Τὸ ̓Ελληνικὸ Τραγούδι "Οταν στὴν χώρα τῆς Ελλάδος πρόκειται νὰ μιλήσει κανεὶς περὶτῆς Ελληνικότητας ἢ μὴ ἑνὸς θέματος, καὶ προπαντὸς ὅταν αὐτὸς τυγχάνει καὶ Ελληνικῆς ἰθαγένειας, τότε εἶναι κάτι περισσότερο ἀπὸ δέδαιο, ὅτι οἱ συναισθηματικὲς φορτίσεις καὶ ἐντάσεις, ἀλλὰ καὶ οἱ παρεξηγήσεις εἶναι ἀναπόφευκτες. Τὸ λιγότερο ποὺ ἔχει νὰ εἰσπράξει θὰ εἶναι τὰ χοσμὴ τικὰ ἐπίθετα τοῦ σωδινιστῆ, τοῦ ρατσιστῆ, τοῦ προγονόπλητου κι ὅλα τὰ σχετικά. Ωστόσο ὅλως περιέργως δὲν κινδυνεύει καθόλου ἐδῶ κανείς, Ελληνας ἢ ̓Ινδὸς ἢ ̓Εόραῖος, ἐὰν μιλήσει περὶ τῆς ̓Ινδικότητας τῆς ̓Ινδικῆς μουσικῆς ἢ τῆς ̓Εδραϊκότητας τῆς ̓Εδραϊκῆς. Αὐτὸ σημαίνει μ ̓ ἄλλα λόγια, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρεῖται κανεὶς ἀπὸ κάποιους, ἢ νὰ αἰσθάνεται ἀκόμα κι ὁ ἴδιος, ἀλλοδαπὸς μέσα στὴν ἴδια του τὴν χώρα. Πῶς νὰ μὴ συμμθαίνει ὅμως αὐτό, ὅταν θεωρεῖται γελοῖο ἀπὸ τοὺς κατοίκους αὐτῆς τῆς χώρας τὸ νὰ πιστεύουν στὴν μυθολογία τῶν προγόνων τους, ἐνῶ ἀντιθέτως θεωρεῖται ἀπὸ τοὺς ἴδιους σοφὸ τὸ νὰ πιστεύουν στὴν μυθολογία τῶν ἀρχαίων ̓ Εδραίων ἢ τῶν ὁποιωνδήποτε ἄλλων, ἀφοῦ διαθέτουμε συμπατριῶτες Βουδδιστές, ̓Ινδουϊστὲς καὶ πιστοὺς παντὸς εἴδους ἀλλότριων θρησκευμάτων; Γιατί αὐτὴ ἡ διάκριση, παρακαλῶ; Πῶς νὰ μὴ συμδαίνει αὐτό, ὅταν οἱ κάτοικοι τῆς χώρας αὐτῆς θεωροῦν ἀθασάνιστα καὶ τελείως φυσικὰ καὶ πιστεύουν γιὰ παπποῦδες τους τὸν ̓Αόραὰμ καὶ τὴν Σάρρα κι ὄχι τὸν Δευκαλίωνα καὶ τὴν Πύρρα; ̓Αλλὰ ἂς ἔλθουμε πιὸ κοντὰ καὶ πιὸ πρόσφατα: Απαιτοῦμε ἀπὸ τοὺς Σκοπιανοὺς ν ̓ ἀποθάλουν ἀπὸ τὴν σημαία τους τὸν Δία-“ Ηλιο, τὸν θεὸ τῶν πανελλήνων. Σύμφωνοι. Εὰν ὅμως αὐτοὶ ἐπιθυμοῦν μιὰ φορὰ νὰ τὸν ἔχουν, πόσες φορὲς θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ ἐπιθυμοῦμε ἐμεῖς; ̓Αντ ̓ αὐτοῦ ἐπιθυμοῦμε νὰ διατηροῦμε τὸ ἀλλότριο ἔμόλημα, ποὺ ὅλοι γνωρίζουμε, στὴν σημαία μας. Ὅσο γιὰ τὸν Δία-“ λιο, αὐτὸν ἀρκούμαστε νὰ τὸν τοποθετοῦμε στὸ περίδλημα τοῦ μακεδονικοῦ χαλδᾶ καὶ στοὺς πρωκτοὺς τῶν λεωφορείων τῆς Θεσσαλονίκης: καὶ ἴσως ἀργότερα καὶ σὲ κάποιο χαρτὶ ὑγείας, ὅπως μὲ πικρία σχολιάξει κάποιος ποιητής μας. Ὅμως εἶναι καιρὸς νὰ εἰσέλθουμε τώρα στὸ κυρίως θέμα μας. Τί εἶναι λοιπὸν τὸ ̓Ελληνικὸ Τραγούδι; “ἢ ἀπάντηση είναι σαφὴς καὶ κατηγορηματικὴ γιὰ ὅσους ἔχουν μελετήσει τὴν ἱστορία του. Εἶναι ἡ ἁρμονικὴ συνύπαρξη καὶ σύζευξη τῆς ποίησης, τῆς μελωδίας καὶ τοῦ χοροῦ. Ποῦ ἀπευθύνεται τὸ τραγούδι αὐτό; Ταυτόχρονα καὶ στὰ τρία δασικὰ συστατικὰ τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης, στὸ νοῦ, στὴν ψυχὴ καὶ στὸ σῶμα: --: φ-ὥἢ ποίηση διὰ τοῦ λόγου-νοήματος κατὰ κύριο λόγο στὴν σκέψη καὶ κατὰ δεύτερο διὰ μέσου αὐτῆς στὴν ψυχή: στὸ γνωστὸ ἀλλὰ καὶ στὸ ἄγνωστο μέρος τοῦ ἀνθρώπου: μ ̓’ ἄλλα λόγια στὴν γνωστική καὶ στὴν καλλιτεχνική του φύση. Τὰ θέματα καλύπτουν ὅλο τὸ φάσμα τοῦ ἀνθρώπινου ἐνδιαφέροντος. ̓Η συρρίκνωση ὅλων αὐτῶν τῶν θεμάτων σ ̓ ἕνα, τὸν ἔρωτα δηλαδή, ὁ χυδαῖος αὐτὸς μειωτισμός, εἶναι ἀποκλειστικὸ φαινόμενο τῶν τελευταίων δεκαετιῶν. - Τὸ ἄλλο σκέλος, ἡ μελωδία, ἀπευθύνεται κυρίως στὴν ψυχή, ἀλλὰ καὶ στὸ σῶμα διὰ τοῦ ρυθμοῦ: στὴν ψυχή, τὴν ἄδυσσο αὐτὴ τῆς ἀνθοώπινης ὑπό-