ΡΕΝΟΣ ΗΡΑΚΛΗ ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ Κριτική τῆς Νεοελληνικῆς 1 ραμματείας γη ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΙ ΟΜΑ4ΙΚΟ - 4ΗΜΟΤΙΚΗ ΚΑΙ 10ΟΓΙ4Α ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ - ΚΟΙΝΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΚΑΙ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ -Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Ἢ βαθύτερη ταυτότητα ἤ ψυχὴ ἑνὸς λαοῦ, καὶ μαζὶ τὸ σὰν κομμάτι κοινοῦ ὑφάσματος, ὅπου πάνω μὲ τὰ δικά του σὰν «ξεχωριστά» βιώματα φαίνεται «κεντημένο» τὸ πρόσωπο κάθε ἀτόμου τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, δέ δίνονται ἀπὸ τίποτ ̓ ἄλλο τόσο ἄμεσα καὶ χεροπιαστά, τόσο βέβαια ἀναγνωρίσιμα καὶ ἐπαναγνωρίσιμα (διακρινόμενα, πάντα, ἀπ ̓ ὅποια ἄλλα, κάθε στιγμή), ὅσο ἀπ ̓ τὴ λογοτεχνία του-- ἀπ ̓ αὑτήν κυριώτατα, γιατ ̓ εἶν ̓ ὀργανικά συμφυής μὲ τὸ ριζικό προῦποθετικό τῆς ὅλης συνείδησης: τὴ γλῶσσα του -- κ ̓ εὐρύτερα παραπέρα: ἀπ ̓ τὴν ὅλη σφαῖρα κάθε τέχνης καὶ πνευματικῆς του δημιουργίας, κάθε εἴδους ἔκφρασής του, κοινῆς ἤ ἀτομικῆς, δημοτικῆς ποὺ συνηθίζουμε νὰ λέμε --- κ ̓ εἶν ̓ ὅρος ποὺ ἀπόμεινε ἀπὸ καιροὺς ὅπου βασικός κοινωνικὸς πυρήνας ἦταν ἡ κλειστή ἐκείνη ἀγροτικὴ κοινότητα καὶ πρωταρχική κοινωνικὴ ἔννοια ἡ τοῦ ἑκάστοτε ζῶντος καὶ δρῶντος δήμου της, μὲ τοὺς παραδοσιακούς κώδικες ζωῆς --- ἤ λόγιας, ὅπως κράτησε καταχρηστικά νὰ ὀνομάζεται --- καὶ κατὰ παρέκταση (σχεδὸν πάντ ̓ ἀβασάνιστα) καὶ νὰ θεωρῆται -- κάθε προσωπικὴ κ ̓ ἐπώνυμη. Καὶ λέω «καταχρηστικά» κι «ἀβασάνιστα», γιατὶ διόλου δέν εἶν ̓ ὅλες οἱ προσωπικές δημιουργίες λόγιες πράγματι, στὴν αὐστηρή σημασία τοῦ ὅρου - λόγιο: τὸ ἀπὸ λογιοσύνης, ὄχι τὸ ἀπὸ ζωῆς ---, ἐνῶ κι ἀναμφισβήτητα προσωπικές ὑπάρχουν, ποὺ ἡ οὐσία τῆς ἔμπνευσης καὶ τῆς πλάσης τους τὸ φωνάζει πειστικώτατα πὼς εἶναι τέτοιες, παρά τὸ ντύμα τους τὸ κοινό, κι ὡστόσο δέν εἶναι οὔτε κἄν ἐπώνυμες, ἀλλὰ καὶ βρίσκονται μπολιασμένες ἰσχυρά καὶ λειτουργοῦν ὀργανικώτατα στὸν κορμὸ μιᾶς δημοτικῆς παράδοσης. Πολλές, καὶ σπουδαιότατες μάλιστα. Καὶ στὴ δικιά μας δημοτικὴ παράδοση σημαντικώτατες. Ὅπως Ἡ Λιογέννητη θάλεγα: καὶ τὸ μοναδικό τραγούδι Τοῦ νεκροῦ ἀδελφοῦ: καὶ τὸ ἀνθηρότατο μεσαιωνικό Τοῦ Μαυριανοῦ καὶ τῆς ἀδελφῆς του, καὶ ἄλλα, ποὺ ἀπαιτοῦν εἰδικώτερη ἐξέταση, κι ἀποδείξεις βέβαια, γιὰ τὸν κατάδηλο χαρακτῆρα προσωπικῆς δημιουργίας ποὺ ἐμφανίζουν, μὲ πλεῖστα ριζικῶς προσδιοριστικὰ στοιχεῖα καὶ ποιότητες ἰδιάζουσες καὶ εἰδοποιές. ̓Αλλὰ τὰ θέματ ̓ αὐτὰ πολύ ἀβληχρά ἔχουν ἀπασχολήσει κι ἀντιμετωπιστῆ ἀπ ̓ τοὺς ἐλάχιστους παλιοὺς εἰδικούς μας -κ ̓ ἐννοῶ, φυσικά, τοὺς δυό κυρίως ἐπαΐοντας ἐν προκειμένῳ: τὸν γενικώτερα ἀνεκτίμητο ἱδρυτὴ τῆς Λαογραφίας μας Νικόλαο Πολίτη, καὶ τὸν σοβαρώτερο μελετητὴ καὶ κριτικὸ τῶν δημοτικῶν μας τραγουδιῶν, τὸν Γιάννη "Αποστολάκη ---, ἐνῶ ἐξ ἄλλου βάρυναν ἰδιαίτερα στὴ σχετικὴ γραμματεία μας καὶ κρατήσασα γνώμη ὅλες ἐκεῖνες οἱ ἐν πολλοῖς α ρῥγίογὶ θέσεις ποὺ «ἀπόλυτα στεγανά» τάχα βλέπαν νὰ χωρίζουν «ἀνυπέρβατα» τὴ λόγια ἀπὸ κάθε σύστοιχη δημοτικὴ ἤ λαϊκὴ δημιουργία --- Γιάννης ̓Αποστολάκης (διό, κατὰ βάση, κ ̓ οἱ τόσο σφοδρές ἐπικρίσεις του τῶν Βαλαωρίτη, Κρυστάλλη κι ὅποιων ἐν γένει «μιμητῶν» τῆς δημοτικῆς μας παράδοσης, ὅσο καὶ τῶν συλλογέων δημοτικῶν μας τραγουδιῶν, κυρίως γιατὶ δέν ἐξωβέλισαν «νόθα» καὶ «λόγια» διάφορα παρεισφρύσαντα «ὡς μὴ ἔδει» κ.λ.), ἀλλὰ κι ὁ πατέρας μου (ποὺ γι’ αὐτό κ ̓ εἶχε ἀποκλείσει τὸ δημοτικὸ τραγούδι καὶ