ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
150ΙΟΥΝΙΟΣ 1994
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Ελλήνων και βαρβάρων φωνή — ΚΟΥΤΟΥΛΑΣ, ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ
Κείμενο φύλλου
ΑΦΙΕΡΩΜΑ
ΦΟΙΝΙΚΙΣΜΟΣ, ΙΝΔΟΕΥΡΩΠΑΙΙΣΜΟΣ
ΚΑΙΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΗΤΕΡΑ ΓΛΩ͂ΣΣΑ
Ἑλλήνων καὶ θαρθάρων φωνὴ
1. Εἶναι γνωστὴ ἡ πολυτυπία τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσας, ποὺ τὴν καθιστᾶ τὴν πλουσιότερη
γλῶσσα τοῦ κόσμου. Μὲ τὰ 6.000.000 λεκτικῶν τύπων (πού, ὡς γνωστόν, ἀπεθησαύρισε σὲ ἦλεκτρονικὸ
ὑπολογιστὴ ἡ ἀμερικανίδα Μὰἀκ-Ντόναλντ, καθηγήτρια τοῦ Πανεπιστημίου "Ιρδαϊν)
ἀποχτᾶ τὴν ἱκανότητα ὁ ἀνθρώπινος νοῦς νὰ ἐκφράζει χαὶ τὶς λεπτότερες ἀποχρώσεις τῆς σκέψης
καὶ τῶν συναισθημάτων. Ἡ καθαρότητα, ἡ σαφήνεια, ἡ πληρότητα, ἡ ἀκρίδεια καὶ ἡ λεπτότητα
τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς ὀφείλονται πρώτιστα στὸν λεξιλογικὸ πλοῦτο της, ποὺ πέρα
τῶν ἄλλων τῆς προσδίδει καὶ τὸ χαρακτῆρα τῆς λιτότητας καὶ τοῦ ἀπέριττου.
Ὅμως δὲν εἶναι μόνον ἡ ποσότητα τῶν λεχτικῶν τύπων ἤ ἡ πολυπλοχότητα τῆς γραμματιχοσυντακτικῆς
δομῆς, ποὺ χαρακτη θίζουν τὴν ὕψη λὴ δαθμῖδα τῆς Ἑλληνικῆς ἀνάμεσα σ ̓ ὅλες τὶς
ἄλλες γλῶσσες τοῦ κόσμου, ζωντανές ἢ νεκρές. Ἐκεῖνο ποὺ προξενεῖ κατάπληξη εἶναι τὸ ὑψηλὸ
σημασιολογικὸ ἐπίπεδο τοῦ ἀρχαιοελληνικοῦ λεξιλογίου. ̓Αφηρημένες ἔννοιες, ἐπιστημιονικὴ
ὁρολογία, ποικιλία παραγωγῆς καὶ σύνθεση, εὐφυΐα προθετικῶν καὶ ἐπιρρηματικῶν συνδυασμῶν,
λεχτιχοὶ τύποι χαὶ ἔννοιες ποὺ ἀποχαλύπτουν ὑψηλὸ πνευματικὸ καὶ πολιτιστικὸ ἐπίπεδο,
ὅλ ̓ αὐτὰ παρουσιάζουν μπρὸς στὰ μάτια μας ἕνα μακραίωνα πολιτισμό, ποὺ καὶ σήμερα
ἀποτελεῖ τὸ «αἱμα» τῆς Οἰκουμένης. Αὐτὸ μπορεῖ γὰ τὸ ἀποδείξει ὁποιοδήποτε λεξικὸ «ξένης»
γλὠσσας (τουλάχιστον τῆς Λευχῆς Φυλῆς), ὅπου σχεδόν τὰ 2/5 τῶν λημμάτων του (ἰδιαίτερα οἱ
ἄφη ρημένες ἔννοιες) εἶναι πανάρχαιες ἑλληνικὲς λέξεις --καὶ πολλὲς μάλιστα στην Ὁμηρικὴ μορφή
τους (. χ. απαἰγοίς, δΥ ΠΙΠεδἰς, αΥΟΠΘΙγ ΡΟ, πεηιεσίς, οι ρμαιὶς κ.λπ.). Εἶναι γνωστὸ ἄλλωστε, ὅτι καὶ
μόνον τὸ λεξιλόγιο τῶν “Ομηρικῶν ̓Ἐπῶν εἶναι δεκαπλάσιο τῆς Λατινικῆς γλώσσης. Οὔτε χρειάζεται
δέδαια νὰ τονίσουμε ἰδιαίτερα, ὅτι ὁ σημερινὸς κόσμος χωρίς ἀεπιοσταογ, πιησίς, 6οΟπΟΠΙΥ,
ΡΗΙΙΟ5ΟΡΗΥ, ΙΕΠΠΟΙΟΡΥ, ΠΙΦίΟΓΥ, Ρο[ιέο5, ΘΟΟΠΟΠΊΙΟΒ, πια(Πεπια(ίος, Ιορίς, [ῃραίογ κ.λπ. ἑλληνικότατες
δημιουργίες θὰ ἦταν ἕνα συνονθύλευμα δενδρόδιων ὁ ὄντων ἤ ἕνα σπηλαιολογιχὸ συμθάν.
2. Ὅμως, ἄν τὸ ἕνα χαρακτηριστικὀ τῆς Ἑλληνικῆς εἶναι ἡ πολυτυπία της, τὸ ἀλλο εἶναι ὁ
πλοῦτος φωνηέντων ποὺ τὴν διακρίνει καὶ τῆς προσδίδει μουσικότητα, καθιστῶντας την τὸ κατ ̓
ἐξοχὴν δεῖγμα ἔναρθρου λόγου. Ἔναρθρος λόγος σημαίνει φωνηεντικὸς λόγος, ἐνῶ τὸν ἄναρθρο
λόγο τὸν χαρακτηρίζει πληθώρα συμφώνων καὶ σπανιότης φωνηέντων. Απὸ τὶς σήμερα ὁμιλούμενες
γλῶσσες τοῦ πολιτισμένου κόσμου τὰ ὀλιγώτερα φωνήεντα ἔχουν οἱ Σλαθικὲς γλῶσσες
καὶ οἱ Σημιτικὲς ( Εδραϊκά- ̓Αραθικά). Τὰ περισσότερα φωνήεντα ἓ ἔχει ἡ ἀρχαία Ἑλληνικὴ καὶ
ἀχολουθεῖ μακρὰν ἧ Λατινική. Ἐπίσης ἡ Ἑλληνικὴ εἰναι ᾗ γλῶσσα ποὺ διαθέτει τὶς περισσότερες
λέξεις, ποὺ ἔχουν ἕνα μόνον σύμφωνο, χι ὅλα τ ̓ ἄλλα εἶναι φωνήεντα (π.χ. ών, γαῖα, αὐτοῦ,
ἄρα, νῆα, ἵνα, ἐνί ἱέναι, ἁλίοιο, ἠελίοιο, ἄνευ, ἐγώ, ἵετο, οὐδέ, υἱός κ.λα.). Ὁ φωνη εντισμὸς αὐτὸς
τῆς Ἑλληνικῆς, πέρα τῆς μουσικότητας καὶ τῆς ὀρθοφωνίας ποὺ παρουσιάζει, ἔχει καὶ μιάν ἄλλη
τεράστια σημασία: ἐπιτρέπει τὴν ἄνετη καὶ ἄφθονη ὀξυγόνωση τοῦ ἀνθρώπινου ἐγχεφάλου, διότι,
ὡς γνωστόν, ἡ ἄρθρωση τῶν φωνηέντων χαρακτηρίζεται ἀπὸ ἐλεύθερη καὶ ἀνεμπόδιστη ἔξοδο
τοῦ ἀέρα τῶν πνευμόνων χωρίς τὴν παρεμθολὴ ἐμποδίων ἐκ τῆς στοματικῆς χοιλότητος, ἐνῶ
ἀντιθέτως τὰ σύμφωνα τῆς γλώσσας παράγονται, ἄν ὁ ἐξερχόμενος ἀέρας προσκρούσει ἀρχικὰ