ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ δὲν ξέραμε «Κι ἀπ ̓ τὴν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ ψηλὰ - ποὺ ἐδούδανε τὰ στόματα τῶν πλάνων -- καὶ ρίχνει καὶ συντρίδει χαὶ κυλᾶ - στὴν ἄθυσσο τοὺς θρόνους τῶν τυράννων»... "ΑΥΓ ιαννάκη μου, Πολέμη: εἶχες χι ἐσὺ μαῦρα μεσάνυχτα, ὅταν ἔγραφες τὸ ποιηματάκι σου, ὅπως εἰ χα χι ἐγώ, ὅταν τὸ ἀπήγγελλα: στὸ στραδό- “σχολειό μου. Σημειώσατε Χ. «Ὅταν κατέῤουμε τὴ σχάλα, τί θὰ ι ποῦμε - στοὺς ἰσκιους»; Εἶναι καὶ τὰ παιδιὰ ποὺ μᾶς κυττοῦν' καὶ τὰ ἄλλα, ποὺ πεθαίνουν ἀπὸ ἀη δία. Γελᾶς ἢ κλαῖς, Καρυωτάκη; Πάνω ἀπὸ τὸν ὁρίζοντα στραφτάλιζε τὸ «ἐν τούτῳ νίκα» καὶ δοξολογούσαμε μ ̓ ἀναμμένοὺς πολυελαίους. Δὲν ξέραμε τὴ διφορούμενη στάσι τοῦ Μεγάλου. ἀπέναντι στοὺς “Ελληνες καὶ αὐτὸ ποὺ ἐκπροσωποῦσαν' τὸ φοδερὸ κακό, ποὺ τοῦ ̓χε χάνει ἡ ̓Αθήνα. θάνηλε χαθαρὰ στὴ συμπεριφορά του πρὸς τὸν “Έλλη να λόγιο Σώπατρο: ἀφοῦ πρῶτα τὸν ἀνέδασε εἰς τὰ ὕπατα, σὲ κάποια στιγμή, ἀπὸ τὶς συγχωρεμένες ποὺ τὸν ἔδερναν, τὸν ἔρριξε ἰδιοχέίρως κάτω μ ̓ἑφτὰ μαχαιριὲς στὴν καρδιὰ κι ἄλλες τρεῖς στὸ σηκώτι. « Κωνσταντῖνος τήν παρέδωσε καὶ Κωνσταντῖνος θὰ τὴν παραλάδει» (πῶς; μὲ τὸν δικέφαλο γιὰ λοφίο;), ἀνιστοροῦσε ἡ γιαγιά μου καὶ σήμαιναν τετρακόσια σήμαντρα. ́Ακουγα μόνο τὸ γκχιώνη, ἔόλεπα ψηλὰ τὴν Πούλια καὶ κολύμπαγα στὴν ἀστροφεγγιά. δὲν ἤξεορεὴ ἀγαθὴ γυναῖκα, ὅτι ὁ Κωνσταντῖνος δὲν «τὴν παρέδωσε», χι οὔτε ποὺ μποροῦσε νὰ δάλει ὁ νοῦς της ποιοί τὴν παρέδωσαν' ὅτι ἐκεῖνος ξέπλυνε μὲ τὸ αἷμα του τὴ δρώμα καὶ τὴ δυσωδία μιᾶς ὁλόκληρης χιλιετίας. Ξέραμε, ὅτι τὸ Βυζάντιο καταλύθηκε τὸ 1453, κι ἀκόμη δακρύζει ἡ κυρά- Δέσποινα. Μὰ τὸ Βυξάντιο εἶχε κιόλας αὐτοκτονήσει κάπου ἑχατὸ χρόνια πρὶν ( 1345 ἢ 65) μὲ τὸ φονικὸ τῆς ἐκκλησιᾶς. Τότε, ποὺ οἱ τριακόσιοι ἀρχηγοὶ τῶν ἑλληνικῶν ὀρέων μ ̓ἐπικεφαλῆς τὸν ἁρματωλὸ Ράλλη ἀνέδηκαν στὴν Κωνσταντινούπολι, γιὰ νὰ θέσουν τὰ τίμια σπαθιά τους στὴν ὑπηρεσία τοῦ αὐτοκράτορα. Μεγαλόψυχη Μητέρα ἡ Ελληνίδα γῆ, ἄκουσε τὰ δαριὰ δήματα τοῦ ̓Ισλάμ, ξέχασε, συγχώρησε χι ἔστειλε τὰ λαμπρὰ παλληκάρια τῆς, τὴν ἀφρόχρεμα τῆς δύναμης ποὺ ἀναδύθηκε ἀναστάσιμη , μέσ ̓ ἀπὸ τὴ Φραγκοκρατία καὶ τὴν τρομοκρατία τοῦ ἀνθελληνικοῦ Βυξαντίου, στὴ Βασιλεύουσα ποὺ κινδύνευε. -- Εἴμαστε σὲ θέση, νὰ ἐξαποστείλουμε τὸν Τοῦρκο ἀπὸ χεῖ ποὺ ἦρθε, εἰπαν στὸν ̓Ιωάννη Παλαιολόγο. Καὶ ἡ ἀπάντησι: Σφάχτηκαν «μέχρις ἑνὸς» μέσα στὸ ναὸ τῶν ἀναχτόρων, ὅπου εἰχαν ζητήσει ἄσυλο, χωρὶς ν ̓ ἀντιληφθεῖ τίποτα ἡ κυρὰ- “Δέσποινα. ̓Αρχιδήμιος καὶ ἐκτελεστῆς ὁ ὁ πρωθυπουργὸς ̓ Απόκαυκος. ̓Αρχισυνωμότης ὁ Πατριάρχης, ποὺ καὶ τοὺς ἀφώρισε. Κολοσσιαίων διαστάσεων τὸ ἱστορικὸ ἔγκλημα. Μετὰ τὸ γεγονὸς αὐτὸ οἱ “Ελληνες διέκοψαν κάθε σχέσι μὲ τὴν Κωνσταντινούπολη κι ὁ δρόμος ἀπόμεινε ἀνοιχτὸς καὶ τὰ σκυλιὰ δεμένα γιὰ τὸν Προφήτη. Τὸ πόσο ἤξεραν τί ἔλεγαν, τὸ ἔεραν δέδαια οἱ συνωμότες, ἀλλὰ τό δειξδε καὶ τὸ μέλλον. «Λίγο πρὶν δώσει τὸ τελευταῖο χτύπημα ὁ Μωάμεθ, ἔστειλε ἰσχυρὴ δύναμη στὴν Πελοπόννησο, γιὰ νὰ φυλάξει τὰ νῶτα του»' κι ἐκεῖ, στὰ Δερδενάκια, ἔπαθε τέτοια πανωλεθρία ὁ τουρκικὸς στρατός, ὥστε «ἡ χαταστροφὴ τοῦ Δράμαλῃ ὕστερα ἀπὸ τέσσερες αἰῶνες νὰ ὠχριᾶ μπροστά της». Μῦθος τὸ ἀήττητο τῶν ἱερῶν πολεμιστῶν' δούνευρο τῆς ἐπαίσχυντης πολιτικῆς τοῦ φόδου, ποὺ στὸ γερο-Μοριᾶ ὅμως δὲν εἶχε καμμιὰ πέρασι. «Γειά καὶ χαρά σας, Μοραΐτες ἀδερφοί». «Γκλάν, γκλὰν τὰ σήμαντρα - τῆς ἐκκλησίας», ἀλλ ̓ ἀπὸ ἁγίους τόπους ξεραῖλα. Ἔχουμε ὅμως "Αγιον "Όρος. ἀπαγορευμένο καρπὸ γιὰ μένα, θέρετρο γιὰ τὸ ζωγράφο μας μὲ τοὺς ἀρχαγγελικοὺς ναῦτες. Στὸ περίπου, τότε ποὺ οἱ "Ελληνες ἀνέδαιναν εἰς Ιεροσόλυμα (Νέα), τὸ “Αγιον "Ορος ἔσπευδε νὰ δηλώσει ὑποταγὴ στὸν Τούρκο. «Εκπληκτική ἰδίως ἡ σπουδὴ τῶν ἁγιορειτῶν μας, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τὰ μέσα ἤδη τοῦ 4ου αἰ. ἔστειλαν ἀντιπροσωπεία στὴν Προῦσα, γιὰ νὰ δηλώσουν ὑποταγὴ στὸ σουλτᾶνο ̓Ορχάν. Τὸ παράδειγμά τους μιμήθηκαν καὶ ἄλλες μονές». Καὶ νὰ τὰ φιρμάνια, τὰ λύτρα τῆς προ-