ΤΟ ΑΝΕΚΔΟΤΟ ΔΙΗΓΗΜΑ ΤΟΥ Δαν ον Μὲ τοὺς Τούρχους ὁ 6 Μανουὴλ ἆ ὡς μισθοφόρος πολεμοῦσε, ὁ πατέρας του τὸν εἶχε στείλει κοντά τους, ὁ Ἰωάννης Ε΄ Παλαιολόγος. ᾽Απελπισμέ- νος ὁ Ἰωάννης ἀπὸ τοὺς Δυτικούς, ὀοήθεια δὲν θὰ ἔστελναν, δὲν θὰ ξεσηκωνόταν ἐναντίον τῶν Τούρκων. Κι ἔτσι εἶναι, ποὺ τοὺς Τούρχους ξα- ναπλησίασε, καὶ παίγνιο εἶχε καταντήσει τοῦ σουλτάνου Βαγιαζήτ Α΄. Μόλις ὅμως ὁ Μανουὴλ πληροφορήθηκε τὸν θάνατο τοῦ πατέρα του, ἔσπευσε στὴν Κωνστα- ντινούπολη, καὶ νάτος στὸ θρόνο, ποὺ δικαιώ- ματικὰ τοῦ ἀνῆκε. Εἶναι ὁ Μανουὴλ Β΄ Παλαιο- λόγος. Καὶ ἡ ὀργὴ τοῦ σουλτάνου ἄμετρη. Καὶ οἱ διαταγές του ρητές. Νὰ ἑδρεύει στὴν Πόλη καδῆς γιὰ τὶς ὑποθέσεις τῶν Τούρκων κατοίκων. Νὰ κτισθεῖ τζαμἰ γιὰ τὰ θρησκευτικά τους κα- θήκοντα. Ὃ Μανουὴλ ἀρνήθηκε. Τέλος στὴ φιλία μὲ τοὺς Τούρκους. Τέλος στὴν ὑπακοή, στὰ χελεύ- σµατα τοῦ σουλτάνου. Τέλος στὸν ἐξευτελισμό. Μὰ ὁ Βαγιαζήτ Α΄ δὲν ὀλιγώρησε. Πολιόρχη- σε τὴν Κωνσταντινούπολη. Θὰ μποροῦσε νὰ τὴν κυριεύσει, ἂν δὲν ἦταν ἀπασχολημένος. “ἝΞ χρό- νια τώρα πάλευε νὰ κατακτήσει γύρω χῶρες. Καὶ οἱ ἄμοιροι κάτοικοι τῆς πρωτεύουσας ζοῦσαν μὲ τὸ φόθο τῆς σκλαθιᾶς. Μὲ τοῦ ἐξισλαμισμοῦ τὴν τρομάρα. Καὶ ἡ πεῖνα; Δύσκολος ὁ ἐπισιτισμός. Τὰ περιδόλια τὰ ἐντὸς τῶν τειχῶν πῶς νὰ ἱκα- νοποιήσουν τὸν πληθυσμό; "Ολο καὶ ἔχαναν τὶς δυνάμεις τους οἱ ἔγχλειστοι, ὅλο καὶ µαράζωναν τὰ παιδιά. Καὶ πόσοι θάνατοι! Δὲν θὰ ἦταν προ- τιµότερο νὰ παραδοθοῦν; Ὑπῆρχαν ὁρισμένοι ποὺ τὸ εὔχονταν. Καχὸς σύμδουλος ἡ πεῖνα. Καὶ ἀνησύχησαν ἡγεμόνες, ἄρχοντες τῆς Δύ- σης. ᾿Αποφάσισαν. Θὰ δράσουν! Νὰ σταματήσει ἡ ἐξάπλωση τοῦ ᾿Ισλάμ. Κινδύνευαν οἱ χῶρες τους. Τ’ ἀγαθά τους. ᾿Αλλὰ ἂν καὶ ἀνησύχησαν καὶ ἀποφάσισαν νὰ ξεσηκωθοῦν, νὰ δράσουν, δὲν ξεσηκώθηκαν. Μαχρυὰ ὁ κίνδυνος. ᾿Αμεσώ- τερα ζητήματα τοὺς ἀπασχολοῦσαν. Μὰ ὁ θασιλιᾶς τῆς Οὐγγαρίας, ὁ Σιγι- σμοῦνδος, ἔθλεπε τὸν χαμὸ ἐπικείμενον. Στὰ σύ- νορά του οἱ Τοῦρκοι. Ζήτησε θοήθεια ἀπὸ τοὺς κραταιοὺς τῆς Εὐρώπης. Ὁ Κάρολος Στ τῆς Γαλλίας φρόντισε, ὥστε ὑπὸ τὴν ἀρχηγία τοῦ γενναίου στρατάρχη Βουσικὼ νὰ σχη ματισθεῖ στρατός. Μαζί τους καὶ ὁ δασιλικὸς πρίγκιπας. Καὶ Γερμανοί. Καὶ Ἰταλοί. Ἑξῆντα χιλιάδες ἐν ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΜΑΞΙΜΟΥ Μανουὴλ Β΄ ὅλω μαχητές, ἀτρόμητοι ὅλοι. Οἱ Γάλλοι ἱππό- τες μάλιστα χομπορρημονοῦσαν, ἀπό] ὀνοι δὰ τῶν Γαλατῶν. Συνήθιζαν αὐτοὶ οἱ πρόγονοι νὰ δηλώνουν: «Ἔναν μονάχα θὰ μποροῦσαν νὰ φο- θηθοῦν. Τὸν οὐρανό. Μὴν πέσει καὶ κατακλύσει γῆ καὶ ἀνθρώπους». Πιὸ μεγαλόστομοι οἱ ἀπό- γόνοι, πρόσθεταν: « Ἐὰν ὁ οὐρανὸς ἔπεφτε, ἦταν σὲ θέση νὰ τὸν κρατήσουν μὲ τὰ σπαθιά τους». Ὁ οὐρανὸς 6έθαια δὲν «ἔπεσε». Ἔπεσε ὅμως ἀπάνω τους ὁ ἀπέραντος ἀριθμός, ὁ στρατὸς τοῦ σουλτάνου. Ὃ ἀφρισμένος χείμαρρος. Τὴν κρί- σιμη ὥρα τῆς μάχης ἀκάθεχτοι οἱ Σέρδοι πολε- μοῦσαν αὐτοὶ μὲ τοὺς Τούρκους, καὶ κατανική- θηχαν οἱ σύμμαχοι παρὰ τὴν ἄμετρη ἀνδρεία τους. Ὁ Σιγισμοῦνδος κινδύνευσε νὰ αἰχμαλω- τισθεῖ. Οἱ νεκροὶ πολυάριθμοι. Εἶναι ἡ περίφη- μη μάχη τῆς ἐν Βουλγαρίᾳ Νικοπόλεως. 1396. "Αγοιος ὁ θυμὸς τοῦ Βαγιαζήτ, ὅταν τὸ πεδίο τῆς μάχης ἀντίκρυσε. Χιλιάδες οἱ νεκροὶ γενἰ- τσαροι. Χιλιάδες οἱ σπαχῆδες. Διάταξε. Οἱ αἰχμάλωτοι νὰ θανατωθοῦν, ἀνεξαιρέτως! Μὲ ἱκεσίες κατόρθωσαν οἱ σύμθουλοί του νὰ τὸν πεί- σουν, εὐγενεῖς καὶ πλούσιοι νὰ ἐξαιρεθοῦν. Γιὰ τὰ λύτρα θέθαια. Ὁλότελα τὴν τελευταία στιγμὴ σώθηκε ὁ Βουσικώ. Ἔτοιμοι νὰ τὸν ἀποκεφαλί- σουν. Κατόρθωμα τοῦ πρίγκιπα, νὰ πείσει τὸν Βαγιαζήτ, ὅτι ὁ Βουσικὼ ἀδελφός του ἦταν. ᾿Αποδεκατισμένος ὁ ξένος στρατός. Καὶ ἔφυ- γε. Ἐνῷ ἡ κατάσταση δὲν εἶχε ἀλλάξει στὴν αὐτοκρατορία. Θανάσιμος ὁ κίνδυνος γιὰ τὴν πίστη. Γιὰ τὴν ἐλευθερία. Ὁ Μανουὴλ ἔθλεπε τον ὄλεθρο κοντά. Καὶ ἔστειλε πρέσθεις στὴν Εὐρώπη, θοήθεια ζητοῦσε. Καὶ στοὺς Ρώσους ἀποτάθηκε. Τί πονόψυχος ὁ μέγας πρίγκιπας Βασίλη Δημητρίεθιτς!! ᾿ Ἔστειλε «ἐλεημοσύνην εἰς ἐκείνους ποὺ εὑρίσκοντο πολιορκημέ γοι ἀπὸ τοὺς Τούρκους εἰς κατάστασιν ἀνάγκης καὶ δυ- στυχίας». ᾿Απὸ τοὺς ἄλλους ὅμως στάλθηκαν καὶ χρή- ματα καὶ μαχητὲς καὶ πλοῖα ὑπὸ τὴν ἀρχηγία καὶ πάλι τοῦ Βουσικώ. Ὃ Βαγιαζήτ, γιὰ νὰ ἐμποδί- σει τὸν ξένο στολίσχο, κατεῖχε τὰ στενὰ τοῦ “Ἑλλησπόντου καὶ πολιορκοῦσε ἤδη τὸν Γαλατᾶ. Μὰ ἡ 6οήθεια ἔγκαιρα ἔφθασε, ὁ Βουσικὼ ἀπο- μάκρυνε τὸν ἐχθρό. Τὸν ἀπομάκρυνε. Δὲν τὸν χατανίχησε. Ὁ κίνδυνος παρέμεινε. Ὁ Βαγιαζὴτ ἐννοοῦσε νὰ μπεῖ στὴν Πόλη νικητής. Ἐνῶ ὁ Βουσικώ, ἐκτὸς τοῦ ὅτι μέγα πρόδλημα ἀντί-