ΚΑΛΛΙΜΑΧΟΣ ΔΙΟΓΕΝΟΥΣ ᾿Αποχρυπτογράφηση πανάρχαιας Ἑλληνικῆς γραφῆς τῆς Ἱσπανίας Ἐξετάζοντας τὰ συστήµατα γραφῆς τῆς ἀρχαίας Ἱσπανίας, συναντοῦμε κάποια δια- Φοροποίηση. Ὑπάρχουν κείμενα σὲ αὐτούσια ἑλληνικὴ γραφὴ καὶ ἄλλα, νεώτερα, σὲ λα- τινικὴ γροφή. Καὶ τὰ δύο ἀπέχουν ἀπὸ τὰ «πρωτότυπα» παλαιότατα δείγματα γραφῆς α) τῆς ΑΙρατῦε (κάτω Γουαδαλκιθὶρ) μὲ ἀλφαθητικὴ ἰδιαιτερότητα, ἀλλὰ ὀρθὰ συλλα- δικῆς μορφῆς καὶ 6) τῆς Ταρτησσοῦ ἀνατολικώτερα μὲ ἁρμονικὴ καὶ πρωτότυπη σύνθε- ση συλλαθῶν. Τόσο στή γραφὴ τῆς Αἱρατὺο ὅσο καὶ σὲ ἐκείνη τῆς Ταρτησσοῦ εἶναι πρό- δηλη ἡ ἐπίδραση τοῦ Ἑλληνικοῦ” Αλφαθήτου. Ενίοτε ἡ ἧ « ᾿Ιδηρικὴ» διάλεκτος συναντᾶται γραφόμενη | μὲ χαρακτῆρες τοῦ Ἰωνικοῦ ἀλφαθήτου καὶ ἡ «Κελτοϊδηρικὴ» μὲ χαρακτῆρες τοῦ λὲ γόμενου « ἼΘηρ ρικοῦ» ἀλφαθήτου. Ἓ πρακτική. αὐτὴ φανερώνει, πὼς ἡ Ἰωνικὴ πα- ρουσία ἦταν ἀρκετὰ ἰσχυρή, ὥστε νὰ ἐκλαμθάνεται ὡς δάση τῆς « Ἰθηρικῆς», ἡ ὁποία μὲ τὴ σειρά της χρησιμοποιήθηκε ὡς προθάλαµος τῆς «Κελτοϊθηρικῆς», ὅταν κατόπιν κελ- τικῆς διεισδύσεως διαμορφώθηκε ἡ «Κελτοϊθηρικὴ» διάλεκτος. Τὸν λογικὸ αὐτὸ συνειρμὸ ἀπορρίπτουν ὁρισμένοι μελετητές, κατὰ τοὺς ὁποίους «δὲν ὑφίσταται διαρκὴς σύμπτωση μεταξὺ τῶν περιοχῶν τῆς “σπανίας, τῶν χρησιμοποιη θέντων χαρακτήρων καὶ τῶν ζωνῶν διακρίσεως τῆς γραφῆς, ἡ ὁποία συναντᾶται στὴν ᾿Ιδηρικὴ Χερσόνησο». Οἱ προαναφερθέντες διεύρυναν τὴ γλωσσολογικὴ διάκριση τῆς τρίτης ζώ- νης, τὴν ὁποία ἀνέφεραν οἱ Μοτεπο, Βατοίᾶ, Βε]ΙίΤαῃ κ.ᾱ., σὲ «ἑστίες», ὅπου κατὰ τὴ γνώ- μη τους συναντῶνται: α) ἧ Ἰδηρικὴ (περιοχὴ Βειίς). 6) ἡ Νεώτερη ᾿Ιοηρικὴ (περιοχὴ ΑἸΡΆΓθΕ). Υ) ἡ Ταρτησσιανὴ (περιοχὴ (8612) καὶ δ) ἡ ἣ «Τουρδητανιχὴ » ἢ «Ταγγερικὴ» (νο- τίως τοῦ ΟμαφαΚΙοίγ). Καταλήγουν θεθαίως στὸ συμπέρασμα, ὅτι: «μέσω Ταγγέρης εἶχε φθάσει πρὶν ἀπ᾽ ὅλες τὶς ἄλλες γλῶσσες ἡ ἡ φοινικικὴ» (ἱστορικὰ πολὺ νεώτερη) καὶ «...σ᾽ αὐτὴν πρέπει νὰ ἀναζητηθεῖ ὁ πρόγονος τῆς γραφῆς τῆς ἀρχαίας ᾿Ιδηρίας». "Ας ἐξετά- σοῦυμε λοιπόν, ποιά εἶναι ἡ γραφὴ ποὺ ἔφθασε πρώτη στὴν ἀρχαία ἹΙσπανία καὶ ποιός τὴν ἔφερε στοὺς "Ιὅόηρες. Ἕνας χορυφαῖος ἐρευνητὴς εἶναι ὁ Ἱσπανὸς Τονᾶτ. Κατ᾽ αὐτὸν «οἱ χαρακτῆρες τῆς ΑΙΡαγρο καὶ συγκεκριµένα τῆς κάτω ᾿Ανδαλουσίας εἶναι τὸ πραγματικὸ Ταρτησσιανὸ ἀλφάδητο. Τὸ ἀρχαῖο δασίλ ειο τῆς “Ταρτησσοῦ, ὄχι μακρὰν τοῦ (ααϊξ, χρησιμοποιοῦσε συλλαδικὴ γραφὴ ὅμοια μὲ ἐκείνη ἡ ὁποία συναντᾶται τὴν ἴδια ἐποχὴ σὲ ὅλη τὴ Μεσο- γειακὴ λεκάνη...».Ο Τονατ συνεχίζει λέγων: «ὑπολείμματα τῆς συλλαύικῆς αὐτῆς γραφῆς διετηρήθησαν στὴν νεώτερη ᾿Ιδηροταρτησσιανή γραφή, μὲ ἀποτέλεσμα ἡ συλλαδικὴ μορ- φὴ νὰ εἶναι πρόγονος τῶν ἐξελιγμένων τύπων, οἱ ὁποῖοι διεμορφώθησαν ἀργότερα στὴν ἴδια τὴν Ταρτησσό». Κατὰ τὴν παράδοση ἡ ἣ πόλη (δαϊΖ εὑρίσκετο στὴν περιοχὴ τῆς Ταρ- τησσοῦ. Ἢ περιοχὴ αὐτὴ ἦταν ἐμπορικὴ καὶ ἐξυπακούεται ὃ ὅτι εἶχε ἐπαφὴ μὲ ἕλληνες, ἐφόσον ἡ ἑλληνικὴ ἐπίδραση εἶναι αἰσθητὴ σὲ ὅλο τὸν χῶρο τῆς Ἰθδηρικῆς Χερσονήσου. Ἢ θέση τοῦ Τονατ χλίνει πρὸς τὴ θεωρία τῆς Αἰγαιίδος. Γι’ αὐτὸ ἀξίζει νὰ μνημονευθεῖ στὸ ἔπαχρο. ὋὉ Τοναγ, διακρίνοντας Ταρτησσιανὴ γραφὴ καὶ διάλεκτο (Δυτικὴ ᾿Ανδαλουσία) καὶ Ἰθηροταρτησσιανὴ γραφὴ καὶ διάλεκτο (ὁ Ανατολικἡ ᾿Ανδαλουσία) λέγει, ὅτι «καὶ στὶς δύο περιπτώσεις ἀνιχνεύεται ὕπαρξη μιᾶς ἀρχαίας συλλαδικῆς γραφῆς, ἡ ὁποία χρησί- μευσε ὡς ἐξελικτικὸ δάθρο. Ἢ ἀρχαία μορφὴ συλλαθικῆς γραφῆς δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι ἄλλη ἀπὸ τὸν πρόγονο τῶν νεώτερων ἑλληνικῶν γραμμάτων». Περαιτέρω ὁ Τονατ ἀναφέρει τὰ ἑξῆς: «ἡ Ταρτησσιανὴ γραφὴ εἶναι συγγενὴς πρὸς τὴν γραφή τῆς Καρίας, ἐνῶ ἡ ᾿Ιδη- ροταρτησσιανὴ πρὸς μία γραφὴ προσεγγίζουσα τὴν πρωτότυπη ἀρχαία Ιωνική». Ἢ πρω- τότυπη ἀρχαία Ἰωνικὴ ὅμως συναντᾶται καὶ σὲ ᾿ἀρχαιότερες μορφὲς τῆς Ἐτρουσκικῆς (ὄλέπε «Δαυλόν», τεύχη 128-129 καὶ 130), ὅπου ἔχει ἐντοπιστεῖ ἡ σχέση τῶν τελευταίων μὲ τὴν Μινωϊκὴ Γραμμικὴ Α. Κατὰ τὴ γνώμη μας ὁ Τονατ ἂν εἶχε ἐντρυφήσει στὴ Γραμ- μικὴ Α, θὰ διέκρινε σ᾽ αὐτὴν τὸν πρόγονο τῆς ᾿Ιδηροταρτησσιανῆς.