ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ "Εφταιδες, Ιωάννα «- Τό θάνατο; Πῶς εἶν' ὁ θάνατος; “Ἔνα σούσουρο ἀνέδαινε τότε ἀπὸ τὶς χαλαμιὲς ποὺ χώριζαν. τοὺς ἀμμόλοφους ἆ ἀπὸ τὸν ἄλλο κόσμο. -"Ακουσε, ]ωάννα, δὲν ξέρουμε τί γίνεται στὸν κάμπο, ὅμως ἐδῶ στοὺς ἀμμόλοφους δὲν ὑπάρχει θάνατος. Κύτταξ᾽ ἀπόψε, πού’ ν ᾿ἀστροφεγγιά. Βλέπεις ἑ ἐκεῖνον τὸν ) ἀσπριδερὸ ὀρόμο, τὸν καμωμένο μὲ μύρι᾽ ἀστέρια; Ξεκινάει ἀπὸ τὸ ψηλότερο μέρος τ᾽ οὐρανοῦ: χι ἔρ χεται στοὺς ἀμμό- λοφους. Ἡ προμάμμη μας εἶδε τὸ ) μοναχοπαίδι τοῦ Θεοῦ νὰ κατεδαίνει ἀπὸ κεῖ μὲ μιὰ μικρὴ φλό- γα στὸ χέρι, ποὺ τὴν πῆραν οἱ ψαρᾶδες καὶ τὴν ἔχλεισαν στὸ στῆθος τους. ᾿Απὸ τότε κατέχουν τὸ μυστικὸ τῆς ἀνθρώπινης εὔτυ χίας, κι ὅποιος ζήσει στοὺς ἀμμόλοφους παίρνει αὐτὴ τὴ φωτιά, ποὺ περπατάει ἀπὸ καρδιὰ σὲ καρδιὰ καὶ δὲ γνωρίζει τὸ θάνατο». Αὐτὰ μὲ τὴν ᾿Ιωάννα, ποὺ εἰχε τὰ λημέρια τῆς στοὺς ἀμμόλοφους' χαζολόγαγε μὲ τ᾽ ἀστέρια χαὶ ἔόλεπε τὰ τραῖνα νὰ περνοῦν. «Πόσο σπουδαῖοι μοῦ φαίνονταν τότε οἱ ἄνθρωποι ποὺ πᾶνε μὲ τὰ τραῖνα...». Μεγάλος πειρασμὸς τὰ τραῖνα' λὲς κι εἶχαν ἐφευρεθεῖ, γιὰ νὰ μὴν ἀφήσουν ἄνθρωπο στὴν ἡσυχία του. Κάποτε τὴν πῆραν μαζὶ μὲ τοὺς ἄλλους. Καὶ τὸ σχηνικὸ ἄλλαξε καὶ τὰ πράγματα καὶ οἱ ἄλλοι σφίξανε τανάλια καὶ στὸ ὄάθος τῶν μεγάλων δρόμων δὲν ἔδλεπαν παρὰ τὸ «σμόου»» τὸ «φόγχ». Καὶ τὸ ποτάμι δὲν εἰχε γυρισμό. Τότε εἶναι, ποὺ ἔπεσε πάνω στὸν Μπίλλυ Γχράχαμ. Λαὸς ξωπίσω του" «ἑωράκαμεν... », Ὃ Μπίλλυ χατεῖχε «Τὸ Μυστικὸ τῆς Εὐτυ- χίας»: «Μαχάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι» κιλπ. Πνεῦμα μὲ τὸ σταγονόμετρο δηλαδὴ 7 ἢ καὶ χα- θόλου πνεῦμα, ὅ,τι ἀκριόῶς ἆ ἀπαιτοῦσαν οἱ ἀνάγκες τῆς Εκκλησίας, στὸ περίπου, κάτι σὰν τὴν παιδεία ποὺ παρεῖχαν τὰ «κρυφὰ σχολειά». «Ὅταν τὸ μάθεις, σφύρα μου, γιὰ νὰ γίνω κι ἐγὼ εὐτυχισμένος», εἶπε ὁ Θεός, ὁ ἐπίγειος, καὶ μὴ λέμε ὁ ὀνόματα. Πῶς νὰ σὲ πάρει πιὰ στὰ σοδαρὰ ἡ ᾿Ιωάννα, Μπίλλυ; Μοσχαναθρεμμένος ἐ ἐσὺ μὲ τὴ Βἱβίο, ὠνομάτιξες «λέξι» τὸ Λόγο: «ἴπ 16 θορἰπηΙπρ ννας (ο Ἰγογά». Φτώχεια καὶ τῶν γονέ- ων. «Λόγια γιὰ λόγια κι ἄλλα λόγια» χι «ἡ ὀμορφιὰ τῆς χλόης» νὰ φεύγει προτροπάδην µπρο- στὰ στὴν ἀποστολικὴ παραίνεσι «διὰ τὰς πορνείας ἐχέτω τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα». Δύστυχε Μπίλ- λυ. Ε Ὃ δικός µας πάντως, παντογνώστης κι αὐτὸς καὶ πλήρης, ἦταν κατηγορηματικός: «Εὐτυχία εἶναι ἡ ἐπιτέλεσις τοῦ καθήκοντος»: καὶ κρυφὸς σπασμὸς ἔσφιγγε τὴ µάσκα στὸ πρόσωπό του. Καὶ ἀνένδοτος: «Εκκλησία, µία νέα κοινωνία σὲ πορεία». Εμπρός, µάρς. «Τὰ χριστιανόπουλα κινῆσαν μὲ χαρά...». Κινῆσαν. Καὶ µετά, Ὑπόσχεσι καὶ ἀπόδειξι εὐτυχίας ὁ ἴδιος, ἔλαμπε ὁλό- χληρος: τὸ µεγάλο ὅπλο του τὸ καινούργιο ποὺ ἔφερνε, ποὺ δὲν εἰχαν οἱ ἄλλοι. Ο λόγος του ὅμως δὲν ἔπειθε. ᾽Αντιμειώπιζε σκληρὸ ἀντίλογο ἀπὸ σκληρὰ καρύδια, κι ἔξυπνος καθὼς ἦταν καὶ ἀποφασισμένος νὰ ἐπιτύχει, κατάλαδε. Δἀιαολόπαιδα. Εκνευρίστηκε γρήγορα, ἔγινε δύστροπος, ἡ γοητεία του ἔσδησε μαζὶ μὲ τὴ λάμψι τῆς εὐτυχίας. Εἶδε κι ἀπόειδε καὶ μὲ τὰ οἰκονομικά του, τὰ δρόντηξε κάτω κι ἔγινε παπᾶς σὲ διάσημο ναό. «Μιὰ ἐκκλησία κούκλα» καὶ σίγουρα πράματα. Ἢ µυστηριαχἡ ζωὴ -μαγεία/-, τὸ «χριστιανικὸ δίωµα», ἡ παράδοσι (ρωμαϊκο-ἑδραϊκὸ στοιχεῖο) καὶ ὁ ἄμόωνας, ψηλοκρεμαστός, πολὺ πάνω ἀπὸ τὰ χεφάλια τῶν πιστῶν, δούλευαν πιὰ γι’ αὐτόν. «Τάδε ἔφη Κύριος». Καὶ ὁ φόδος φυλάει τὰ ἔρμα καὶ ἡ διαλυτικἠ ἀνασφάλεια καὶ ἡ συνεχῶς καὶ ἀδιαλείπτως καλλιεργούμενη ἐνοχή. Καὶ πέτυχε. Καὶ ἔζησε «ἐν εἰρήνῃ». Καὶ «ἀπήλαυσε τὰ ἀγαθὰ τοῦ ᾿Α ὁραάμ, τοῦ ᾿Ισαὰχ καὶ τοῦ ᾿Ιακώδ». Οἱ πρώην ἀντίπαλοι εἶχαν ξεπεραστεῖ, κανεὶς δὲ μι- λοῦσε πιὰ γι’ αὐτούς, ἀλλὰ ἡ παλιὰ πληγὴ δὲν εἶχε χλείσει. Τοὺς περίμενε γιὰ τὴν ἄφεσι τῶν ἁμαρτιῶν τους, δὲν εἰχαν ἄλλη ἐπιλογή. « ᾿Εμένα ἢ ἢ τὰ τάνκς». 'Η «νέα κοινωνία», πάντα κυδερ- νητική, σὲ κοινὴ πορεία μὲ τὴ Δημοκρατία, ὅπως ἄλλοτε μὲ τοὺς Καίσαρες καὶ τοὺς αὐτοκράτο- ϱες. Καὶ ὅταν ἡ Ρώμη ξέπεσε (τὴν ξέπεσαν), μὲ τὸ ᾿[σλάμ μὲ τὸν πολυχρονεµένο µας τῆς «ἐλέῳ Θεοῦ Μεγάλης τῶν ᾿Οθωμανῶν βασιλείας». «Πῦλαι ᾿Αδου οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς». Σὰν εἶδε ὁ Θεὸς τῶν πατέρων ἡμῶν (Αόραάμµ, ᾿Ισαὰκ καὶ ᾿Ιακώθ), ὅτι τ᾽ ἀγαπημένα του τε- Χνία τὴν εὕρισκαν ἀνάσκελα χαξεύοντας τοὺς εὐρωπαίους τουρίστες, πού ᾽χαν ὀγεῖ γιὰ πλιά-