ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
150ΙΟΥΝΙΟΣ 1994
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Το ελληνικό μή ινδοευρωπαϊκό λεξιλόγιο — ΚΟΥΤΟΥΛΑΣ, ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ ΚΟΥΤΟΥΛΑΣ
Τὸ ἑλληνιχὸ μὴ ἰνδοευρωπαϊκὸ λεξιλόγιο
Οἱ μεγάλοι ἰνδοευρωπαϊστές ἢ ἢ ἰνδογερμανιστὲς γλωσσολόγοι, ὅπως ὁ 4. ΡΟΚΟΤΗΥ, ὁ 0.ΒυοΚ, ὁ Κ. Βπιρπιάπη,
ὁ Β. ΒεἰυτιοΚ. ὁ Η. Ππί κ.λπ., ὑποστηρίξουν, ἑ ὅτι «ἰνδοευρωπαϊκὲς» λέξεις (ἢ ὀρθότερα: λέξεις ποὺ ἀνάγονται
σὲ «ἰνδοευρωπαϊνὲς» ρίζες) εἶναι ἐκεῖνες ποὺ συνυπάρχουν στὶς λεγόμενες «ἰνδοευρωπαϊκὲς γλῶσσες», δηλ.
στὴν ἀρχαία Ἑλληνική, στὴν Λατινική, στὴν Σανσκριτικὴ (ἀρχαία᾽ Ινδιχὴ) κλπ. ( Αντίστροφα εἶχε ξεχινήσει
τὸ σκεπτικό του ὁ ἄγγλος δικαστὴς τῶν Ἰνδιῶν οἱ ἸΜ]ίαπι Ίοπες, ὅταν τὸ 1786 διεπίστωσε, ὅτι οἱ κραυγαλέες
ὁμοιότητες τῆς Σανσκριτικῆς, Λατινικῆς, Ἑλληνικῆς ἀποκλείεται νὰ εἶναι ἁπλῆ σύμπτωση, ἀλλὰ ἀντίθετα πα-
ραπέμπουν σὲ κάποια χοινὴ πηγή, σὲ κάποια «Μητέρα- "Γλῶσσα», τὴν μετέπειτα ὀνομασθεῖσα «Ἰνδοευρωπαϊκὴ»
ἢ «Ἰνδογερμανική»). Ἔτσι, σύμφωνα μὲ τὴν σὺ Υκριτικὴ «Ἰνδοευρωπαϊκὴ» Γλωσσολογία (6οπιρα!α!ίνε [πάο-
Ειτορεᾶῃ Ἰπριϊςίίο), «ἰνδοευρωπαϊκές» ρίζες εἶναι μόνον ὅσες μποροῦν νὰ θρεθοῦν σὲ ὅλες τὶς στῆλες τοῦ πα-
ρακάτω πίνακα:
ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΣΑΝΣΚΡΙΤΙΚΗ ΙΝΔΟΕΥΡΩΠΑΙΚΗ
ΡΙΖΑ
φέρω [ετο ὑμαΓαπὶ Ἔρμει-
δύο άυο ἀνὰ Ἐ ννο-
γένος ρεηιῖς ]απᾶς Ἐ ρ6ΠΟ5
ἀγρὸς ΔΡΕΙ ἂ[γᾶς Ἐ 4ΡΓΟς
Εοΐδα νιά-εο γεᾶα Σ γι ἃ
ἀντὶ απίε δηϊὶ Ἐ ΔΠ1]
πατὴρ Ραίεῖ ρΙ ἃ Ἐ ραίεΓ
μήτηρ πιδίεί πιᾶία Ἐπιδίαι
Εοΐκος γιους γεςδῇ Ἐννοῖκος
Ζεὺς (Ημρρίίε) Βγαυῃ "ῬΏγεις
δῶρον ἀοπυπΠ ἀδηδῇη Ἐ40Ὸ
Σηµείωση: Ἡ ἀναγωγὴ ἀπὸ τὶς ὅμοιες λέξεις τῆς Ἑλληνικῆς, Λατινικῆς, Ἰνδιχῆς στὴν χοινὴ «ἰνδοευρωπαϊ-
χή» τους ρίζα γίνεται διά τῆς μεθόδου τῆς «ἐπανασυνθέσεως», δηλ. «κατόπιν συγκρίσεως, ποὺ θεμελιώνεται σὲ
σταθερὲς ἀντιστοιγίες, ὁμοιότητες ἢ διαφορές, ουθμιζόμενες ἀπὸ ἀνάλογους γλωσσικοὺς νόμους».
Στὸν παραπάνω πίνακα ἔχουμε νὰ παρατηρήσουμε τὰ ἑξῆς:
α) Στὶς «ἰνδοευρωπαϊχὲς ρίζες» (μὲ τὸν ἀστερίσχο - ποὺ ὑποδηλώνει τὸ ὑποθετιχὸ τοῦ συμπεράσματος. δηλ.
ὅτι δὲν εὑρέθη γραπτή πηγὴ) ὑπάρχουν ἀλλοῦ ἀτόφυες-ὁλόχληρες λέξεις καὶ ἀλλοῦ ρίζες μοναχά, ἀναλόγως
τὴν περίπτωση. Στὰ λεξικὰ ἐτυμολογίας ὅ ὅμως (' Ἑλληνιχῆς, Λατινικῆς. Σασκριτικῆς κ.λπ.) ὑ ὑπερτεροῦν συντρι-
πτικὰ οἱ (εἰνδοευρωπαϊκὲς») ρίζες καὶ ὄχι οἱ ὁλόλληρες λέξεις (ρίζες, προσφύματα. καταλήξεις), οἱ ὁποῖες ἀπο-
τελοῦν σαφῶς μειοψηφία. (Βλ. (Βηίταίης Ρ., Πἱε[οπμαίγο ὀγητοϊορίᾳιο (6 ἰα ἱαηριε ρ/θε(µιθ, ΠΙἰοίτε ἀε5 πιοῖς.
ν.2,ΡαΠ5, 1968-1980 καὶ Μ/αἰάε Α. - Ποίπιαπη .,, [,αιἰπίκε]ον ΕΙγπιο[ορίσε]ιθς γγογιθγϑιιολι, ὃν., Ηείἀε]θετ, |956-1972.
Κατὰ συνέπειαν δὲν μποροῦμε νὰ μιλᾶμε γιὰ « Ἰνδοευρωπαϊκὲς» λέξεις (κοινὲς στὴν Ἑλληνική. Λατινική. Ἴνδι-
χῇ), ἀλλὰ μόνον γιὰ «Ἰνδοευρωπαϊχὲς» ρίζες. “Ὅταν ὅμως δὲν ὑπάρχουν λέξεις ἀλλὰ ρίζες, δὲν εἶναι ὀρθὸ νὰ
ἀναφερόμαστε σὲ γλῶσσα ἀλλὰ μᾶλλον σὲ ὁμογλωσσία.
0) Ἐνῶ ὑπάρχουν πράγματι λέξεις τῆς ἀρ ρχαίας Ἕλλη νιχῆς, ποὺ μοιάζουν χραυγαλέα μὲ τὶς ἀντίστοιχες τῶν
ἄλλων «ἰνδοευρωπαϊκῶν» γλωσσῶν, ὅμως ὑπάρχει χαὶ πλη θώρα ἑλληνικῶν λέξεων (μὲ ἱ ἱστορικῆ ! μάλιστα φόρ-
τιση), ποὺ δὲν ἔχουν καμμία ἀντιστοιχία στὴν Λατινικὴ ἢ τὴν Σανσκριτική. Οἱ λέξεις αὐτὲς χαρακτηρίζονται
ἀπὸ τοὺς ἰνδοευρωπαϊστὲς ὡς «προελληνικές», δηλ. μὴ ἑλληνικές!
ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΑΤΙΝΙΚΗ
(«Προελληνικὲς Λέξεις») («Ἴνδοευρ. Λέξεις») μέγαρον οοποανε
Γη/Γᾶ/2ᾶ/Δᾶ/Γαἴα (ΕΓΓ σίδηρος [ΕΓΓΙΙΠΙ
πύργος (υττὶ5 εἰρήνη ραχ
᾿Αθηνᾶ ΜΙπειΤα δοῦλος ςεῖνιις
γέφυρα Ρροης χίνδυνος ΡΕΠΟΙΠΙΠῚ
θάλασσα/ἅλς ΠΙ8Γ6 ἀσπὶς εἱγρεις
Ἑλλὰς Έλλην Οταεσια/Οταξεις ἄναξ ΓΘΧ
Ἥρα Ψὰη0 νίχη γιοίοΓία
“Ἥφαιστος νι ]οᾶπιις ξίφος βτδαϊυς
πέλαγος ΔΙ᾿ ΠῚ (πΙαΤΕ) χαλκὸς ΔεΓειΙ5