ΠΡΙΑΜΟΣ ΝΙΚΟΛΑΙΔΗΣ ΚΡΟΝΟΣ-ΧΡΟΝΟΣ: Ἡ µεγάλη κατάκτηση τῆς πανάρχαιας Ἑλληνικῆς Κοσμολογίας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στὸ ὑπ) ἀριθ. 140-141 τεῦχος τοῦ «Δαυλοῦ» τὸν Αὔγουστο τοῦ 1993 δημοσιεύτηκε μιὰ ἔρευνα-μελέτη τοῦ κ. Κων. Β. Κουτρουθέλη μὲ θέµα τὴν σύμπτωση τῆς Κοσμολογίας τοῦ ᾿Ορφέως μὲ τὶς σύγχρονες ἀντιλήψεις τῆς ἐπιστήμης. Ἡ παροῦσα προσπάθεια θέλει νὰ δώ- ση μιὰ συνέχεια ἢ μιὰ συνολικώτερη θεώρηση τῆς Ἑλληνικῆς Θεογονίας διευρύνοντας λίγο περισσότερο τὴν σχετικὴ ἔρευνα. Ἐπειδῆ τὸ σύνολο τῶν συλλογισμῶν ἀπαιτεῖ τὴν ἔναρξη τῆς μελέτης ἐχ τῆς ἐννοίας τοῦ «Χάους», θὰ ἐπαναλάδουμε περιληπτικὰ ὡρισμέ- νες ἀπὸ τὶς πηγὲς καὶ τὰ συμπεράσματα, ποὺ ἤδη ἔχουν ἀναφερθεῖ στὴν θαυμάσια µελέ- τη τοῦ κ. Κουτρουθέλη καὶ ἔτσι θὰ ὑπεισέλθουμε ὁμαλὰ στὰ «οἰκογενειακὰ» ἄδυτα τοῦ Κρόνου καὶ τῆς Ρέας, ὅπου καὶ ἐπικεντρώνεται ἡ προσπάθειά µας. Φυσικὰ ἔχουν δημοσιευθῆ κατ᾽ ἐπανάληψιν ἑρμηνεῖες τῶν κειμένων τῆς Ἑλληνικῆς Θεογονίας. Μία ἐπὶ πλέον προσπάθεια ὅμως δικαιολογεῖται γιὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: 1) Οἱ μέχρι τοῦδε σχετικὲς μελέτες δὲν ἔχουν γίνει εὐρέως γνωστές, ἐνῶ ἄλλες μυθολογίες ἔχουν προθάλει πολὺ περισσότερο τὰ πολὺ λιγώτερα χείµενά τους μὲ ἐπικεφαλῆς φυσικὰ τὴν 'Ἑθραϊκή. 2) Ἢ ἐπιστήμη διατυπώνει συνεχῶς νέες θεωρίες περὶ γενέσεως τοῦ Σύμπαντος ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς φύσεώς του. 2) Ἡ Ἑλληνικὴ «Μυθολογία» γενικώτερα ἔχει τὴν ἰδιό- τητα νὰ ἐξάπτη ἀπεριόριστα τὴν φαντασία καὶ νὰ μᾶς προκαλεῖ γιὰ νέες ἑρμηνεῖες. 2. ΤΟ «ΧΑΟΣ» ΚΑΙ Ο «ΕΡΩΣ» ΣΤΟΥΣ ΟΡΦΙΚΟΥΣ Ὁ Διογένης Λαέρτιος στοὺς «Βίους τῶν Φιλοσόφων» γράφει, τί εἶπε ὁ ᾿Ορφικὸς Μου- σαῖος: «Τὰ πάντα γίνονται ἀπὸ τὸ ἕνα καὶ ἀναλυόμενα καταλήγουν πάλι σ᾽ αὐτὸ τὸ ἕνα». ᾿Εδῶ ἔχουμε διατύπωση ἀτομικῆς θεωρίας, μονοθεϊστικῆς θρησκείας ἢ καὶ τὰ δύο: Ὁ ἴδιος ὁ Ορφεύς, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸν Διόδωρο τὸν Σικελιώτη ἔζησε 100 χρόνια πρὶν τὸν Τρω- ικὸ Πόλεμο, στὰ ᾿᾽Αργοναυτικὰ ἀναφέρει, ὅτι παραχκινούµενος ἀπὸ τὸν ᾿Απόλλωνα προ- έόθη εἰς ἀποκαλύψεις πρὸς θνητοὺς καὶ μυημένους: «Κατ’ ἀρχὰς ἐφανέρωσα τοῦ ἀρχαίου Χάους τὴν ἀπροσμέτρητον ἀνάγκην καὶ τὸν Κρόνον, πῶς ἐγέννησεν στοὺς ἀπέραντους κόλπους του τὸν Αἰθέρα καὶ τὸν δίµορφον, τὸν ἐμπρηστήν, τὸν εὐγενῆ ᾿Ερωτα, τῆς ἀγέν- νήητης Νύχτας τὸν ἔνδοξο γυιό, τὸν ὁποῖον οἱ νεώτεροι θνητοὶ ὀνομάζουν Φάνήτα, διότι πρῶτος παρουσιάστηκε». Στὸν ὕμνο δὲ πρὸς τὸν Ἔρωτα ὁ Ὀρφέας λέει: «Επικαλοῦμαι τὸν µεγάλο, ἀγνό, ποθητὸ καὶ γλυκὺν "Ερωτα, τὸν τοξότη, πτερωτόν, πυροκροτητήν, εὔδρομον, τὸν συμπαίζοντα μὲ θεοὺς καὶ ἀνθρώπους, ἐφευρέτην δύο φύσεων, τὰ κλειδιὰ ὅλων ἔχοντα τοῦ οὐρανίου αἰθέρος, θαλάσσης, ξηρᾶς, καὶ ὅσα στὰ θνητὰ πνεύματα ἡ γεν- νήτρια τῶν πάντων θεὰ καρποὺς διατηρεῖ, κι ὅσα ἔχει ὁ εὐσεδὴς Τάρταρος καὶ γδοῦπος τῆς θαλάσσης. Διότι μόνος σου τὸ πηδάλιον ὅλων τούτων κρατεῖς». Μὲ συντομία θὰ σχολιάσουμε τὰ μέχρι στιγμῆς στοιχεῖα. Στὴν ἔννοια «Χάος» ὑπάρχει σαφὴς ὑπαινιγμὸς περὶ θεοῦ, ἑνὸς καὶ μοναδικοῦ φυσικά, ποὺ φανερώνει τὸν μονοθεϊσμὸ τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων. Ὃ ἤξρως κάλλιστα μπορεῖ νὰ ταυτισθῆ μὲ τὴν παγκόσμιο ἕλξη, καὶ οἱ ἀναφερόμενες στὰ κείμενα ἰδιότητές του μποροῦν νά ἑρμηνευθοῦν ὄάσει αὐτῆς τῆς ἰδέας. Συγκεχριμένα: Εἶναι δίμορῴος ἢ ἐφευρέτης δύο φύσεων, διότι ἡ παγκόσμιος ἕλξις παρουσιάζεται μὲ δύο δασικὲς μορφές: τὴν περιστροφὴ περὶ ἕνα ἄξονα καὶ τὴν περιφορὰ