ΜΑΡΙΟΣ ΜΑΜΑΝΕΑΣ Στοιχεῖα πανάρχαιας ἑλληνικῆς ἐπιρροῆς στην θρησκεία καὶ παράδοση τῆς Κίνας ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ Ὁ τίτλος τοῦ παρόντος ἄρθρου θὰ προξενήσει ἀσφαλῶς ἔκπληξη καὶ ἀπορία στὸν καλόπιστο ἀνα- γνώστη τοῦ «Δαυλοῦ». Εὔλογα θ᾽ ἀναρωτηθεῖ κανείς, πῶς συµθαίνει ἕνας λαός, ὅπως οἱ Κινέζοι -- ποὺ ἕως σήµερα ἐμφανίξονταν καὶ διαφημίζονταν ὡς ὁ ἀρχαιότερος τοῦ κόσμου -- μὲ τελείως δια- φορετικὴ ψυχοσύνθεση καὶ ἰδιοσυγχρασία, μὲ ἀλλόχοτες γιὰ τὰ δικά µας δεδοµένα ἀντιλήψεις καὶ μὲ ἰδιαίτερη φυλετική ἰδιοσυστασία, νὰ ὀφείλη τὴ γένεση τοῦ πολιτισμοῦ του στοὺς Ἕλληνες. Πῶς συμδαίνει νὰ γεφυρώνεται ἕνα γεωγραφικὸ χάσμα, ποὺ ξεκινᾶ ἀπὸ τὴν ἀνατολικὴ ἄκρη τῆς ᾿Ασίας καὶ φθάνει στὸν Ἑλληνικὸ χῶρο; Ποῦ συναντῶνται αὐτοὶ οἱ δύο κόσμοι; Ἡ ἀναζήτηση τῶν στοιχείων, ποὺ θεµελιώνουν καὶ τεκμηριώνουν τὴν ἄποψη γιὰ τὴν ἑλληνικὴ πα- ρουσία στὴν κινεζικὴ παράδοση, χινεῖται μεταξὺ τριῶν ἐπιστημῶν: τῆς Ἱστορίας, τῆς Φιλοσοφίας χαὶ τῆς Θρησχειολογίας. Ἢ ὕπαρξη ἑλληνικῶν στοιχείων στὴν χινεζιχὴ πραγματιχότητα χαθὼς καὶ ἡ μελέτη καὶ ἀξιολόγησή τοὺς ἀποτελεῖ πρόκληση γιὰ περαιτέρω ἔρευνα καὶ ἐξαγωγὴ ἀσφαλῶν συ- μπερασμάτων. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩ͂Ν ΕΠΙΔΡΑΣΕΩΝ Προχειμένου νὰ σχη ματίσουμε σαφῆ εἰκόνα τῆς ἐπιδράσεως τοῦ ἑλληνιχοῦ πολιτισμοῦ στοὺς Κι- νέζους, θὰ πρέπει μὲ ἀπόλυτη ἀντιχειμενιχότητα νὰ ἐπιχειρήσουμε τὴν ἑρμηνεία κάποιων «νεφε- λωδῶν» γεγονότων. ποὺ διασώζουν οἱ ἱστοριχοί μας. ἀναφερόμενοι σ᾽ ἐπαφὲς᾽ Ελλήνων- ἀλλοφύλων κατὰ τὴν προ-ιστορικὴ περίοδο. (Τό ἐπίθετο «προϊστορικὴ» τίθεται συμδατιχά, χαθὼς «κάποιοι» εἰς πεῖσμα τῆς ἀληθείας διατυμπανίζουν. ὅτι ἡ ἑλληνικὴ ἱστορία ξεχινᾶ περὶ τὸ 2.000-2,500 π.Χ.). Ἐπί- σῆς κρίνεται σχόπιμη ἡ κατὰ παραλληλίαν ἐχτίμηση τῶν γεγονότων αὐτῶν μὲ κάποια ἄλλα ἐνδια- φέροντα, ποὺ ἀφοροῦν τὴν προ-ιστορία τῶν Κινέζων, ὅπως παρουσιάζεται αὐτὴ µέσα ἀπὸ τὰ δικά τους γραπτὰ μνημεῖα. Ἔστω ὡς ἀρχὴ τῆς ἀναφορᾶς µας ἡ «Ἐποχὴ τῶν Θεῶν». Μὲ ἕδρα τὸν Ἑλλαδικὸ-Αἰγαιακὸ χῶρο δυνάστευε τότε (10-9000 π.Χ.) τὸ γένος τοῦ αὐτοκράτορα Οὐρανοῦ. Ὁ ἴδιος χαὶ οἱ ὑπήκοοί του ζοῦσαν σ᾽ ἕνα κόσµο, ὅπου χυριαρχοῦσαν ἡ χρή στοήθεια καὶ ἣ δικαιοσύνη. Ἡ περίοδος αὐτή, ποὺ ἀφορᾶ τοὺς δικούς µας προπάτορες, ἀναφέρεται περιέργως χαὶ ἀπὸ τὰ κινεζικὰ χείμενα ὡς « Ἐποχὴ τῆς Μεγάλης Συνέπενας». Τόσο οἱ Ἕλληνες λόγιοι καὶ ἱστορικοὶ ὅσο καὶ οἱ Κινέζοι χρονογράφοι ἀπο- χαλύπτουν: «Πρῶτον δασιλέα φασὶν Οὐρανὸν γεγονέναι». (Εὐή μερος). «Οὐρανὸς πρῶτος τοῦ πα- ντὸς ἐδυνάστευσε κόσμου». (᾿Απολλόδωρος). «Δὲν ὑπῆρχε τότε τόπος στὴ γῆ, ποὺ νὰ μὴν ἀνήκει στὸ δασιλέα Οὐρανὸ». («Βιόλος τῶν Μεταθολῶν», -- «] Κίνγ»»). Οἱ περιγραφὲς συνεχίζουν, δίδοντας µία ἀνάγλυφη εἰκόνα τῆς ζωῆς τῶν ἀνθρώπωντῆς « ᾿Ἐποχῆς τῶν Θεῶν» ἢ «τῆς Μεγάλης Συνέπειας»: «Οἱ ἄνθρωποι ζοῦσαν τότε σὰν θεοί. Δὲν εἶχαν δάσανα καὶ πόνους. Τὸ γῆρας τοὺς εὕρισχε ὀρθίους. Γύ- οω τοὺς ἡ ζωοδότρα γῆ ἔδινε ἄφθονους χαρποὺς καὶ ἐκεῖνοι, πρᾶοι καὶ εἰρηνικοί, ἀπελ ἀμὄαναν τ᾿ ἀγαθὰ τοῦ μόχθου τους» (' Ησίοδος). «Ὅταν τὸ μέγα Ταὸ ἐπικρατοῦσε στὴ γῆ, οἱ ἄνθρωποι ἀποτε- λοῦσαν μία χοινότη τα. Τὰ παιδιὰ τῶν ἄλλων ἦταν καὶ παιδιά τους. Τ' ἀγαθὰ ἦταν ἄφθονα. Οἱ ἄνθρω- ποι ἐργάζονταν γιὰ τὸ κοινὸ καλό, χωρὶς νὰ ἐπιδιώκουν προσωπικὰ πλεονεκτήματα» (Χόϊ-Βάϊ-Λού, «ἱστορία Σινικῆς Φιλοσοφίας»). Ὁ ΜΙ Ώυταπί (ὑστοριχός, ποὺ δὲ φη μίζεται γιὰ τὸ φιλελληνισμό του) δέχεται στηριζόμενος στήν ἀρχαία Κινεζικὴ παράδοση, ὅτι ἡ ὡς, ἄνω περιγραφοµένη «χρυσῆ κοινωνία» ἑστιάζεται γεωγρα- φικὰ «σὲ μιὰ μακρυνὴ εὖτυ χισµένήη χώρα τῆς Δύσεως (ἔνν. δυτικἀ τῆς Κίνας), ὅπου τὸ γένος τῶν ἀθανάτων εἶ χε τὴν πρωτεύουσα τῆς κοομοχρατορίας του κτισμένη δίπλα σ᾽ ἕνα ψηλὸ δουνὸ καὶ ζοῦσε 6ίο ἄλυπο μὲ ἑορτὲς καὶ συμπόσια» (6λ. σχετ. Ν. Ὀυγδηί, «Ιστορία καὶ πολιτισμὸς τῆς Κίνας