ΕΛΛΟΓΑ ΚΑΙ ΜΑΝΤΙΚΑ Παιδεία καὶ ἀ-φθονία Στὴν ἑλληνικὴ ἀντίληψη γιὰ τὴν παιδεία ὅ,τι προεῖχε ἦταν ἡ ἀρετὴ κι ὁ ἀνθρωπισμός. Πρῶτα λοιπὸν θά πρεπε νὰ κατακτήση κανεὶς τὸ «δίπλωμα ἀνθρώπου» καὶ κατόπιν ἐπαγγελματικὸ δίπλωμα, γιατὶ πίστευαν ἀκράδαντα ὅτι ὁ ἄνθρωπος τότε μόνο μπορεῖ νὰ δοηθήσει «ἑαυτὸν καὶ τοὺς ἄλλους», ὅταν «ἄνθρωπός ἐστι». Πεπαιδευμένοι ὄντες καὶ μορφωμένοι γνώριζαν τὶς δυνάμεις τους καὶ τὶς πιθανὲς ἐπιδόσεις τους, ἤξεραν τί ζητοῦσαν κι ἦσαν εἰς θέσιν νὰ καταστρώνουν προγράμματα καὶ νὰ τὰ ἐκτελοῦν μὲ ἀκρίδεια. ̓Απηλλαγμένοι ὡσαύτως ἀπὸ πάθη κι ἀνεξέλεγκτες θελήσεις, ἐπεδίδοντο ἀπερίσπαστοι στὸ ἔργο τους, μ ̓ ἀποτέλεσμα τὴν δημιουργία ἔργων «θαυμαστῶν καὶ μεγάλων» καὶ καταστάσεων ἀ-φθονίας (ἐλλείψεως φθόνου). Πράγματι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ «ἦσαν πλουτοδόται καὶ δωρηταί», μεγάλοι εὐεργέτες τῶν ἀπαίδευτων κι ὑποανάπτυκτων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι «τοὺς ἤθελαν καὶ τοὺς λάτρευαν» σύμφωνα μὲ τὸν ̓Αριστοτέλη. Τὸ ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἦσαν πλούσιοι -πλούσιοι σὲ ἰδέες, σὲ ψυχικὰ χαρίσματα, σὲ ἔργα ἀρετῆς καὶ σὲ ἀγαθὰ-- γίνεται καταφανὲς ἀπ’ τὴν ἄ-φθονη κι ἀνεξάντλητη πνευματικὴ καὶ καλλιτεχνική τους κληροδοσία, διὰ τῆς ὁποίας τρέφονται πνευματικὰ χιλιετίες τώρα οἱ «ὀρεγόμενοι τοῦ εἰδέναι» (ἀλλὰ κι οἱ ἀρχαιοκάπηλοι ὅλου τοῦ κόσμου, ποὺ ζοῦν ἀνασκάπτοντας τὴν ἑλληνικὴ γῆ!..). Σήμερα δὲν ἔχουμε παιδεία, γι ̓ αὐτὸ καὶ οἱ ἄνθρωποι εἶναι πτωχοὶ τόσο σὲ ὑλικὰ ἀγαθὰ ὅσο καὶ σὲ πνεῦμα. Πῶς νὰ ἐξηγηθῆ διαφορετικὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ὅλοι κλέδουν; Παρακολουθώντας κανείς τὸ δελτίο εἰδήσεων θλίδεται. ̓Ανώτεροι ἀξιωματοῦχοι τοῦ Κράτους, θρησκευτικοὶ ταγοὶ καὶ μεγιστᾶνες τοῦ πλούτου καταγγέλλονται ὡς κοινοὶ κλέπτες (ὅπως διασημότητες τοῦ πνεύματος συλλαμθάνονται νὰ κλέπτουν χι αὐτοὶ τὶς ἰδέες τῶν ̓Αρχαιοελλήνωγ). “Ὑπάρχει ἀσφαλῶς μιὰ μορφὴ ἐκπαίδευσης, ποὺ εἶναι σταθερὰ προσανατολισμένη νὰ καταστήση τοὺς ἀνθρώπους καλοὺς δουλευτές, «τέλειους τῆς τοῦ (κατ ̓ εἰδικότητα) πράγματος ἀρετῆς»' μόνο ποὺ κι αὐτὸ σπάνια ἐπιτυγ χάνεται, ἀφοῦ δὲν διδάσκεται ἡ καθόλου ἀρετὴ τοῦ πράγματος, μ ̓ ἀποτέλεσμα τὴν δημιουργία ἀντιθετικῶν ἔργων, ποὺ ἀλληλοεξουδετερώνονται. “Ο,τι ὅμως χαρακτηρίζει τὸ σύγχρονο ἄνθρωπο, εἶναι ἡ ἀπουσία αὐτογνωσίας. Μπορεῖ νὰ ̓χη πολλὲς γνώσεις περὶ πολλῶν, τοῦ λείπει ὅμως ἡ γνώση. Δὲν ξέρει ποιός εἶναι, ποῦ πηγαίνει, τί ζητεῖ, ποιές δυνατότητες ἔχει, μ ̓ ἀποτέλεσμα νὰ ὁρᾶ καὶ νὰ κινῆται ἐντελῶς ἀπρογραμμάτιστα, τυχαῖα. ̓Ανίκανοι νὰ προσανατολισθοῦν ὀρθῶς ἐπαγγελματικά - ἀφοῦ δὲν γνωρίζουν τὶς κλίσεις καὶ τὰ ἐνδιαφέροντά τους-- Χαταφεύγουν σὲ τυχαῖες ἐπιλογές, ποὺ συγκρούονται μὲ τὴ φύση τους, μ ̓ ἀποτέλεσμα τὴν ἀποτυχία. Σήμερα ὅλοι δουλεύουν, ἐλάχιστοι ὡστόσο παράγουν ἔργο. Πραγματικοὶ δοῦλοι ἐξαπατοῦν τόσο τοὺς ἐργοδότες τους ὅσο καὶ τὸν ἑαυτόν τους, προκειμένου ν ̓ ἀντέξουν τὸ δάρος τῆς ζωῆς. Τὸ αἴσθημα τῆς ἀναξιότητας ὅμως τοὺς καταδιώκει καὶ τοὺς μεταδάλλει σὲ κακούς, μνησίκαχους, φθονερούς. Πτωχοὶ στὴν παραγωγὴ