ΑΙΣΧΥΛΟΣ, )κέτιδες -- δεύτερη ἀνάγνωση Δὲν ξέρω, πόσοι ἀπὸ τοὺς ἀναγνῶστες τοῦ «Δαυλοῦ» ἔχουν ἔρθει σὲ ἐπαφῆ μὲ τὴν τραγωδία «κέτιδες» τοῦ Αἰσχύλου εἴτε μέσω τοῦ κειμένου εἴτε ἔχοντας παραχολουθήσει παράστασή τους σὲ κάποια καλοχαιρινὴ ἐχδήλωση. ̓Εγὼ πάντως δὲν ἤμουν μεταξὺ αὐτῶν μέχρι πρότινος. ̓Αναξητώντας μέσω τρίτου τὰ κομμάτια τῆς « ̓Ορέστειας» πῆρα στὰ χέρια μου ἀντὶ γιὰ τὶς «Εὐμενίδες», τὶς «]κέτιδες» σὲ μία προσεγμένη ἔκδοση καὶ μετάφραση, ἀπὸ αὐτὲς ποὺ σίγουρα δὲν ἀπωθοῦν. Σύμφωνα μὲ τὸν ἐπιμελητὴ τῆς ἔχδοσης τὸ χεντρικὸ θέμα τοῦ ἔργου εἶναι ἡ διαμαρτυρία τῆς ἀπρόσωπης γυναίκας γιὰ τὴν καταπἰεσή της « ἀπὸ τὸν ἐπίσης ἀπρόσωπο ἄνδρα, μὲ ἀναφορὰ στὸν μύθο. τῶν Δαναΐδων. Οἱ « ̓Ικέτιδες» εἶναι τμῆμα τριλογίας, τῆς ὁποίας τὰ ἄλλα συνθετικὰ ἦταν οἱ «Δαναΐδες» καὶ οἱ «Αἱ ἰγύπτιοι», ἐκ τῶν ὁποίων σώζονται ἐλάχιστα ἀποσπάσματα. Γνωρίζοντας σχεδὸν τὰ ἴδια πράγματα γιὰ τὴν ὑπόθεση ἐκ τῶν προτέρων, προτίμησα νὰ μὴ καθυστερῶ καὶ νὰ ἀφήσω τὸν Αἰσχύλο νὰ διηγηθεῖ τὴν ἱστορία τῶν Δαναΐδων μὲ τὴν ἀπαράμιλλη τεχνική του. Οἱ Δαναΐδες λοιπόν, κυνηγημένες ἀπὸ τοὺς γιοὺς τοῦ Αἰγύπτου, φθάνουν στὸ ΓΑργος καὶ προσπέφτουν ἱκέτιδες στοὺς θεοὺς καὶ στὸ δασιλιᾶ τῶν Ἑλλήνων Πελαογό, παρακαλώντας γιὰ τὴ σωτηρία τους ἀπὸ τοὺς Αἰγυπτίους. Ἐκεῖ εἶναι καὶ ὁ πατέρας τους, γιὰ νὰ τοὺς συμπαρασταθεῖ στὴν ἀγωνιώδη προσπάθειά τους. Γιατί τόση ἀγωνία; ἀναρωτιέται κανείς. Καὶ γιατί αὐτὴ ἡ ἀπόφαση, νὰ διανύσουν μιὰ διόλου εὐκαταφρόνητη ἀπόσταση, ἀπὸ τὴν Αἴγυπτο στὴν Ελλάδα, καὶ νὰ παρακαλοῦν γιὰ δοήθεια καὶ μάλιστα μὲ τὴ συμπαράσταση τοῦ πατέρα τους; Θὰ πρέπει νὰ ὑπῆρχε κάποιος σοδαρότατος λόγος, ὁ ὁποῖος νὰ δικαιολογεῖ μιὰ τόσο σοδαρὴ ἀπόφαση καὶ νὰ ὁδηγήσει τὸν Αἰσχύλο στὴ σύνθεση μιᾶς τραγωδίας καὶ μάλιστα σὲ μορφὴ τριλογίας. Θὰ μοῦ πεῖτε, ἡ καταπίεση τῆς γυναίκας ἀπὸ τὸν ἄνδρα, πρόδλημα αἰώνιο καὶ ἄλυτο, δὲν στοιχειοθετεῖ ἱκανὸ λόγο, ὥστε νὰ καταπιαστεῖ μὲ αὐτὸ ἕνας Αἰσχύλος; Ἢ μήπως ἡ ἐποχὴ τοῦ --»» / ΤΌ Μ «Ἤμαστε πάντοτε μιχρὸ ἔθνος»... δὲν εἶναι μόνον οἱ διάφορες, παλαιότερες «θεωρίες», ποὺ μὲ σχοπὸ νὰ ὑποδαθμίζουν τὴν προσφορὰ τοῦ ̓Ελληνισμοῦ στὸν παγχόσμιο πολιτισμὸ ̓ἀναφέρονται ἄλλοτε στὴν «Ἰνδοευρωπαϊκή» προέλευσή μας, ἄλλοτε στὴν καταγωγὴ τῆς γλώσσας μας ἀπὸ τὴν «Σανσκριτική», ἄλλοτε στὴν κάθοδο τῆς γλώσσας μας ἀπὸ τὶς Οὐγγρικὲς πεδιάδες καὶ ἄλλοτε στὴ «Φοινικικὴ» πατρότητα τοῦ ἀλφαδήτου μας. Θεωρίες, ποὺ σήμερα ἀμφισδητοῦνται διεθνῶς, ἀλλὰ ἐξακολουθοῦν νὰ διδάσκονται, χωρὶς νὰ ἀναφέρονται καὶ οἱ ἀντίθετες ἀπόψεις, στὸν τόπο μας, μὲ ἕνα ὕποπτο πεῖσμα «Ελλήνων» διανοουμένων τοῦ κατεστημένου. Οὔτε κὰν οἱ διάφορες σύγχρονες ἐχδόσεις-δημοσιεύματα, τόσο στὸ ἐξωτερικὸ ὅσο καὶ στὴ χώρα μας, ποὺ κυκλοφοροῦν μὲ σκοπὸ νὰ ἀγνοοῦν-παραγνωρίζουν-ἀμφισδητοῦν τὸν πολιτισμό μας ἤ νὰ καθυδρίζουν μορφὲς καὶ προσωπικότητες τῆς ἱστορίας μας, ὅπως ἡ «Εὐρωπαϊχὴ “Ἱστορία» τοῦ Ντυροζέλ, ἡ «Μαύρη ̓Αθηνᾶ» τοῦ Μπεργὰλ ἀλλὰ καὶ οἱ « Ἔκφυλου τοῦ Σιαμάχη, ὁ «Σωκράτης» τῆς Φρ. Ξενάχη, ἡ «Μπουμπουλῖνα» τοῦ Μισέλ ντὲ Γχρὲς κλπ. Εἶναι καὶ οἱ «ἐπικρατοῦσες ἀπόψεις», ποὺ χυκλοφοροῦν ἐπὶ γενεὲς σὰν θέσφατα καὶ ἐπαναλαμόάνονται συχνὰ σὲ ἄρθρα, δημοσιεύματα καὶ ὁμιλίες. ̓Απόψεις, ποὺ δὲν ἔχουν καμμιὰ σχέση μὲ τὴν πραγματικότητα καὶ ἀπὸ τὶς ὁποῖες πρέπει κάποτε νὰ ἀπαλλαγοῦμε. Θὰ ἀναφερθῶ σὲ τρεῖς περιπτώσεις: ]) Συχνὰ ἀκούγεται ἡ ἔχφραση «Ελληνορωμαϊκὸς Πολιτισμός», καὶ αὐτὸ ὅταν ξένοι ἱστορικοὶ ἀναφέρονται μόνο στὸν 'Ελληνικὸ πολιτισμό. Ο Α. Τόυνμπη στὸ διεθνοῦς κύρους ἔργο του «Σπουδὴ τῆς “Ιστορίας» ἀναφέρει τὴ Ρωμαϊκὴ Αὐτοχρατορία ὡς τὸ «οἰκουμενικὸ κράτος τοῦ ̓Ελληνικοῦ πολιτισμοῦ» καὶ ἐξηγεῖ, ὅτι οἰκουμενικὸ χράτος δημιουργεῖται, ὅταν ἐπέρχεται παραχμὴ πολιτισμοῦ. Πρὸ μηνῶν, τὴν 14/1/94, --Ἔ.»