ΗΡΑΚΛΗΣ ΡΕΝΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ ᾿Απὸ τὸ Ἑλληνικὸ Μυθιστόρημα τοῦ Ρόντε ΜΕΛΕΤΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΩΝ Οἱ ἄνθρωποι πάντα ἤθελαν νὰ ξανασάνουν ἀπ᾽ τὴν πίεση καὶ τὴ µιζέ- ρια τῆς καθημερινῆς πραγματικότητας, ὄχι τόσο μὲ τὴν περισυλλογή καὶ τὴν ἔνταση ὅλων τῶν δυνάμεων τοῦ πνεύματός τοὺς πρὸς μιὰ κατανυκτική ἀπόλαυση ὑψηλῆς ποιήσεως!, ὅσο μὲ τὰ χαρωπά παιγνίδια τῶν πιό ἀπόκο- των ἐπινοήσεων μιᾶς ἀχαλίνωτης φαντασίας, ποὺ πολύ κεφάτα ἀνατρέ- πουν τὶς μορφὲς καὶ τὶς συνθῆκες τοῦ πραγματικοῦ, μὲ μιὰ θερμή καὶ πη- γαία πλάση, ἄσχετη βέβαια μὲ τὴν καθαυτό δηµιουργία, πέρ᾽ ἀπὸ μιὰ ἐλα- φρότητα καὶ τὴ συνεπακόλουθη ἐκείνη φαιδρότητα μιᾶς «καθ᾽ ὑπόθεσιν» ἐκτυλίξεως γεγονότων, διὰ τῆς ὁποίας καὶ καταφέρνουν ὁπωσδήποτε νὰ ξεπερνᾶν μιὰ πάρα-σοβαρή πραγματικότητα καὶ τὴ συναφῆ της σκληρή δραστηριότητα γιὰ ἐπιβίωση. “Ὑπάρχουν λαοί ποὺ ποτέ δέν πῆγαν παραπέρα ἀπ᾽ τὴν ποίηση τέτοιου εἴδους. Στὴν ᾿Αρχαία Ἑλλάδα ὅμως πολύ ταπεινή θέση κατέχει. Ἡ μυθική ποίηση τῶν Ἑλλήνων, τὸν τρόπο αὐτὸν ἐρεθισμοῦ τῆς φαντασίας [μ᾽ ἐλα- φρά φαντασιοκοπήµατα | τὸν ἔχει ξεπεράσει χάρη σὲ γνησιώτερη κ᾽ ὑψηλό- τερηή τεχνοτροπία: τὸ περιπετειῶδες, τὸ πολύχρωμο καὶ τὸ παράξενο, βρῆ- καν τὴν πρέπουσα ἔκφρασή τους σ᾽ ἕνα χαρακτηριστικό τοὺς εἶδος ἐθνο- γραφικῆς δημιουργίας, ποὺ τὰ σημάδια της βρίσκονται σκόρπια σ᾽ ὅλῃ τὴν ἑλληνικὴ γραμματεία. Τὴν πρώτη της ἀρχὴ εἶχε ἡ ποίηση αὐτή στὴ γόνιμη φαντασία τῶν ἑλ- λήνων θαλασσοπόρων, ποὺ παλινοστῶντας --- [κ᾿ εἶναι τόσο δικιά τους ἡ ἁρμυρισμένη αὐτὴ λέξη! -- ἀπὸ µακρυνά καὶ παράτολµα ταξίδια, παρά- στησαν, στὶς θρυλικές διηγήσεις τους, ἕνα μικρό καὶ τόσο φωτεινό ἀνθρώ- πινο κύκλο, τὴν πασίγνωστη λεκάνη τῆς Μεσογείου --- [ποὺ καὶ τ᾽ ὄνομά της ἀκόμα τὴ δείχνει ἔτσι στοργικά περιφυλαγμένη στὴ χοῦφτα τοῦ χώρου τους!] --- σάν περιζωσµένη ἀπ᾽ ἄγριο κόσµο, ζοφερό, γεμᾶτον φόβητρα καὶ μαγικά τέρατα! Οἱ ναυτικοί αὐτοὶ θρῦλοι πρωτομορφώθηκαν καλλιτεχνικά γύρω στοὺς ἄξονες τῶν ἐπικῶν κύκλων τοῦ νόστου τοῦ Ὀδυσσέα καὶ τῆς ᾿ Αργοναυτικῆς Ἐκστρατείας'. Ἡ ἀφήγηση τοῦ ᾿Οδυσσέα στὸν ᾽Αλκίνοοσγ, ἡ ἀρχαιότερη αὐτὴ ροβινσωνιάδαδ, μαρτυρεῖ σαφῆ τὰ ἴχνη μιᾶς πανάρχαιας, πιθανῶς δ᾽ ἐν μέρει καὶ προελληνικῆς, Φανταστικῆς". ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑ Μὲ πλάγιους ἀριθμητικοὺς δεῖκτες.: σημειώσεις καὶ σχόλια τοῦ Η.Ρ.Α. Μὲ ὄρθιους: τοῦ Ρόντε. ] Ὃ Ρόντε χρησιμοποιεῖ τὸν ὅρο διομίμηρ καὶ γιὰ τὴν καθαυτό ποίηση καὶ γιὰ τὴ δηµιουργία --- λογοτεχνική δημιουργία --- ἐν γένει, Στὴν ἀπόδοσή μου: ἄλλοτε «ποίηση», ἄλλοτε «δημιουργία», κ᾽ ἐνίοτε «πλάση», κατὰ πε- ρίσταση κι ὅπως προσφορώτερα κρίνω. 2 Στὴν σύλληψη καὶ διατύπωση αὐτή τοῦ Ρόντε ὑπόκειται Λουκιανός, ᾽Αληθὴς Ἱστορία, Α.,1-2 (ἔκδ. 14οοῦΙίζ, «ΤευΌΠΕΤ», τ. 11, σ. 30, Λειψία 1897).