ΕΛΛΟΓΑ ΚΑΙ ΜΑΝΤΙΚΑ Παιδεία καὶ ἀ-φθονία Στὴν ἑλληνικὴ ἀντίληψη γιὰ τὴν παιδεία ὅ,τι προεῖχε ἦταν ἡ ἀρετὴ κι ὁ ἀνθρωπι- σµός. Πρῶτα λοιπὸν θά πρεπε νὰ κατακτήση κανεὶς τὸ «δίπλωμα ἀνθρώπου» καὶ κατόπιν ἐπαγγελματικὸ δίπλωμα, γιατὶ πίστευαν ἀκράδαντα ὅτι ὁ ἄνθρωπος τότε µόνο μπορεῖ νὰ δοηθήσει «ἑαυτὸν καὶ τοὺς ἄλλους», ὅταν «ἄνθρωπός ἐστι». Πεπαι- δευµένοι ὄντες καὶ μορφωμένοι γνώριζαν τὶς δυνάμεις τους καὶ τὶς πιθανὲς ἐπιδό- σεις τους, ἤξεραν τί ζητοῦσαν κι ἦσαν εἰς θέσιν νὰ καταστρώνουν προγράµµατα καὶ νὰ τὰ ἐκτελοῦν μὲ ἀκρίδεια. ᾽Απηλλαγμένοι ὡσαύτως ἀπὸ πάθη κι ἀνεξέλεγκτες θε- λήσεις, ἐπεδίδοντο ἀπερίσπαστοι στὸ ἔργο τους, μ᾽ ἀποτέλεσμα τὴν δημιουργία ἔργων «θαυμαστῶν καὶ μεγάλων» καὶ καταστάσεων ἀ-φθονίας (ἐλλείψεως φθόνου). Πράγματι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ «ἦσαν πλουτοδόται καὶ δωρηταί», μεγάλοι εὐεργέ- τες τῶν ἀπαίδευτων κι ὑποανάπτυκτων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι «τοὺς ἤθελαν καὶ τοὺς λάτρευαν» σύμφωνα μὲ τὸν ᾿Αριστοτέλη. Τὸ ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἦσαν πλούσιοι -πλούσιοι σὲ ἰδέες, σὲ ψυχικὰ χαρίσματα, σὲ ἔργα ἀρετῆς καὶ σὲ ἀγαθὰ-- γίνεται κα- ταφανὲς ἀπ’ τὴν ἄ-φθονη κι ἀνεξάντλητη πνευματικὴ καὶ καλλιτεχνική τους κληρο- δοσία, διὰ τῆς ὁποίας τρέφονται πνευματικὰ χιλιετίες τώρα οἱ «ὀρεγόμενοι τοῦ εἰδέ- ναι» (ἀλλὰ κι οἱ ἀρχαιοκάπηλοι ὅλου τοῦ κόσμου, ποὺ ζοῦν ἀνασκάπτοντας τὴν ἑλλη- νικὴ γῆ!..). Σήμερα δὲν ἔχουμε παιδεία, γι᾿ αὐτὸ καὶ οἱ ἄνθρωποι εἶναι πτωχοὶ τόσο σὲ ὑλικὰ ἀγαθὰ ὅσο καὶ σὲ πνεῦμα. Πῶς νὰ ἐξηγηθῆ διαφορετικὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ὅλοι κλέ- δουν; Παρακολουθώντας κανείς τὸ δελτίο εἰδήσεων θλίδεται. ᾿Ανώτεροι ἀξιωμα- τοῦχοι τοῦ Κράτους, θρησκευτικοὶ ταγοὶ καὶ μεγιστᾶνες τοῦ πλούτου καταγγέλλονται ὡς κοινοὶ κλέπτες (ὅπως διασημότητες τοῦ πνεύματος συλλαμθάνονται νὰ κλέπτουν χι αὐτοὶ τὶς ἰδέες τῶν ᾿Αρχαιοελλήνωγ). “Ὑπάρχει ἀσφαλῶς μιὰ μορφὴ ἐκπαίδευσης, ποὺ εἶναι σταθερὰ προσανατολισμένη νὰ καταστήση τοὺς ἀνθρώπους καλοὺς δουλευτές, «τέλειους τῆς τοῦ (κατ᾽ εἰδικότη- τα) πράγματος ἀρετῆς»' μόνο ποὺ κι αὐτὸ σπάνια ἐπιτυγ χάνεται, ἀφοῦ δὲν διδάσκε- ται ἡ καθόλου ἀρετὴ τοῦ πράγματος, μ᾽ ἀποτέλεσμα τὴν δηµιουργία ἀντιθετικῶν ἔργων, ποὺ ἀλληλοεξουδετερώνονται. “Ο,τι ὅμως χαρακτηρίζει τὸ σύγχρονο ἄνθρωπο, εἶναι ἡ ἀπουσία αὐτογνωσίας. Μπορεῖ νὰ ᾽χη πολλὲς γνώσεις περὶ πολλῶν, τοῦ λείπει ὅμως ἡ γνώση. Δὲν ξέρει ποι- ός εἶναι, ποῦ πηγαίνει, τί ζητεῖ, ποιές δυνατότητες ἔχει, μ᾽ ἀποτέλεσμα νὰ ὁρᾶ καὶ νὰ κινῆται ἐντελῶς ἀπρογραμμάτιστα, τυχαῖα. ᾿Ανίκανοι νὰ προσανατολισθοῦν ὀρθῶς ἐπαγγελματικά - ἀφοῦ δὲν γνωρίζουν τὶς κλίσεις καὶ τὰ ἐνδιαφέροντά τους-- Χατα- φεύγουν σὲ τυχαῖες ἐπιλογές, ποὺ συγκρούονται μὲ τὴ φύση τους, μ᾽ ἀποτέλεσμα τὴν ἀποτυχία. Σήµερα ὅλοι δουλεύουν, ἐλάχιστοι ὡστόσο παράγουν ἔργο. Πραγματικοὶ δοῦλοι ἐξαπατοῦν τόσο τοὺς ἐργοδότες τους ὅσο καὶ τὸν ἑαυτόν τους, προκειμένου ν᾿ ἀντέξουν τὸ δάρος τῆς ζωῆς. Τὸ αἴσθημα τῆς ἀναξιότητας ὅμως τοὺς καταδιώκει καὶ τοὺς µεταδάλλει σὲ κακούς, µνησίκαχους, φθονερούς. Πτωχοὶ στὴν παραγωγὴ