλήθωνες δὲν ἐστάθησαν ἱκανοὶ νὰ διαταράξουν.
Τὴν σκυτάλη παρέλαθον οἱ Εὐρωπαῖοι
τῆς Δύσεως, «τῆς παιδείας τῆς ἡμετέρας
μετέχοντες» καὶ μὲ ὄργανο τὴν ἀρχαῖα ἑλλησοπλαοτικὸ
ἕ ἐπεδόθησαν σὲ ἕνα εὐρὺ γλωσσοπλαστικὸ
ἔργο γιὰ τὶς καινούργιες ἀνάγκες
ποὺ ἀνεφύησαν, ἄλλοτε μὲ ἐπιτυχία, ἄλλοτε
χωρίς. Ἔτσι “παρήχθησαν κατὰ καιροὺς ὅροι
τερατώδεις ἢ ἢ «τραδηγμένοι ὁ ἀπὸ τὰ ιαλλιά»,
ὅπως κινηματογράφος, ὀρθοπεδικὴ (ἀρχικῶς
ογἱποραθά[ος- «ὀρθοπαιδική), καλειδοσκόπιον
κ.ᾱ. Ὑπάρχουν ὅ ὅμως χαὶ ἀριστουργή ματα
συλλήψεως, ὅπως οἱ ὅροι τῆς Φυσικῆς ἰόν,
ἀνιόν, Χατιὸν (μὲ ὀνοματοθετη τὸν Μίσμας]
ΕαΤ42Υ), ἐντροπία, ἀτμόσφαιρα, ἠλεκχτρικὸς
χ.ᾱ.
Οἱ " Ἕλληνες ἀπουσιάζουν πλέον ἀπὸ τὸ
προσχήνιο τῆς ἱστορίας καὶ παύουν νὰ εἶναι
δημιουργοὶ καὶ ὁδηγοὶ λαῶν. Ἣ ἑλληνικὴ
γλῶσσα ἐδ ἔπαυσε θεθαίως ἐξελισσομένη,
ὅμως ἡ ἐξέλιδις αὐτὴ ἦταν «ἐσωτερικὴ » πλεον
καὶ χωρὶς καμμίαν ἐπίδρασιν στὰ παγχόσμια
πολιτιστικά πράγματα. Γιὰ τοὺς ξένους
ὅμως σημεῖον ἀναφορᾶς ἐξακολουθοῦσε νὰ
παραμμένη πάντοτε
ἀρχαία ἑλληνικὴ
γλῶσσα. Μία μεγάλη γλωσυσπλαστικὴ προσπάθεια
ἀνελήφθη (μετὰ τὴν ̓Απελευθέρωσι)
ἀπὸ τὴν καθαρεύουσα, ἡ ὁποία ἐπροιχοδότησε
τὴν γλῶσσα μὲ πλῆθος νέων ὅρων, ὡς
ἐπὶ τὸ πολὺ ἐ ἐπιτυχῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ μεγάλη
προσφορὰ τῆς καθαρευούσης, κάτι ποὺ ἀπὸ
τοὺς πολλοὺς δυστυχῶς ἀγνοεῖται καὶ ὑποτιμᾶται.
Αὐτὰ ὅμως ἐν παρεχθάσει, γιατὶ ἄλλο
εἶναι τὸ θέμα.
Ἰδοὺ τώρα ἕνας ικρὸς κατάλογος αὐτῶν
τῶν ἐπικτήτων «ἕλ ηνικῶν» λέξεων, γιὰ νὰ
θγοῦμε ἀπὸ τὸν ἐθνικὸ ἐφησυχασμὸ καὶ ἀπὸ
μία παλαιὰ αὐταπάτη: ἀρχιπέλαγος, πανόραμα,
πανδαιμόνιον, τηλέφωνον, τηλεσκόπιον,
ἀραιόδους, ἐγωισμὸς (ἕλλ. φιλαυτία),
χριστιανοί, ἐγκυκλοπαίδεια, ἑρμητικός, ἀεροδρόμιον,
ἄξωτον, ἀναρχικός, ἀριστοκράτης,
ὀξυγόνον, ὑδρογόνον, πατριωτισμός (ἐλλ.
φιλοπατρία), ἁπτέρυξ.
Διπλωματία, θερμοδυναμική, κυθερνητική,
φυσιογνωμία (ἑλλ. Φυσιογνωμονία), μονισμός,
ἀγνωστικισμὸς (εἰσηγητὴς ὁ Τποπηᾶς
ΗυχΙεγ), μεταφυσικὴ (ἀπὸ τὸ «Μετὰ τὰ Φυσικά»).
1πραγματισμός, παραψυχολογία. μικρόκοσμος,
μακρόκοσμος, ὀντογένεσις, ὀντολογία,
ὀρθόπτερα, ἀντικυκλὼν (Εταποῖς
Οα]ίοπ). Οἱ ἐ ἰατριχοὶ ὅροι: σχιξοφρένεια, κλειστοφοδία,
παθογένεια, ἀνατομία (ἑλλ. ἀνατομική),
ἀρτηριοσκλήρωσις, ἀκρομεγαλία,
διολογία, δυσλεξία, ἀγοραφοδία, αλλεργία
ἀναφυλαξία, παθολογία, μίτωσις, ἀερό ιος,
ἀσφυξία, αὐτόλυσις, σύφιλις, ἀντιδιοτικόν,
ἐγκεφαλῖτις, ἐκλαμψία, ἐμμετρωπία, ἐπιθήλιον,
ἐνδοθήλιον, ἐπιξωοτία, φυσιοθεραπεία,
ψυχιατρική, ψυχανάλυσις, αἱμοφιλία, μητρορραγία,
λαγωχειλία, μανιαχός, παρανοϊκός,
μικρόδιον, μικροθιολογία, μικροσκόπιον,