ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ Στὴ χώρα τῶν Λωτοφάγων «Κοτζαμπάσηδες πασσᾶδες - καὶ σεδάσμιοι δεσποτάδες- κυδερνούσανε τὴ χώρα - καλὴ ὥρα», λέει τὸ τραγουδάκι, ὄχι ἐγώ, ἀπὸ τὸ θεατρικὀ ἔργο «Οἱ Προστάτες», ποὺ πρὶν κάμποσα χρόνια σημείωσε λαμπρὴ ἐπιτυχία. ̓Απὸ θέατρο πιὰ ἔχει μαυρίσει τὸ μάτι μας, κι ὅσο γιὰ τὸ τραγούδι... «κάνουμε ἔρωτα μὲ τηλεπάθεια». Τόσο πολύ. Στὰ πλαίσια λοιπὸν ἑνὸς εὐρύτερου θεάτρου καὶ σὲ ἀτμόσφαιρα φορτισμένη ἀπὸ πατριωτικὴ ἔξαρση ἦταν φυσικὸ νὰ τὸ λαλήσει ὁ ἅγιος Δωδώνης; «Αγάπη, πού γινες δίκοπο μαχαίρι». «Καὶ μέσα στὴ θολόχτιστη ἐκκλήησιά» ἡ χοσμοξάκουστη «δραχνὴ αἰσθησιακὴ φωνή» φτερούγισε ἀγγελούδι. Καλούτσικος ἦταν ὁ σεδασμιώτατος, δὲ λέω, ἀλλὰ λίγος. Δὲν ἔπιασε τὸ νόημα τῶν καιρῶν, ποὺ ἐκφράζουν καὶ πυροδοτοῦν «Τὰ παιδιὰ τοῦ Πειραιᾶ». Η λανθασμένη ἐπιλογὴ τοῦ στοίχισε τὸν τίτλο τοῦ μεγάλου καινοτόμου τῆς Ορθοδοξίας, τοῦ Ελληνοχριστιανισμοῦ γιὰ τὴν ἀκρίδεια, ἀλλὰ τὸ πρότυπο τῆς Ελληνίδας καὶ δὴ τῆς χριστιανῆς τοιαύτης χαλκεύτηχε, ὄγῆχε στὸν ἀέρα, τὸ πιάσαμε τὸ μήνυμα, ὄδερ. Ἢ διδάξασα δέδαια ὑπῆρξε ἀσυναγώνιστη: ἦταν ἡ «ἴδια ἡ Ελλάδα», καθότι «γνήσια Ρωμιά». Τώρα τί σχέση μπορεῖ νὰ ἔχει ὁ φάντης μὲ τὸ ρετσινόλαδο, καὶ τί ἔχουμε μεῖς καὶ τίγυθεύουμε, Ρωμιοὶ μπαμπανᾶτοι, νὰ σχούζουμε καὶ νὰ χτυπιόμαστε, πὼς «ἡ Μακεδονία εἶναι ἑλληνική», θὰ σᾶς γελάσω. Εροιξε λοξὴ ματιὰ στὸ θέατρο ὁ Νικολάκης, ἄλλη μιὰ στὴν παράστασι, κάγχάσε, διχάλωσε τῇ Υαπιαλα, κι ἐδῶ τὸ λέν ̓ οἱ ἄλλοι. Στὴν ἀπελπισία μου ζήτησα παρηγοριὰ στὸν παπποῦ Κωνσταντῖνο: « ̓Αδιστάχτως λέγομεν, ὅτι, ὅπως νῦν ἔχουσι τὰ πράγματα, ᾖ....] τὸ ἔθνος ἀνεδείχθη ἐν τοῖς γρόνοις τῆς δουλείας ὑπέρτερον ἤ ἀπὸ τῶν χρόνων τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐφεξῆς" διότι ἐπὶ τῶν χρόνων τῆς δουλείας ἐδημιουργήθησαν αἱ πολεμικαί, αἱ ἀστικαὶ καὶ διανοητικαὶ δυνάμεις, δι ̓ ὧν διεξήχθη ὁπωσδήποτε ἡ ἐπανάστασις, ἐνῷ, ἀφ ἧς ἐγενόμεθα ἐλεύθεροι, δὲν διεπλάσαμεν ἔτι νέας ὁννάμεις ἐπιτηδείας νὰ συμπληρώσωσι καὶ νὰ ἀσφαλίσωσι τὸ ἔργον τῶν πατέρων ἡμῶν». Ὃ ἑλληνικὸς διαφωτισμὸς ὄρῆκε τὸ ἀπολωλός, τοῦ ἔδωσε καὶ πάλι τὸ ὄνομά του, ἀνέδασε τοὺς ραγιᾶδες μέχρι τὸ 2], ἀλλὰ κάπου ἐκεῖ μᾶς τὴν εἶχαν στήσει. «Δι ̓ εὐχῶν τῶν ἁγίων πατέρων (;) ἡμῶν» τὸ κράτος καὶ τὰ ὄργανὰ του ἔδαλαν καὶ πάλι τὰ πράγματα στὴ θέσι τους, καὶ «νάτη πετιέται» καὶ ἡ Ελλάδα, ὄνειρο ἦταν καὶ πάει, «οὐτοπία-οὐ τόπος», θ' ἀποφανθεῖ εὐπατρίδης. τῆς λογιοσύνης μας. δὲν ἰσχυρίζομαι, ὅτι σᾶς ἐννοῶ ἀπόλυτα, καλέ μου κύριε. Τὸ μόνο σίγουρο εἶναι, ὅτι τὸ γῶμα ποὺ πατᾶμιε κι ἐσεῖς κι ἐγὼ εἶναι στοιχειωμένο. Τοίζουν χάτω ἀπὸ τὰ πέλματά μας τῶν ̓ Ελλήνων τὰ ἱερὰ κόκκαλα. ̓Ανησυχοῦσε ὁ Κοραῆς" «ἡ ἀκοή του ἐν ὥραις σοδαρῶν σπουδῶν ἐταράττετο»: «... τὰς πλέον θετικὰς ὑπηρεσίας παρέχει ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ παιδεία (...). Τί συμφέρει εἰς τὴν ἀπελευθερωμένην ἀπὸ Τούρχους Ελλάδα νὰ πράξη, διὰ νὰ μὴ δουλωθῇ εἰς Χριστιανοὺς τουρκίζοντας;» Πὼς εἴμαστε Χριστιανοί, φαίνεται. “Οσο γιὰ τὸ «τουρχίζοντας», δεῖξε μου πῶς ὁιασκεδάζξεις, νὰ σοῦ πῶ ποιός εἶσαι. Καὶ νὰ ἡ ἄποψι τῆς μετεπαναστατικῆς θρησχευτικῆς ἡ ἡγεσίας μας γιὰ τὸν ἐρημίτη τοῦ Παρισιοῦ: «Οἷος ἡἣν τύτε νέος χαὶ ἀνέπνεε τὸν ζοφώδη καὶ μο χθηρὸν ἀέρα τοῦ τότε χρόνου, ὄθεν καὶ τὰ συγγράμματα αὐτοῦ ἐποτίσθησαν κακοῦ νάματος καὶ διέχυσαν εἰς τὰς ἀθώας ψυχὰς τῶν σπουδαζόντων “Ελλήνων [...) τὴν πρὸς τὴν θρησκείαν ἀδιαφορίαν, ἐξ ἧς προῆλθεν ἡ μεγάλη δλάδη εἰς τὰς συνελεύσεις τῆς ̓Επιδαύρου καὶ τοῦ "Αργους, αἵτινες [...) ἐκύρωσαν τὴν ἀνεξιθρησχείαν». Γιὰ νὰ συμπληρώσουμε τὸ κενό, μιᾶς καὶ ὑπάρχει σκληρὸς ἀνταγωνισμὸς στὴ διεθνῆ ἀγορά, «ἐκχριστιανίζουμε» τὰ παιδάκια μας, πρὶν ἀκόμη ψελλίσουν «μᾶ». Κουρέματα καὶ ψαλίδια. Στὰ χρόνια «τοῦ ἐνδόξου θυξαντινισμοῦ» μας δάφτιζαν τοὺς "Ελληνες μὲ τὸ κεφάλι κάτω μέσα στὸ νερό, μέχρι ποὺ νὰ θγεῖ ἀπὸ μέσα τοὺς ὁ διάδολος. Τὸ χαριέστατο «πνίγηκε σὲ μιὰ κουταλιὰ νερό» ἀπὸ κεῖ κρατάει.