ΗΡΑΚΛΗΣ ΡΕΝΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ ̓Απὸ τὸ Ἑλληνικὸ Μυθιστόρημα τοῦ Ρόντε ΜΕΛΕΤΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΩΝ Οἱ ἄνθρωποι πάντα ἤθελαν νὰ ξανασάνουν ἀπ ̓ τὴν πίεση καὶ τὴ μιζέρια τῆς καθημερινῆς πραγματικότητας, ὄχι τόσο μὲ τὴν περισυλλογή καὶ τὴν ἔνταση ὅλων τῶν δυνάμεων τοῦ πνεύματός τοὺς πρὸς μιὰ κατανυκτική ἀπόλαυση ὑψηλῆς ποιήσεως!, ὅσο μὲ τὰ χαρωπά παιγνίδια τῶν πιό ἀπόκοτων ἐπινοήσεων μιᾶς ἀχαλίνωτης φαντασίας, ποὺ πολύ κεφάτα ἀνατρέπουν τὶς μορφὲς καὶ τὶς συνθῆκες τοῦ πραγματικοῦ, μὲ μιὰ θερμή καὶ πηγαία πλάση, ἄσχετη βέβαια μὲ τὴν καθαυτό δημιουργία, πέρ ̓ ἀπὸ μιὰ ἐλαφρότητα καὶ τὴ συνεπακόλουθη ἐκείνη φαιδρότητα μιᾶς «καθ ̓ ὑπόθεσιν» ἐκτυλίξεως γεγονότων, διὰ τῆς ὁποίας καὶ καταφέρνουν ὁπωσδήποτε νὰ ξεπερνᾶν μιὰ πάρα-σοβαρή πραγματικότητα καὶ τὴ συναφῆ της σκληρή δραστηριότητα γιὰ ἐπιβίωση. “Ὑπάρχουν λαοί ποὺ ποτέ δέν πῆγαν παραπέρα ἀπ ̓ τὴν ποίηση τέτοιου εἴδους. Στὴν ̓Αρχαία Ἑλλάδα ὅμως πολύ ταπεινή θέση κατέχει. Ἡ μυθική ποίηση τῶν Ἑλλήνων, τὸν τρόπο αὐτὸν ἐρεθισμοῦ τῆς φαντασίας [μ ̓ ἐλαφρά φαντασιοκοπήματα | τὸν ἔχει ξεπεράσει χάρη σὲ γνησιώτερη κ ̓ ὑψηλότερηή τεχνοτροπία: τὸ περιπετειῶδες, τὸ πολύχρωμο καὶ τὸ παράξενο, βρῆκαν τὴν πρέπουσα ἔκφρασή τους σ ̓ ἕνα χαρακτηριστικό τοὺς εἶδος ἐθνογραφικῆς δημιουργίας, ποὺ τὰ σημάδια της βρίσκονται σκόρπια σ ̓ ὅλῃ τὴν ἑλληνικὴ γραμματεία. Τὴν πρώτη της ἀρχὴ εἶχε ἡ ποίηση αὐτή στὴ γόνιμη φαντασία τῶν ἑλλήνων θαλασσοπόρων, ποὺ παλινοστῶντας --- [κ ̓ εἶναι τόσο δικιά τους ἡ ἁρμυρισμένη αὐτὴ λέξη! -- ἀπὸ μακρυνά καὶ παράτολμα ταξίδια, παράστησαν, στὶς θρυλικές διηγήσεις τους, ἕνα μικρό καὶ τόσο φωτεινό ἀνθρώπινο κύκλο, τὴν πασίγνωστη λεκάνη τῆς Μεσογείου --- [ποὺ καὶ τ ̓ ὄνομά της ἀκόμα τὴ δείχνει ἔτσι στοργικά περιφυλαγμένη στὴ χοῦφτα τοῦ χώρου τους!] --- σάν περιζωσμένη ἀπ ̓ ἄγριο κόσμο, ζοφερό, γεμᾶτον φόβητρα καὶ μαγικά τέρατα! Οἱ ναυτικοί αὐτοὶ θρῦλοι πρωτομορφώθηκαν καλλιτεχνικά γύρω στοὺς ἄξονες τῶν ἐπικῶν κύκλων τοῦ νόστου τοῦ Ὀδυσσέα καὶ τῆς ̓ Αργοναυτικῆς Ἐκστρατείας'. Ἡ ἀφήγηση τοῦ ̓Οδυσσέα στὸν ̓Αλκίνοοσγ, ἡ ἀρχαιότερη αὐτὴ ροβινσωνιάδαδ, μαρτυρεῖ σαφῆ τὰ ἴχνη μιᾶς πανάρχαιας, πιθανῶς δ ̓ ἐν μέρει καὶ προελληνικῆς, Φανταστικῆς". ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑ Μὲ πλάγιους ἀριθμητικοὺς δεῖκτες.: σημειώσεις καὶ σχόλια τοῦ Η.Ρ.Α. Μὲ ὄρθιους: τοῦ Ρόντε. ] Ὃ Ρόντε χρησιμοποιεῖ τὸν ὅρο διομίμηρ καὶ γιὰ τὴν καθαυτό ποίηση καὶ γιὰ τὴ δημιουργία --- λογοτεχνική δημιουργία --- ἐν γένει, Στὴν ἀπόδοσή μου: ἄλλοτε «ποίηση», ἄλλοτε «δημιουργία», κ ̓ ἐνίοτε «πλάση», κατὰ περίσταση κι ὅπως προσφορώτερα κρίνω. 2 Στὴν σύλληψη καὶ διατύπωση αὐτή τοῦ Ρόντε ὑπόκειται Λουκιανός, ̓Αληθὴς Ἱστορία, Α.,1-2 (ἔκδ. 14οοῦΙίζ, «ΤευΌΠΕΤ», τ. 11, σ. 30, Λειψία 1897).