ΚΩΣΤΗΣ ΨΥΧΟΓΥΊΙΟΣ Μία «ἡμερολογιακὴ» ἑρμηνεία τῶν σημείων τοῦ Δίσκου τῆς Φαιστοῦ' ̓Ανεύρεσις καὶ καταγωγὴ Ὁ φημισμένος Δίσκος τῆς Φαιστοῦ ἀνεκαλύφθη τῷ 1908 ὑπὸ τοῦ Λ. Περνιέ, τῆς ὑπὸ τὸν Φρ.” Αλμπερ ἰταλικῆς ἀρχαιολογικῆς ἀποστολῆς, ἐντὸς τῶν ἐρειπίων τοῦ Παλαιοῦ ̓Ανακτόρου τῆς Φαιστοῦ. Ὁ ἀρχαιολόγος Γ. Κάδογκαν περιγράφει": «Αν περιπατήσῃς κατὰ μῆκος τοῦ λόφου πρὸς τὴν Ανατολήν, Φθάνεις εἰς κάποια κτίσματα τῶν Παλαιῶν ̓ Ανακτόρων ἢ μᾶλλον τῆς πρώτης φάσεως τῶν Νέων ̓ΑναΧτόρων. Τὸ πρῶτον (κτίριον) ἔχει μίαν σειρὰν κιδωτίων ὑπὸ (λασπο-)πλίνθων (φτιαγμένων), ἐκ τῶν ὁποίων δύο ἔχουν ἐπιχρισθῆ ἐσωτερικῶς μὲ λευκὸν γυψοκονίαμα. Ο Δίσκος τῆς Φαιστοῦ, πήλινός τις δίσκος μὲ τυπωμένην καθεμίαν πλευράν του διὰ εἰκονιστικῶν σημείων τοποθετημένων σπειροειδῶς, εὑρέθη ἐντὸς ἑνὸς ἐἐχ τῶν κιδωτίων αὐτῶν. Μήτε ἡ χρῆσις του μηδὲ ἡ ἀπωτέρα προέλευσίς του ἔχουν καθορισθῆ", μηδὲ ἡ γλῶσσα του, ἂν ὑπάρχῃ καμμία. Ἴσως ἓ ἔχει εἰσαχθῆ, ἀκόμη καὶ ἔξωθεν τῆς Κρήτης". "Εχει ἐκφρασθῆ μία ἑλκυστικὴ πρότασις, ὅτι αὐτὸς εἶ ναι πρωτόγονος (ἀρ χαϊκὸς) ἀστρονομικὸς ἢ ἀστρολογικὸς χάρτης, μὲ τὰ σημεῖα του νὰ ἀναπαριστοῦν ἄστρα». ὋὉμολογῶ, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἐντελῶς ἀπίθανος ἑρμηνεία, μᾶλλον φαντασιοχόπημα. ̓Απεναντίας ἡ πραγματιστικὴ πρότασίς μου εἶναι, ὅτι ὁ ἱερὸς Δίσχος ἐλειτούργησεν ἆ ὡς εἶδος τι ἐνδειχτικοῦ ἡμερολογίου, ἐποιήθη δὲ σκοπίμως χαὶ μετὰ προσοχῆς. Ἔν συνεχείᾳ λέγω πῶς καὶ διατί. Περιγραφὴ τοῦ ἐντύπου κειμένου "Ασπλη σιάσωμε: τὸν Δίσχον εἰς τὴν προθήχην τοῦ Μουσείου ἢ ἂς ψαύσωμε ἕνα ἀντίτυπον αὐτοῦ, ἐκ τῶν διατιθεμένων εἰς τὸ ἐμπόριον. Χρειάζεται τοῦτο τὸ πλησίασμα καὶ ἡ διὰ τῆς ἀφῆς μελέτη. Σήμερον ὁ διαμέτρου 16 περίπου ἑκατοστῶν Δίσκος ἐκ τῆς Φαιστοῦ, χρονολογούμενος εἰς τὴν ἀρχὴν τῶν Νεο-ανακτορικῶν χρόνων (περὶ τὸ 1700 π.Χ.), ἐκτίθεται εἰς τὴν Προθήχην 41 τῆς Αἰθούσης ΠῚ τοῦ ̓Αρχαιολογικοῦ Μουσείου Ἡρακλείου: κατέστη δὲ ἤδη δικαίως τὸ πλέον ὀνομαστὸν ἔκθεμα αὐτοῦ. Τὰ ἐνόλῳ 242 σημεῖα του, ἀνήκοντα εἰς τὴν λεγομένην ἱερογλυφικὴν γραφήν, 45 διαφόρων τύπων, κατανέμονται εἰς 31 ὁμάδας ἐπὶ τῆς μιᾶς πλευρᾶς τοῦ Δίσκου (: τῆς πρώτης) καὶ 30 ἐπὶ τῆς ἑτέρας (ἤτοι τῆς δευτέρας πλευρᾶς), σπειροειδῶς διατεταγμένα καὶ διὰ καθέτων εἰς τὴν φέρουσαν γραμμῶν χωριζόμενα εἰς τὰ 31 σὺν 30 αὐτὰ τμήματα. Τὰ τμήματα θ ̓ ἀποχαλοῦνται «λέξεις» τοῦ κειμένου. Ἐπίσης ἐμφανίἵεται 16 φορὰς (8 ἐφ ̓ ἑκάστης πλευρᾶς) μία δοηθητικὴ γραμμὴ ὑποχάτω τῶν ἀχραίων σημείων μιᾶς «λέξεως» χαὶ μὲ χλίσιν πρὸς τὰ δεξιά, χωρίζουσα οὕτω τὸ «χείμενον» εἰς 17 «φράσεις». Πτελικὴ ἢ μᾶλλον ἀρχτικὴ αὐτὴ γραμμή, ἧ πλαγία δηλαδὴ κεραία, δηλοῖ τὸ τέρμα ἢ μᾶλλον τὴν ἀρχὴν τῆς «φράσεως»". Τὰ σημεῖα τοῦ Δίσχου ἐτυπώθησαν διὰ μικρῶν σφραγίδων ἐ ἐνόσω ἀκόμη ὁ πηλὸς ἦτο νωπός. Τὰ περίτεχνα αὐτὰ σημεῖα ἑλκύουν τὴν προσοχήν μας καὶ ἀπαιτοῦν μελέτην. Κατὰ τὸν Ι.Α. Σαχελλαράχην": «4 εκάδες προσπάθειες ποὺ ἔγιναν. γιὰ τὴν ἀποκρυπτογράφηση τοῦ Δίσκου ἔμειναν χωρὶς ἀποτέλεσμα καὶ πλῆθος ρηξικέλευθων’, μερικὲς φορές, θεωριῶν ἐ ἔπεσαν στὸ κενό. Ἴσως δὲν εἶναι ἄστοχη ἡ θεωρία, πὼς ἀποδίδεται κάποιος θρησκευτικὸς πιθανὸν ὕ ὕμνος", ἀφοῦ παρατηρεῖται μιὰ ρυθμικὴ διευθέτηση τῶν σημείων καὶ ἀκόμη ἡ ἐπανάληψη ὁρισμένων συνδυασμῶν σημείων σὰν ἐπωδός. Ὃ Δίσκος τῆς Φαιστοῦ παραμένει λοιπὸν τὸ μέγα αἴνιγμα τοῦ Μουσείου «Ηρακλείου»». Ποιχίλουν λοιπὸν καὶ δὲν συμόιδάζονται συνή θως τὰ πορίσματα τῶν ἐρευνητῶν. Γράφει, ἐπὶ παραδείγματι. ὁ Τσάδγονηκ, ὅτι”: «τὸ δεῖγμα. δὲν φαίνεται νὰ περιέχει ὁποιαδήποτε ἰδεογράμματα ἡ ἢ ἀριθμητικά, κι αὐτὸ Χαθιστᾶ δύσκολο νὰ εἰκάσουμε τί εἴδους κείμενο περιέχει». Ὅμως τὸ πλῆθος καὶ ἡ διάταξις (ὁμαδοποίησις εἰς λέξεις καὶ φράσεις) τῶν ση μείων εἶναι ἀκριθῶς ὁ ὁ ζητούμενος ὁδηγός. Ὁ ἀείμνηστος δὲ ἀρχαιολόγος Νικόλαος Πλάτων εἰχεν ἀναφερθῆ εἰς τὸν Δίσκον διὰ τῶν ἀκολούθων λόγων": «Ὁ δίσκος τῆς Φαιστοῦ, θεωρούμενος προηγουμένως ὑπὸ τῶν πλείστων ἐπιστημόνων ὡς μὴ κρητικὸν μνημεῖον γραφῆς, ἀπεδείχθη διὰ τοῦ εὑρήματος τοῦ Αρκαλοχωρίου μινωϊκὸν κατασκεύασμα τῆς περὶ τὸ 1600 π.Χ. περιόδου καὶ ἡ σημασία του ἐκ τούτου ηὐξήθη καταπληκτικῶς. Εἶναι τοῦτο τὸ μόνον διε- ας Ἢ παροῦσα ἀνακοίνωση ἀποτελεῖ συνέχεια τῆς ἔρευνας τοῦ χ. Κ.Ψ., ποὺ δημοσιεύθηκε στὸ τεῦχος 149 (Μάϊος 1994) τοῦ «Δ» μὲ τίτλο «Τὸ ἄγνωστο Μινωϊκὸ ἡμερολόγιο».