ΗΔΝΟΣ ΤΣΙΝΑΣ Μέγας Κωνσταντῖνος καὶ Χριστιανισμὸς Μετὰ τὴν παραίτησιν τοῦ αὐτοκράτορος Διοκλητιανοῦ ἐπεκράτησε τοιαύτη σύγχυσις εἰς τὴν ρωμαϊκὴν αὐτοκρατορίαν, ἡ ὁποία οὐδέποτε προηγουμένως εἰς τὸν 6ιον αὐτῆς εἶχεν ἐπικρατήσει. Μία τρομερὰ σύγχρουσις ἐξέσπασε τότε μεταξὺ τῶν ἐπιγόνων τοῦ Διοκλητιανοῦ, εἰς ἣν εἷς ὁλόκληρος κόσμος, ὃ κόσμος τῶν χρι- στιανῶν, θὰ εἰσέλθῃ, εἴτε διότι τὰ πράγματα τὸν ἠνάγκασαν πρὸς τοῦτο εἴτε διό- τι ὁ ἴδιος ἐθεώρησεν ὅτι ἦλθεν ἡ ὥρα του, καὶ κατ᾽ αὐτὴν τὴν ὥραν ἢ θὰ ἐπι- κρατοῦσε ἢ θὰ διελύετο. Τὸν κόσμον αὐτὸν ἐξεμεταλλεύθη ὑπὲρ πάντα ἄλλον ἐκ τῶν ἐπιγόνων τοῦ Διοχλητιανοῦ εἷς νέος κατὰ τὴν ἀρχὴν τῶν γεγονότων ἀξιω- ματικός, ὁ Κωνσταντῖνος, ὅστις καὶ ἐξ ἄλλων ἴσως συγχυριῶν, κυρίως ὅμως, ὡς ἡ ἱστορία μαρτυρεῖ, ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν χριστιανῶν ἐξῆλθε νικητὴς καὶ ἐπέδαλε μίαν ὅλως νέαν τάξιν πραγμάτων. Ποῖος ἦτο ὁ ἄνθρωπος αὐτός; Ὃ Φλάδιος Κωνσταντῖνος ἐγεννήθη εἰς τὴν πό- λιν Ναϊσσὸν τῆς Μοισίας καὶ ἦτο φυσικὸς υἱὸς τοῦ Κωνσταντίου τοῦ Χλωροῦ ἐκ τῆς νομίμου παλλακίδος αὐτοῦ Ἑλένης θυγατρὸς πανδοχέως τινὸς ἐκ Βιθυνίας. Ὃ Κωνστάντιος κατήγετο ἀπὸ γονεῖς χωρικοὺς τῆς ᾿Ιλλυρίας καὶ ὑπηρέτει ὡς ἀξιωματικὸς εἰς τὸν ρωμαϊκὸν στρατόν. Ὃ Μαξιμιανός, ὅστις διωρίσθη αὔγου- στος τοῦ δυτικοῦ τομέως τῆς Αὐτοχρατορίας, ἐκτιμῶν τὰς ἱκανότητάς του διώ- ρισεν αὐτὸν τὸ ἔτος 292 καίσαρα, δοηθὸν καὶ διάδοχόν του. Αμα τῷ διορισμῷ ὑπεχρέωσε αὐτὸν νὰ διαζευχθῇ τὴν “Ἑλένην καὶ νὰ νυμφευθῇ τὴν θυγατέρα αὐτοῦ Θεοδώραν. Ὃ Κωνσταντῖνος παρέλαθε τότε αὐτὸς τὴν μητέρα του Ἑλένην, ἀλλὰ διετήρησε πολὺ καλὰς σχέσεις μὲ τὸν πατέρα του Κωνστάντιον. 'Ὁ Κωνσταντῖνος δὲν ἔτυχε καθόλου μορφώσεως, ἀλλά, ὡς καὶ ὁ πατήρ του, κα- ταταγεὶς νεώτατος εἰσέτι εἰς τὸν στρατόν, διεχρίθη εἰς τοὺς ἐπισυμθόάντας κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην πολέμους τῆς Αὐτοχρατορίας κατὰ τῆς Αἰγύπτου καὶ τῆς Περσίας. Ὅταν παρῃτήθη ὁ Διοκλητιανός, ὁ Κωνσταντῖνος, νέος ὧν τότε ἀξιω- ματικός, ὑπηρέτει εἰς τὴν φρουρὰν αὐτοῦ: καὶ ὁ Γαλέριος, ὅστις διεδέχθη τὸν Διοκλητιανόν, ἐκράτησεν ὡς ὅμηρον τὸν νέον αὐτὸν ἀξιωματικὸν πρὸς τὸν σκο- πόν, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὴν πρὸς αὐτὸν καλὴν διαγωγὴν τοῦ Κωνσταντίου. Ὅταν ὁ Κωνστάντιος παρεχάλεσε τὸν Γαλέριον νὰ ἀφήσῃ τὸν νέον αὐτὸν νὰ ὑπάγῃ εἰς αὐτόν, οὗτος ἐκώφευσεν, ὁπότε ὁ Κωνσταντῖνος διέφυγε τῆς ἐπιτηρήσεως καὶ ταξιδεύσας ἡμέραν καὶ νύκτα διὰ μέσου τῆς Εὐρώπης, συνήντησε τὸν πατέρα του εἰς τὴν Βουλώνην καὶ μετέσχε τῆς ἐκστρατείας εἰς τὴν Βρεταννίαν. Ὅταν ὁ Κων- στάντιος ἀπέθανεν εἰς τὴν Ὑόρχην τὸ ἔτος 306, ὃ στρατὸς ἀνηγόρευσε τὸν Κων- σταντῖνον αὔγουστον. Οὗτος ὅμως ἐδέχθη τὸν κατώτερον τίτλον τοῦ καίσαρος, διότι ἐφοθεῖτο διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς ζωῆς του, ἐπειδὴ δὲν εἶχεν ἐπαρκῆ δύνα- μιν. Ὃ Γαλέριος, ἐπειδὴ ἦτο πολὺ μακρυὰ διὰ νὰ ἐπέμόῃ. ἠναγκάσθη νὰ ἀνα- γνωρίσῃ ὡς καίσαρα τὸν Κωνσταντῖνον. Ο Κωνσταντῖνος ἐπολέμησε τότε κατὰ τῶν Φράγκων καὶ διέθρεψε τὰ θηρία τῶν Γαλατικῶν ἱπποδρομίων μὲ τὰς σάρ- κας τῶν δασιλέων τῶν φατριῶν αὐτῶν. Ἐκεῖνον τὸν καιρὸν (306) ἐπανεστάτησε εἰς τὴν Ρώμην ἡ πραιτωριανὴ φρουρὰ